Gougle
This is adigital copy of a biK)k UiliI wlis presLTVvd for guiiLTLilions on lihrary sIil-Ivl-s ru-lbre il wlis CLirefully scliiiiil'lI by Googlc lls parl of a projccl
to makc thc world's books discovcrablc onlinc.
Il has survivcd long L-nough for llu- copyrighl lo cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is onc that was ncvcr subjccl
to copyrighl or whosc lcgal copyrighl tcrni has cxpircd. Whcthcr abook is in thc public domain rnay vary country tocountry. Publicdomain books
Lirc our gatcways to thc past. rcprcscnting a wcallh of history. culturc LLiid knowlcdgc thLLt's oftcn diflicult to discovcr.
MLLrks. notations and othcr riiLirginalia prcscnt in thc original volumc will appcar in this lilc - a rcmindcr of this book's long journcy from thc
publishcr to ll librLLry Lind linally lo you.
Usage guidelines
Googlc is proud to pLLrtncr with librarics u> digili/L- public doniLiin niLilLTials liiilI inakc llu-ni widcly LLcccssiblc. Public doniLLin books bclong lo thc public and wc arc mcrcly ihcir cuslodiLnis. Ncvcrlhclcss. this work is cxpcnsivc. so in ordcr to kccp providing lliis rcsourcc. wc Iillvc takcn stcps lo prcvcnt LLbusc by coiimiL-rciLLl pLirlics. mclLii.liiig placmg lcclmicLil rcslriclions on LLUloniLLlcd uucryirig. Wc llIso ask that you:
+ Make non-commercial u.se oftheplvs Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuLLls. llikI wc rcuucst that you usc thcsc filcs for pcrsonal, non-commcrcial purposcs.
+ Refrain from mttoinatud querying Donot scnd LLUtoniLLtcd L|ucrics of LLiiy sort to Googlc's systcni: If you LLrc conducting rcscLLrch on machinc translation. opticLLl chLLRLctcr rccognition or othcr LLrcLLs whcrc llcccss to ll largc lliiiouiiI of tcxt is hclpful. pIcllsc coiiIllcI us. Wc cncouragc thc usc of public domain niLLtcriLLls for thcsc purposcs Lind may bc ablc to hclp.
+ Maintain attribution Thc Googlc "wLLtcrniLLrk" you scc on cllcIi lilc is csscntiLLl for inforiiiiiig pcoplc LLbout this projcct and hclping thcm lind additional mLLlL-riLLls ihrough Googk' ISook ScLLrch. PIl-llsl- do not rcmovc it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmcmbcr that you LLrc rcsponsiblc for cnsuring thLLt what you LLrc doing is lcgLLl. Do not LLssumc that just bccausc wc bclicvc ll biK>k is in thc public domain for uscrs in thc Unitcd Statcs. that thc work is also in thc public domain for uscrs in othcr courilrics. Whclhcr ll book is slill in copyrighl VLLiius from counlry lo counlry. lliilI wl- cllii'1 offcr guidLincL' on whclhcr liiiv spccilic lisl' of any spccilic biK>k is llIIowclI. PIcllsc do not llssuihc that li b(K>k's LippcLir.incc in Googk' Book SuLirch mcans il can bc uscd in any manncr anywhcrc in thc workl. Copyrighl iiilriiigciiicnl liLibility can bc quitc scvcrc.
About Google Book Search
Googlc's mission is lo organizc thc world's information and to makc it univcrsLilly Licccssiblc liiilI uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovL'r lliL' workfs hooks whilc liclpiiiL! aulliors aiul publishurs ivacli iil'w audiuncus. You cliii scliivIi llirougli llic lull lc\l of ihis book on llic wcb at|http : //books . qooqle . com/|
r
'% A i nOLOGLE
CURSUS COMPLETUS
SED BIBLIOTHECA UNIVERSALTS, INTEGRA, UNIFORMJS, COMMODA, OECONOMICA,
IMM SS. PATKDN, DOOTORH 5CRIPTORUM0DE EWUSTICOMIM,
SITS LATINORUM, SITB GRJBCORUM,
QUI AB JEVO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII III (ANNO 1216) PRO LATINIS ET CONCILII FLORENTINI (ANN. 1439) PRO GRJECIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIDM QDiE EXSTTTBRB MONDMENTORDM CATHOLIC£ TRADITIONIS PBR QDINOECIM PRIMA
ECCLESLE SjECULA,
IUXTA RDITI0NE8 ACCURATISSIMAS, IMTBR 8R GUMQUB NONNULUS GODICIBUS MANU8GRIPTI8 COLLATAB, PERQUAM DIUOSK-*
TBR CA8TI0ATA; DISSERTATIONIBU8, COMMENTARII8, VARII8QUE LBCTIONIBU8 CONTINBNTBR ILLU8TRATAJ OMNIBUS
0PBRIBU8 P08T AMPU8SIMA8 BD1TIONB8 QUjB TRIBU8 NOVI8SIMI8 8jBCULI8 DBBENTUR ABSOLUTA8 DETBCTI8, AUCTA J
INDICIBU8 PARTICULARIBUS ANALTTICI8, 8INOUL08 SkVE TOM08 8IVE AUCTORB8 ALICUJU8 MOMENTI 8UB8BQUENTI-
BU8,DONATA ,* CAPITULI8 INTRA IP8UM TEZTUM RITB DI8P08ITI8, NBCNON BT TITUU8 SINGULARUM PAOINA-
RUM MARGINBM 8UPBRIORBM DI8TINOUBNTIBUS SUBJBCTAMQUE MATBRIAM 8IONIF1CANTIBU8, ADORNA-
ta; opbribus cum dubiis, tum apocrtphis, auqua vero auctoritatb IN ORDINB
AD TRADITIONBM BCCLB8IA8TIGAM POLLENTIBUS, AMPLIPICATA ;
DUCBNTIS BT AMPUUS LOGUPLBTATA INDIGIBU8 AUGTORUM SICUT BT OPBBUM, ALPHABBTICIS, CHR0N0L00ICI8, BTATt»
ftTICIS, STNTHETICIS, ANALTTICIS, ANALOOIC18, IN QUODQUB RBLIOIONI8 PUNCTUM, DOOMATICUM, MORALB, UTUR-
OICUM, CANONICUM, DI8CIPLINARB, HISTORICUM, BT CUNCTA AUA SINB ULLA BXCBPTIONB; SBD PRABERTIM
DUOBU8 INDIGIBUS IMMEN8I8 BT OBNBRAUBUS, ALTBRO 8GILICBT RBRUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID
NON SOLUM TALIS TAU8VB PATER, VERUM BTIAM UNU8QUI8QUB PATRUM, NB UNO QUIDBM OMI8SO,
IN QUODUBBT THBMA SCRIP8BRIT, UNO INTUITU CON8PICIATUR ; ALTBRO 8CRIPTURA3
SACRiE, BX QUO LBCTORI GOMPBRIRB SIT OBYlUM QUOCAM PATRBS BT IN QUIBUS OPBRUM
8U0RUM LOGI8 8INOUL0S BINGULORUM LIBRORUM 8. 8CRIPTURJI TZRSUS, A PRIMO
OBNB8BOS U8QUB AD NOVI88IMUM APOGALTP8I8, GOMMBNTATI SINTI
BDITIO ACCURATISSIMA, CJBTBRI8QUB OMNIBUS PAGILB ANTBPONBNDA, SI PERPBNDANTUR CHARAGTBRUM NTTIDITAS,
CHARTjB QUALITAS, INTBORITAS TBXTU8, PBRPBGTIO CORRECTIONIS, OPBRUM RBCUSORUM TUM VARIBTA8,
TUM NUMERU8, FORMA VOLUMINUM PBRQUAM COMMODA 8IBIQUB IN TOTO PATROLOOIJB DBCUR8U CONBTANTER
8IMILI8, PRBTII BXIOUITAS, PRjB8ERTIMQUB ISTA COLLBCTIO, UNA, MBTHODICA BT CHRONOLOOIGA,
8BXCENTORUM FRAOMBNTORUM 0PU8CUL0RUMQUE HACTBNUS HIC ILLIC 8PARSORUM, PRUfUM AUTEM
Df NOBTRA BIBLIOTHECA, BX 0PERIBU8 BT M88. AD 0MNB8 *TATBS, LOCOS, LINQUA8 FORMA8QUB
PBRTINENTIBU8, GOADUNATORUM.
SEKIES LATINA PRIOR,
Bf QUA PRODEUNT PATBES, DOCTORBS SCRIPTORESQUE ECCLESLE LATINJB
A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM ffl.
AGGURANTE J.-P. MIGNE,
BIMIefheeie Clerl ■■Iveraae,
ffli CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS 8C1ENTLE ECCLBSIASTICA RAMOS IDITORK.
PATKOLOGLE TOMUS CLIV.
HUGO ABBAS FLAVINIACENSIS, B. WOLPHELMUS ABBAS BRUNSWILLERENSIS,
EKKEHARDUS tURAUGJESSIS, ANONYtfl.
• • . • • ••
TOMUS UNICUS.
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, LDITORES ET J.-P. MIGNE SUGCESSORES, IN VIA DICTA: AVBNUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSBE DU UAINB, 127.
1881
icO
■ ■ i
i b 7
Ex tjpii societatii dictae Socletas tnonyma impressionis et librtriae administrttionam viaramqae ferrtttrum PAULO DUPONT, Directore.— Pirisiis, in ?ii diet* Jean-Jacqaes-Rousseau, 41. (Gi.) 85.6.80.
•• •
• • •
• • • •
••
• • •
• • ••
.••
1 •
• •
SifiCULUM XII
HUGONIS
ABBATIS FLAVINIACENSIS
I
CHRONICA
ProJeunt ex Colleetlene prtestantlMlnMi V. el. Pertill Mellter expreen
ACCBDUNT
B. WOLPILI ABBATIS
OPUSCULA DUO
TOMUM CUUDUNT
GESTA EPISCOPORUM TREVIRENSIUM
BT
ANDAGINENSIS MONASTERII CHRONICON
AUCTORIBUS ANONYMIS.
ACCURANTE J.-P. MiGNE,
RlBlilOTHECiC €LER1 UWIVERSJK
8IVE CURSUUM COMPLETORUM IN 8INQULOS 8CIENT0E ECCLESIASTIOE RAMOS EDITORI.
TOMUS UNiGUft • - . . '
* t % >
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES,
IN VU DICTA : AVENUB DU MAINE, 189, OUM CHAUSSEE DU MAINE, 1*7.
1881
ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLIV CONTINENTUR
HUGO ABBAS FLAVINIACENSIS.
Chronicon Col. 17
B. WOLPHELMUS ABBAS BRUNSWILLERENSIS.
Opusculum de sacramento altaris 433
Versus de utroque lestamento , 433
EKKEHARDUS URAUGIENSIS.
Chronica 459
ANONYMUS. Gesla Treverorum 1064
ANONYMUS. Chronicon S. Huberti Andaginensis 1337
• •
• •
• • • •
• • • •
• • • •
, ••
• • •
• •
• • • • •• • •
• • •
•• • •
• • • •
• • • • •
• • ••• •
• -••
• •
• •
• -•
• • • •
• • •
• •
• •
•• •
:• :
• •
• • • « ••
EXEUNTE SiEGULO XI
HUGO ABBAS FLAVINIAGENSIS.
CHRONICON HUGONIS.
(Edidit novissime domnus Pertz, Monumenta Germania historica, Script. tom. VIII, p. 278.)
PROCEMIUM.
HUGONIS ^ETAS, PATRIA, NATALES, RES GESTiE.
Chronici prolixi sed rerum ad historiam saculi undecimi/acientium copia insignis, quodjam lec~ toribus nostris proponimus, auctor Hugo ex/ami- lia qiue tel imperatorum Ottonis III et Chuonra- di II cognationem affectabat oriundus (I), anno 4065 (2) Virduni (3) aut in ticinia ejus urbu natus est. Puer a Rodulpho abbate in monasterium S. Vi- toni quod tumin suburbano Virduni florebat ads- citus et litleris tam sacris quam pro/anis imbu- tus (&),mox obedientiam sancto Vitono et Rodul/o abbati pro/essus est. Lites inter sacerdotium et im- perium exorta eo tempore in bella aperta exarse- rani et ubiqueper Germaniam Itaiiumque grassa- bantur. Nec ea abe Lotharingia superior immunis erai; cujus episcopi Egitbertus, Herimannus, Theo- dericus, Pibo cum regis fldelitatem servarent, Ore- gorius VII ad eos impugnandos et in suas partes trahendos abbatibus pracipue Rodul/o Virdunensi etJarentone Divionensi usus est Bt Rodulfusqui- dem bis Roman pro/ectus papa legationem susce- pit; anno loso litteris Gregorii al atis Herimanr num Metensem episcopum in flde Ecclesia stabili- tit, et anno 1085 iterum Roma redux Theoderium Virdunensem Gregorio reconciliare sperabat; sed Roma interim ab Heinrico occupata et Gregcrio Salernum /ugato, Theodericus Clementis partes amplectendas statuit et Rodul/v/m loco cedere coe-
(1) Genus hoc fuisse ipse tradit : Otto III imperator.
Chuonradus II imp.
Raynerus
Chrothildis. Dada de monte Wahherii.
Fredericus Gerardus Raynerus Hugo. laicus. ' laicus. junior.
sed fabulosam progeniem, jam unus Chuonradus Ottoni III fliii loco ascriptus ostendit.
Patrol. CLIV.
A git.Forte tunc et Jarento abbas Divionem reiie- rat : xir Gregorio/a?niliarissimus, quipapajussu cum aliis legatis Robertum Wiscardum Romam arcessierat, posteaque /uga Gregorii Salernum comes factus, et ab eo Colimbriam legatus erat. Qui rerum conditione perspecta Rodul/o auctor /uit ut, Virduno relicto, una cum monachis suis pHmum Flaviniacum tillam S. Vitoni in territo- rio Tullensi sitam, deinie Ditionem demigraret. Abbatem inter reliquoset Hugo secutus, undetice- simo atatis anno notos ciffines patriam ct nidum quo co luerat eo animo reliquit, f^corpuset ani- mam totomqne substantiam suam Dei causae, quam putabat,gaudensdevovcret, etin ej:is servitioquid- quid virium csset juvenilis corporis expendendum
g proeoplaret. Quofldti/ertcreJarentoniplurimum commendaluSy ab initio gratia etbenevoiendi ejus usus, mox postquam una cum abbate et reliquis /ratribus monasterii Divionensi obedientiam po- misit, in socielatem tita et consiliorum adscitus estita utcnm, Theoderioepiscopo mortuoyRodul/us abbas anno 1092 Virdunumrediret, HugoJarenioni adharendum statueret. Inter tiros igiiur pontifl- ciarum partium pracipuos quibusinn^tuit noster, Hugonem abbatem Cluniaci Jarentonis comestisi- tatit, et Hugoni archiepiscopo Lugdunensi in tanr tumplacuit, utab eo in minisirum assumptus, ne-
(2) Fol. 137, anno 1096, d. x Kal. Dec. se anno setatis 32 vivere scribit : quod si diesnatalitius in- ter d. x Kal. Dec. et Kaiendas Januarias incidit, anno 1004 natum fuisse oportet.
(3) Patriam vocat a. 103».
(4)Praeter Biblia sacra et Patres noverat classi- cos auctores; laudatSenecam de beneficiis, Gregorii Moralia, S. Benedicti regulam, Ambrosium, Augus- tinum, Isidorum, Fortunatum.
1
/V
11
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
12
gotiis adhibcretur , tantpquc ejus famiUaritate A usus est, ut eum sibi indissolubili vincuh junctum putaret. Talium virarum exemplo excitatus et re- rum guarum particeps factus erat gravitate com- motus juvenis historia scribendce accessit, eo sci~ licet animo, ut si ipsefoi-tia audire nequiret saltem virorum fortium bene acta exploraret et oblivioni eriperet (3) Chronica igitur concinnanda operam dedit, qua resgestas inde a Christi Nativitate ad sua usque tempora deduceret; et subsidiis quam- plurimis congestis circa annum 4090 (6) manum operi admovit. Duobus quos conscripsit tibris, priore historiam ad initium saculi xi, altero ad sua usque tempora deduxit, in universum quidem temporum ordinem secutus, sed cum ccepto opere subsidia passim crescerent, sedula diligentia scri- R pta retractare, omissa addere,paginarwm margini notas adjicere, folia integra inserere non destitit. Subsidia quibus primuin usus est, Lotharingica scilicet et Burgundica, ex penu abbatiarum S. Vitoni et Divionensis acceperit; alia e. g. catalo- gi archiepiscoporum Lugdunensium et episcopo- rum Ctaromontanorum postea accesserunt; ulti- mo loco Flaviniacensia marginibus et paginis in- seriis addita constat, cum ipse jam monasterii istius regimen suscepisset. Anno 4095 vel 4096 ineunte cum Jarento ab Urbano papapro restituen- da Ecclesia auctoritate et reconciliandis WilheU mo rege et Roberto ducefratribus in Nortmanniam et Angliam mitteretur, Hugo abbatem suum comi- tatus est. Re autem infecta cum Jarento atque Hugo redirent, m mari tempestate valida ad mor- ^ tis discrimenproducti tandem Bajocas pervenerunt ubi Hugo, morbo xiolento opprcssus. iterum necem vix evasit. Sanatus tamen, postquam Jarento concordiam inter Robertum ducem etfratrem ejus restituit, una cum abbate ducem Hicrosoly» mam iturum mense Septembri a. 4096 usque ad Pontem Arlia comitatus est, et Divionem redux, Haganone Augnstodunens, episcopo auctore et ca- nonicis laic sque eligentibus, abbatiam Flavinia- censem suscipere consensit. Ab Hugone archiepis- copo vix cegre dimissus (7). die 1% Novembris a. 4096 Flaviniacum intravit, etpostera dieconsecra-
tus est. Annisfere trjbus quibus abbatia prafuit, rebus agendis operam dedit et in opus ecclesim duo millia solidorum expendit; sed Haganone episcopo diacesano a. 4098 defuncto, Norgaudum successorem adversarium nacius est. Anno 4099 d. 18 Martii Rodulfus abbas obiit ; morienti Hugo aderat et passionem Dominicam legit, defuncti que funus Virdunum prosecutus est (8). Mense Septembri ejus anni Flaviniaco excessit, inimicis monachis quibusdam et Norgaudo locum dedit, et frustra per aliquod tempus apud Norgaudum et Hugonem archiepiscopum pro reditu laboravit. An- ni 4400 initio iterum in Angliam profectus est, mense Augusto adversariis suis Flavinia- censibus frustra iterum Utteras scripsit et Septem- bri demum exeunte a legatis pontificis in concilio Valentino abbatiarestitutus, Flaciniacum reiilt. Sed tunc quoque offensum fratrum animum, qui abbatiam Divionensi subjiciendam suspicabantur sibi conciliare nequivit, ita ut Norgaudo anno 4404 alterius abbatis constituendi locus daretur, Hugone ejecto etfrustra Romam appellante.
HacuUimasuntquadese ipse scripsit; Divio- ne igitur cum Jarentone stetisse videtur, quem unum omnium amicorum constantem et ftdelem sibi expertusfuerat. Librum suum per vices pas- sim, nutlo ordine servato etprout animusferebat, usquead annum 440%produxit. Quid de ipso auc- torepostea actum sit dubitatur ; certum tamen esse videtur eum partibus ecctesia a quibus tam diu steterat renuntiasse, Divionensi monasterio exces- sisse, ab abbate Divionensi excommunicatu/m, et cum a. 4444 Richardus Virdunensis episcopus, Heinrici V assecla, abbatemSancti VitoniPaschali ftdelem et iterum ad Jarentonem profugientem ejecisset, in ejus locum ab episcopo esse substitu- tum (9) / quod quidem in viro ardentis animi et summa injuria ajfecto, bene credi potest, etsi no- men Hugonis haud apertei ndicetur. Quod si ipse fuit quem Laurentius abbas S. Vitoni Rodulft successor innuit , abbatia tribus tantum annis prafuit, Laurentio exsule per Ri- chardum revocato (10). Qua qui circa annum 4U0 tradidit , Zaurentius Leodiensis
(5) A. 1100.
(!)) Maxiinn libri pars jam conscripta erat dum auctor a.1096 abbas Flaviuiacensis electus est ; nec qua) de fuga sua et obedientia abbati Divionen- si praertita tradit, lnultisannis post a. I083scripta sunt ; ful. 97 post a. 1080, fol. 129 post 1087; fol. 124 post a. 1090 exaratum est; nostrum igitur circa a. 1090 scribendi initium fecisse existimo.
(7) Archiepiscopus ita scribit : cujus sedulitati credebamus mmocujus Hngua vox nostraerat.
($) D. 2 Aprilis tumulatus ep. Rodulfus, d. 10 Aprilis Hugo Flaviniaci aderat.
(9) Ha?c prodeunt ex litteris Laurentii abbatis S. Vitoni expulsi, quibus scriptis adversariorum 8Uorum, fortasse Ilugonis ipsius respondet apud Mabill. in Annal. Bened. t. V, p. 68«, col. 1, Qui (Ri-
chardus) adimere prasumit, dans vel auferens
a.p.p. d. abbatias, quibus vult, qualibus vult et
quomodo vult. In quibus est ille qui ab abbatia D Flaviniacensi repudiatus, ab ecclesia Dlvionensi, cuijubente domtno suo abbate Rodulpho profes- sionemfecit, fugitivus, ab abbate Divionensi ex- communicatus, virgam pastoralem qua in ater- num verberandus, suscipere prtesumpsit. Cvjus frasumptionis participes sefecerunt Uli qui tam tnfami persona curam pastoralem commiserunt etqui se ei committi perpessi sunt. Qui ipse quo- que contra eos qui Romana ecclesia resistunt ubrnm auctoritaiibus munitwm confccit, et credi- mus quia modo, juxta quod rusttci dcunt cul- trum duas leges habere, alium Ubrum cwipilabit etc. — Liber iste a Laurentio laudatus Chronicon nostrum fuisse videiur.
(10) Laurentii de Leodio continuatio Gestorum episcoporum Virdunensium.
13
CHRONICON, - PROEMIUM
li
Gestonm Virdunensium continuator, se librum A ciliorum, epistola Henrici IV, Agnetis matris
iuum valde invitum, sed viri venerabilis Hugonis nonachi S. Vitoni nimia instantia compulsum, seribere profltetur. Non de/uerunt qui Hugonem islum nostrum esse putarent. Nec atas tunc su- perstitis, sciticet 78 annorum obstaret, etaliquan- tnm succurrit, quod scriptor nomen abbatis Lau- rentio subrogati tacere voluit, et quod Hugonis Ubrum novisse videtur. Qua si ita se habent, Hu- gonem post abbatis Laurentii riditum abbatiam abdicasseet vitm tantis procellis agitata annos ultimo in nido cui puer coaluerat quiete exegisse opinari liceret. Sedhac revera ignorantur.
In libro superstite ante ommnia insignem inde- fessamque euram qua subsidia operi amplissima
ejus, Mathildis comitissa, aliaque nonnulla. Quibus ita usus est, ut ea vel excerpei*et vel ma- ximam partcm vel integra exscripta una cum iis qua ipse prasens viderat vel ab aliis rerum tes- tibus audieral historiasua insereret; sed textus negligenter sape transcriptus (12) plenam sibi Jldem haud conciliat. Ordinem tcmporis in uni- versum quidem secutus est, sed non raro tel copia rerum abductus vel antmo suo indu'gens latius exspatiatur. et cumplurimarecens reperta anti- quiori textui insereret, librumque per mulla tem- porum intervalla sapissime retractarcl, nec ta- men integrum rursus describendum curaret, non fleri poterat quin narationem copia rerum refer-
undique conquisivit, et addendi corrigendique pc~ g tam sed aquaHtate et perspicuitate carentem re-
renne studiumjure laudamus. Ad manus ei erant Hbri chartaque et epistola tabulariis et bibliothe- cis Virdunensibus, Divionensibus, Lugdunensibus desumpta, quorum ei copia a Rodulfo et Jarentone abbatibus atque Hugoue archiepiscopo facta erat quibus denique Flaviniacensia accesserunt, scili- cetHieronymi, Prosperi, Idatii Victoris Tunmen- m, Beda de sex atatibus, Reginonis Chronica, JEthicus cum itinerario Antonini, Orosius, Victor, Vitensis, Joidanis, Nennius, Fortunatus, Grego- rius Turonensis, Gesta et catalogi pontificum Romanorum, Isidori Etymologia, VitaSS. Sanc- tiniinedita. Afansueti, Maximini, Pulchroniiinc- dita, Sigismundi, Chrothildis, Lnpi Trecensis, AtUidii, Leodegarii, Prajecti, Boniti, Lamberti, Lupi Senonensis, Goerici, Balthild.s, Agerici ine- ^ dita, Carilefi, Magdalvei inedita, translatio S. Gorgonii, Fredegarius, Gesta Francorum, Pauli Diaconi Historia Langobardorum et Gesta epis- coporum Metensium. genealogia Carolorum, Ein- hardi Vita Caroli, Annales Petaviani, Einhardi, Fuldenses, Vedastini Lugdunenses, fortasse et Flaviniacenses, Adonis Chronicon, Hincmari epis- tola de Vita Sanctini etVita Remigii. Beriarii Gesta episcoporum Virdunensum cim continuatio- nibus, Ftodoardi Annales. Richerus, Vita Deode- rici Metensis inedita, Simeonis, Rodulfl Gtabri Historia etVita Wdhelmi Divionensis, Chronicon S. Benigni Divionesis, Vita Roberti obbatis Casa- Dei, catalogi episcoporum Arvernensium, archie-
liuqueret. dum e. g. unius ejusdemque tiri obitus (13) tribus in locis refertur. Caternm tir doctus et sedulus mi?ius sagacis animi fuit, mirabilium credulus,falsis quoque rumoribus paieits (14) et in disponendis rebusfalJens, loquax nonnunquam etjusto rerbosior, scripsitqve prout expectari po- terat animo in hostes Ecclesia irato sed candido, ncc hominum suapartis titia tacuit ; et cum non solum in iis qua tempus suum antecesserunt, do- cumentis hodie abolitis nisus, quadam memoria digna servaverit sed in hUtoria sui temporis et pracipue Lotharingia phrima cateris incognita prodiderit, primo operis editori, qui librum histo- riae ecclesiasticas undecimi pra?sertim saeeuli the- saurum incomparabilemj^r^icffreY. in unixersum quidem non astipulamur, dum Lambertum, Ber- tholdum, et Bernoidum, ejusdem avi historicos, Hugoni praferre non dubitamus, sed eum tamen de historia optime meritum el bono sape cumfruc- tu consulendum profltemur. — Annum noster cum aliis Lotharingis a die Incarnationis d. to Mar- tii velpotius a Paschate inchoare videtur (15).
Stylus dilucidus, sermo in rhythmos aliquando resolvitur (10), quod incompluribus saculi xj scri- ptoribus fleerijam obserratimus.
Liber Hugonis dif/lcilis lectu, Laurentio Leo- diensi fortasse haud ignotus fuit; at in unitcr- sum latuisse dici potest usque dum a. I6o," a Philippo Labbe tomo I Nota Bibliotheca manns- criptorum typis prodiit. Usus est editor codice
piscoporum Lugdunensium, charta S, Vitoni, D autographo collegii sui, scilicet Claromontaniso-
JHvionenses, Flaviniacenses (U), decreta et epis- tola pontiflcum Romanorum, episcoporum et cle- ricorum multa, collectiones canonum, Acta con-
(11) Memorate armarium Rothomagense. fol.
89.
(12) Gf. Nicoloi II decretum de eligendo para et qxxse lbi monui Legg. t. II, canones Lateranenses, a, 1078, fol. 102, 103, epistoias quamplurimum nota temporis destitutas.
(13) Rodulfl abbatis.
(14) E. g. Conradum II imperatorem Ottonis III filiun facit ; Wilhelmi Trajectensis obitum anno 1076 loco 1080ascribit ; neque res annoruml077— 1079 jusoo ordine rcfert. Alexandro secundo papa?
cietatis Jesu quod tunc Paristis florebat, et tex- tum quem dedit in universum bene expressit, sed nonnulla non suo locoposuit haud pouca lectu dif-
Alexandrum tertium successise fol. 95, scribit, folio sequenti recte Alexandro Gregorium VII suc- cesstsse refert.
(15) Concilium Romanum a. 1074 ascribit fol. 97. quod celebratum est exeunte Februario a. 1075 ; cometam anno 1065 apparuisse ascribit, quod Bcr- noldus die ix Kal. Maii, scriptor Annalium Bene- ventanorum die xvi Ral. Maii, Adamus Brcmensis 111, 50, circa dies Paschae, alii diebus seduentibus a. 1006, accidisse referunt.
(16) Cf. e. g. fol. 52, 55, 74, 96.
15 MUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS 16
/tcUioraomisit,atiaquaipsiinutitia et vulgaria A quam in pagina adjecta exhibemus, inde a/ol.
videbantwr, utpontiflcum et Patrum anctoritates 69 paulatim magis magisque decrescit; scriptura
marginum etpaginarum additarum atque correc- tarum sententiarum est minor ; inde apagina 42S, i. e. a. 4079, littera iterumdecrescit; qum inde a pagina 438 Flaviniaci scripta sunt usque ad fl- nem libri ampli>is decrescentem scripturam osten- dunt; uUima pagina specimen exscripsimus. Quecunquc ad historiam Ftaviniaci fotio 438 an- teriorem faciunt, aut in margine aut in paginis additis teguntur.
in defensionem Qregorii VII, resecu, t nec eo quo- que crimine absolvi potest, quod reverentia Ro- mana curia ductus textum atiquoties aiutteravii qnod duorum sacuorum silentio tectum jam pri- mum ad lucem venit. Nam, ut b. m. Knustius nos- ter otim monuit, nihil semper latet. Bditionem principem in usus suos verterunt ptu- rimi hisioria ecctesiastica et profana scriptores inter quos nominare jwat editores Acforum Sanc- torum t. IUunii, p. 976 sqq., Vita Richardi ab- batis S. Vitoni, Mabilton.um Sac. VI, p. I, Ac- torum 0. S. Benedicti p. 485 sqq., vita Friderici prapositi Atrebatensis. p. 368 quibusdwm de Si
Membrana pturimum qurternionibua constat hoc scilicet ordine : fotl.4—6, 7—14, 15—22, 23— 33,34-41,42-49, 30 65, 64-72, 73—85, 86-
meone reciuso , etp. $S7 sqq. Vita Ri:hardi abba. g 92, 93— 9N, 90-110, 111— 119, 120-123, 129—136, ., ... w n . „™^i... 137—142, 143 148. Temio et quaternio initiatis
fo /.1-3. Katendarium Flaviniacense, foll. 3—5 excerpia canonum etpracepta medica et foil. 7, 8, 9, 9b exccrpta canonum exhibent chartx pri- mum vacuayelictaposteainscripta \foi. 10 Chro- nicon incipit et reliquum hbri expiet. Pagina Chrouicon intercalata sunt 9^, I2b, 26, 27. 28, 29, 29b, 30b, 33b, 35b, 57, 58, 58b, 60b, 6*ib, 81—83, 86 93, 94, 95, 100, 101, 103b, 130^ ;fortasse etiuqua- ternione folia 50-63 complexo prate^ 57, 58, 58b 60b nonulla alia historiam Madalvei exhibentia intercatata sunt.Desunt autem qua Labbeus Chro- nico praftxa fuisse refert folia maximam partem vetutaste detrita cum scrle abbatum Flaviniacen-
tis expressis ; et Biujuetum cum contimatoribus qui nostrum t. III, p. 353—363, V, 371— 37 k; VI, 34y 232; VII, 245 — 24«; VIIIf 286 —297; X, 203 =240;XI, 4*2—4*7; XIII, 647 — 628; XIV, 797 —801 excerpserunt, ei animadversionibus passim illustrare conati sunt.
Bo- posquam primum de nova libri editione cogi- tavimus, in fontes operis inquirendum statuimus, eaque re a socio nostro V. Ct. Ruditfo Koepke quantum textu antiquo et subsidiis litterariis ad- hibitis fteri poterat dil gentissime exacta (17), a. 48U in Angliam ppofectus sum, ubi codicem au- tographum ex pubtica codicnm colleg i C aromon- tani venditione in Meermannianam bibiioihecam, indeque nostra atote in copiosissimum codicum sium, quam et ab Hugone conscriptam esse opina- thesaurum viriiltustriss mi Thoma Philipps (18) ri licet, quod eadem in diversis Chronici locis in-
seruntur. Dein post quatuor paginas interjectas
equitis baroneti Mediomontani transtatum, asser- vari compereram. Flagitanti mihi vir animi libe- ralitate, litterarum amore, morum comitate insi- gnis, non sotum ut codicem evolverem annuit, sed uttro, ut reliquos bibliotheca ditissima thesauros Monumentis Oermania eieniis utiles inspicerem invitavit. Codicis igitnr copiafacta vere auctoris autographum adesse conspicatus, textui Labbeano corrigendo instti, nonnisi tocis quibus tunc ex- cribendis tempus non suf/tciebal retictis, quos postea a viro ill. exscriptos accepi quo ftt ut ho- die vere absolutum libri textum lectoribus pi*opo- nere liceat,
ZibEr membranaceus infolio minori conscriptus, manum saculi nndecimi exeunt sprafert. Scrip- ^ tus estnon uno eodemjue tempore, sed ca'amo sapissime deposito iterumque resumpto prout scri- bendi materies sufflciebat. Textus post annos aii- quot elapsos iterum iterumque recognitus, passim deietus, passim sententiis et integris paginis ad- ditis et intercalatis auctus est. Littera minuia usque adfol, 69 annumque chronica 9So ea est
(17) Vide commentationem in Annalibus nostris t. IX, p. 240 ubi multa amplius explanantur, qu® bic praetermitti possunt.
Necrologium legit Labbeus, quod ex anterioribus documentis non accurate congestum hodie in capite codicis exastat Hugoni deberi ex scriptura colli- gitur et a nobis quoque Chronico pramittetur, cum hucusque typis nondum prodierit (19), serie abbatum ad flnem Chronici demandatu, Bxcerpta chartarum Fiaviniacensinm a Labbeo ex schedis Sirmundipag. 269—273 descripta iterum profe- renda non duximus.
Adnotationes operi tam prolixo paucissimas ad- jicere ptacuit. quarum eas qua Koephio nosiro qebentur, titiera K distinxi.
Reiiquum est ut moneam in Necrolooio pauca alio atramento ab Eugone aidita reperiri et catalogo archiepiscoporum Lugdunensiumswcessores Hugo- nis usque ad Humbertum subjici ; qui cum annis i\kn—\\$3prafucrit, Hugonemid temporis atti- gisse, et ptus octogenarium senectam exegisse con- jicere liceat.
(18) D. Thomas Philips ipse exscripsit fol. 17—41
(19) Pauca inde Mabil[onius excerpsit.
if CHRONICON. -PROCEMIUM. 18
Hugonis chronieon.
Aitnoffijty row&tWH^&wAdw
V&nuOjjX^Jb crttcUwvtmnrvu fom&ttop: tn&tnoy. muetu&f
*«fv v-Amu; regm,fia wnvptCrtn^ay^ammtt^re
«Jnt <W*»nW*f>?cU** wfBm;. h^urficnr ftml W Afomffl taArtrucnAraoV^^aactm, ccmierce».W \y&ouf tngdkwnHfy; «ruteu i*wem>Z tfo^lmX&daxt-Mir -ftcrrfuarr cotvrtnt. Ukt&ueMW {vrfluaf &ft£& ocodermV. VOwTufc* Wowr tyontfwf finer ^artrt<y. 4^rpiiupum %*?. *coi^cC^bwmmM,aJ(e»«trr»rtTn*nvtiaw' ?V«4»at]«ittC*a«Iatf
Sigeberti vita Wichperti. Cod. Vindobon . 490t
Chronicon sancti Huberti.
ly
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
20
NECROLOGIUM
Kal. Jan. (2) Agrippini episcopi Eduensis. A
2. Non. Jan. Gregorii Lingonensis.
7. Hus Jan. Eugemonii episcopi Augustodunensis.
8. Idus Jan. Paschasiao virginis [et martyris 2.]' Fhiviniaci. Milo abbas Dervensis, monacus Vir- dunensis.
8. Kal. Febr. Sancti Prejecti martyris.
2. Non Fcbr. Serotini eonlessoris Flaviniacensis. Translatio sancti Simphoriani.
4. Idus Febr. Rainaldus obiit, fratcr ducis, abbas Flaviniacensis.
3. Idus Febr. Fredericus laycus obiit, frater meus. 8. Kal. Mart. Ordinatio domni Zachonis abbatis. C. Kal. Mart. Galdricus Colticensis, frater domni
Haganonis episcopi, conversus et monachus Flaviniacensis obiit. J}
«. Kal. Mart. Karolus magnus obiit (20) qui oinne theloneum in omnl regnosuoet quidquid adjus fisci pcrtinebut Flaviniacensi donavit aecclesi n de omnibus terris ejusdcm «eelesi© in pcrpe- tuum.
Kal. Mart. Obiit Gyrardus Sinemur, qui cellam Sinemurensem sancto Prcjecto dcdit. 7. Idus Mart. Wido abbas Melundensis, Flavinia-
consis monachus obiit. 6. Idus Mart. Lotharius rex obiit (9855). 16. Kal. April. Aymo eomcs Grin. et inonacus qui
Sanetum Gtrmanuin Latifolii dedit. 14. Kal. April Wido Pultariensis (21) abbas, mo- nachus Flaviniacensis obiit. Amadeus abbas Flaviniaccnsis obiit, qui Sine- murensem, Colchensem (22) Rellilocensem (23) cellas adquisivit, et Corbiniacum (24) recupe- ravit. 13. Kal. April. Walterius monachus Flaviniacensis obiit conversus.
11. Kal. April. Eupharii presbyteri Flaviniacensis. 8. Kal. April. Rodulfus abbas obiit. 4. Idus April. Ludovicus II imperator ('&) obiit
justus et sanctus (879).
12. Kal. Mai. Salviniepiscopi Virdunensis. Ara*oris episcopi Virdunensis.
11. Kal. Mai. Ordinatio domni Widradiabbatis. 8. Kal. Mai. Roberti abbatis. 4. Kal. Mai. Obiit Fulcherius abbas Flaviniacensis. 2. Kal. Mai. Pulchronii episcopi Virdunensis.
C
Kal. Jun. Walo inonacus et presbiter Flavinia-
ccnsis obiit.
Nonas. Jun. Exceptio corporis sancti Ursini
martiris Flaviniaco. 18. Kal. Jul. Richardi abbatis. 14. Kal. Jul. Robertus, rex Francorum obiit, qui de-
dit ajcclesiam S. Johannis infra ^duam (1031). 12. Kal. Jul. Ludovicus pius imperator obiit, qui ifl
omni regno suo in civitatibus vicis mercatis et
portubus theloneum hominum Flaviniacensis
aecclesia?, eidem donavit aacclesia) (840). 10. Kal. Jul. Ludovicus rex obiit (2(5) ultimus re-
galis prosapiac, frater Arnulfi episcopi Remen-
sis (987). 7. Kal. Jul. Hagano episcopus obiit piaa mcmoria). 4. Kal. Jul. Geylo Linguonensis episcopus, Flavi-
niacensis abbas et monachus obiit.
2. Kal. Jul. Arveus episcopus .Eduensis et abbas Flaviniacensis.
Kal. Julii Liudo £duensis episcopus obiit. 4. Non. Julii Saiocho episcopus Dolensis, mona- chus Flaviniacencis obiit.
3. Non. Juiii Translatio sancti Sanctini a Meldis Virdunum.
Hugo abbas Melundcnsis, Flaviniacensis mona- chus obiit.
2. Non. Julii obiit Geruinus episcopus et abbas Flaviniacensis.
6. Idus Julii Helmuinus abbas Senonensis Sancti Petri, monachus Flaviniacensis obiit.
3. Idus, Julii Heinricus magnus imperator obiit (1024).
17.jKal. Aug. Herimannus canonicus Leodiensis
obiit Iherosoiimis. 11. Kal. Aug. Milo vicecomes Tilii obiit, qui cellam
Prisciaci dedit.
9. Kal. Aug. Magoaldus abbas Flaviniaccnsis 11° anno Clodovei filii Dagoberti obiit.
8. Kal. Aug. Raynerus obiit, pater meus.
3. Non Aug. Eufronii episcopi Augustoduneusis.
8. Idus Aug. Odo secundus Flaviuiacensis abbas
obiit. 16. Kal. Sept. Tebaldus secundus Linguoncnsis
episcopus. 14. Kal. Sept. Grimoldus abbas Virdunensis obiit.
10. Kal. Sept. Ursini martiris Flaviniaco et Fla-
7. Idus Mai. Zacho abbas Flaviniacensis obiit. D viani episcopi Augustodunensis.
ldus Mai. Rayngus prior Flaviniacensis obiit. 7. Ral. Sept. Odoprimus Flaviniacensis abbas obiit. u Kal. Jun. Evgilis Senonensis archiepiscopi san- 4. Non. Sept. Siagrii episcopi Augustodunensis.
cti, primum Prumiensis deinde Flaviniacensis 8. Idus Sept. Wlfardus abbas Fiaviniacensis, Lu-
abbatis, qui multis claret miraculis.
[20) 8. Kal. Febtwmi.
21) Pouthifcres, dioeceseos Lingonensis.
(22) S. Georges, dioec. Augustodunensis
(23) Beaulieu, dioec. Lingonensis.
dovici imperatoris sororius, obiit.
NOM.
f24) Corbi|;ny, dioec. Augustodunensis.
26
[2S) Rex GalliaB, balbus. I) D. 22 Maii ; x Kal. Junii.
21
CHRONIGON. - LIB. I.
oo
7. Idus Sept. Sanctae ReginaB virginis e martiris A 4. Non. Novbr. Commemoratio sancti Benigni.
Flaviniaci. 3. Idus Sept. Theophili martiris Flaviniaci. 3. Idus Sept. Jonas iEduensis episcopus obiit.
2. Idus Sept. Euantii episcopi Augnstodunensis- Idus Sept. Nectarii episcopi Augustodunensis.
10. Kal. Oct. Jobannis abbatis.
3. Kal. Oct. Florentini episcopi Augustodunensis*
4. Kal. Oct. Lotharius imperator ct manochus obiit (833).
6. Non. Oct. SanetiLeodegarii martiris et Eduensis episcopi.
5. Non. Oct. Sancti Widradi abbatis primi FRm- niacensis.
4. Non. Oct. Madelvei episcopi Virdunensis.
Non. Novbr. Manasses magnus abbas Flavinia-
censis obiit. 5. Idus Novbr. Exceptio corporis ejus. Prejecti
martiris. C. Idus Novbr. Heldierus abbasPultariensisobiit,
monachus Flaviniacensis. 3. IdusNovbr. Vitoni epi-copi Virdunensis.
13. Kal. Doc. Gregorii cpiscopi Turonensis.
14. Kal. Duc. Simplicii episcopi Augustodunensis. 11. Kal. Doc. Eusebii presbileri Augustodunensis. 10. Kal. Dec. Pragmatii episcopi Augustodunensis.
0. Kal. Dec. Hymbertus Parisiorum episcopus obiit, qui dedit aecclesiam sancti Juliani apud Nui.
3. Non. Oct. Flenricus III imperator obiit, Con- q 8. Kal. Dec. Translatio sancti Benigni.
radi filius (1036).
Ludovicus rex Ludovici impcratoris (27) filius,
Caroli calvi nepos obiit (882) (28).
2. Non Oct. Karolus calvus imperator obiit, et Tebaldus secundus episcopns Lmguonensis mo- naehus et prior Flaviniacensis (877).
Non. Oct. Karolus simplex obiit (929).
3. Idus Oct. Hugo junior abbas Mclundensis, uio- nachus Flaviniacensis obiit.
17. Kal. Novbr. Gerardus laycusobiit, fratermeus.
16. Kal. Novbr. Dada de monte Walcherii, mater
mea \ obiit, Crothildis filia *.
12. Kal. Novbr. Decia obiit soror sancti Widradi,
quae fecit monasterium sancti Andochii iEduen-
sis ; et alia soror fecit monasterium Favernia-
cense.
9. Kal, Novbr. Pippinus rex obiit, pater Karoli magni (768),
3. Kal. Novbr. Gunterus sacerdos et monachus Flaviniacensis obiit.
4. Kal. Novbr Walterius Eduensis episcopus obiit, qui reddidit aecclesiae Flaviniacensi 19 altaria
aBcclesiarum cum paratis et decimis, et salva- menta villarum ad cameramabbatispertinentium. 2. Kal. Novbr, Proculi episcopi Augustodunensis.
Kal. Novbr. Girardus junior monachus et sacer-
dos Flaviniacensis obiit.
7 Kal. Dec. Girardus senex sacerdos Flaviniaccn- sis obiit. 6. Kal. Dec. Amatoris episcopi Augustodunensis.
3. Kal. Dec. Hugo Belliloci monachus et sacerdos Flaviniacensis obiit.
Kal. Dec. Karlomannus frater Karli magni obiit (71).
Kal. Dec. Agerici episcopi (?) Pippinus major domus pater Karoli Tuditisobiit, qui Glennonem dedit (714;.
4. Non, Dec. Chrotildis Ottonis III filia, Conradi imperatoris soror, avia mea * obiit.
2. Non. Dec Karlomannusmonachus frater Pippini obiit (734). Non. Dec. Karlomanus pater Arnulfi imperato-
ris obiit (29) ; et Milo abbas Flaviniacensis (880).
3. Idus Dec. Raynerus junior obiit frater meus*. 9. Kal. Jan. Ileldricus abbas Flaviniacensis obiit. 8. Kal. Jan, Maximini abbatis. Et exceptio sancta-
rum reliquiarum Flaviniaci. Ludovicus rex filius
Karoli simplicis obiit (934).
Kal. Jan. Adelaidae imperatricis sanctae obitus
recolitur, matris Ottonis II (999). 8. Kal. Jan. Sanctus Sigismundus comes et mona- chus obiit. D 7. Kal. Jan. Aymo abbas Flaviniacensis obiit.
VARLE LECTIONES. 1 m. m. UnetB superscripta. * C. f. addita cf. 4. Non. Dec. 3 a m addita, * f. m. addita.
NOTjE.
(27) Regis. (29) Dies dubius : cf. Bohmeri Regesta Karolorum
(28) Obiit d. 8 Augusti. p. 90.
CHRONICI LIBKR PRIMUS.
Fol. 10. Anno • a mundi conditione 3198 6, ab indictione 4, concurrente 8, epacta 11, feria 1, luna Urbe autem condita 732, a. 2. cicli decennovenalis, 13, Jesus Christus Filius Dei in Bethleem Jud® na-
VARIiE LECTIONES. %Inpagina latere adjecta 9b hac leguntur: Anno 19. Octaviani Cesaris Lugdunum condiUm inveni-
• vel secundum Aug. CC. XX. VII. 2.
88
HUGONIS ABBATrS FLAVINIACENSIS
24
«citur, anno Cesaris Augusti 42 et Herodis regis A Salvatoris sanus a plaga siringii (30) factus est
Judeortim 3!, Carullo et Quintiliano consulibus. [ni£RdN[. Annoa Christi nativitato 3, Augusti 48, Herodes 34 regni sui anno cum Chris'i nat:vitatem magorum indiciis cognovisset, universos Bcthleem parvulos jussit interfiei, et ipse anno sequenti sca" tentibus totocorpore vermibus miserabiliter mori- tur regni sui anno36.
Annoab inc. Dom. 15, a mundi conditione ($213, Auguslus76. etatis su:e anno moritur; cui sucoc- dens Tyberius regnavit a. 22. [Cf. hierox.] IIujus a. 15. factum e*t verbum Dci super Johannem Za- cbariae filium i:i dcserto, et donihus Jesus trigesi- mo etatis sua) anno jam pcracto, a. 18. Tybcrii bap- tizatur a Johanne, subaltero flerode Judeorum re-
Anno Dom. inc. 34. sccundum Latinos, qui a Ja- nuario annum incipiunt, Paulus cum pergeret Da- mascum, a Chr sto de celo vocatus est. Secundum Hebreos aulem, qui a Martio anni sumunt initium, eodem anno passionis Domini undicimo mense 8. Kalend. Februarii 8 fiiEGixo],
Anno inc Dom. 30. Caius regnavit annis 4, mens. 10, dicbus 8. His ergo mensibus si addamus sex, qui superfuerunt 156. anno Octaviani, eruntmenses 16. Ex quibus quatuor detractis annus integer rema- net qui hoc in loco insercndus videtur.
Anno inc. Dom. 44. Pilatus manu sua perimitur.
Anno inc Dom 45. Claudius regnat a. 13. m. 7. d. 28. Addamus his 7 mensibu3 4 qui supra reman-
ge, 8. Idus Januarii, quod fuit 7, feria, indietione B scrunt, fiunt 11 ct 7 dies; dabishis28 dieseterunt
3, lunaltt, et ipseanno sequenteca; Uetruncatur.
Anno igitur a mundi conditione 5232, ab Urbe autem condita 784, concurrcnte 7. tereiaa lineic,ab inc. Dom. 33. ipsc Jesus ChristusDei Filiuspro sa- lutc mundi venit ad passionem, a. 18. Tyberii Cae- saris, 8. Kalendas Aprilis, 5. feria, luna 14, Gaio Caesarequatcr et JunioSaturnino consulibus, anno cicli dccennovenalis 13, et typico pasca cum disci- pulis celebrato traditur a suo discipulo Judeis in nocte, et circa manc ducitur ad Pylatum, traditur militibus et flagellis ccsus, sputis illitus, gestans purpureum vestimentum et coronam spineam in capite,ducituradcrucifigendum7.KaIendas Aprilis, luna 13, et 6. feria ascendit crucem promundi sa-
37, id est annus et sex dies, qui his temporibus adnumerandus videtur .
Anno inc. Dom. 47. Jacobus frater Johannis de- collatur, Petrus in carcerem mittitur. Herodes ab angelo pcrcutitur. Pauluset Barnabas a Spirituse- gregantur in praedicationem evangelii.
Anno inc. Dom. 48. Paulus et Barnabas ascende- runt Hierosolymam, ut ipse scribit ad Galatbas : Post annos \\\<\w\\ 14 ascendit Hierosolymam.Re- censeatur ergo numerusannorum. Scimus Petrum 28 annis Romas urbis episcopalcm tenuisse cathe- dram. Sequitur ergo, ut secundo anno Claudii cum Romam venisse crcdamus, qui crat a passioneDo- mini 15, quo anno et Paulus venit post annum pas-
lute. [hieuon.] Tcrrc motus factusestin totomurdo p sionis Domini 14, et hac supputatione invenimus
et solis facta est defectio, ita ut etiam stellse visao sint in caelo sexta hora, in nona parte Arietis. Re- surrexit a mortuis 5. Kal. Aprilis luna 17 7.
Pilatu«pcrVolusianumRomam adductus, cumeo Veronica sancta, quce fucrat per Christum a fluxu sanguinis sanata, dampnatus estaTyberio utomni tempore vilae suae non igne, non aqua, nec igne cocto frueretur propter necem domini Jesu ; et reli- gatus exilio in Amaria civitate Tuscke. Unde post revocatus a Nerone, iterum proptercircumcisionem quam in se exercuerat dampnatusinteriit. Veronica vero locuplctata facultatibus et divitiis, et imago Domini quam ipsa depinxerat, et quam Tybcrio allatam ipsa prosequuta erat, auro conciausa est. Ipsa autem defuncta, Romao venerabiliter quie-
Paulum codcm anno passionis Domini ad fldem ve- nisse. 14 igitur et 25 fiunt 39, qui erat annus a pas- sione Doinini quando Petrus et Paulus passi sunt, quia2. annoNcronis Paulusvinctusmissusest,etll annisPetro conjunctus pro fide decertavit, et 12. cum eo passus est.
(Fol. 10,) Postquam igitur Deusetdominusnostcr Jesus Christus hominem, quem fecerat, morte sua a morte liberavit aeterna, et captivitatem nostrae carnis, quam rcsuscitarat a mortuis, invexit cselis, eodcm anno pro confessione veritatislapidatuspro- tomartyr Stephanus occubuit, mense 5, tertia die mensis, quod est 4. Nonas Augusti, et dispersi est sccclesia fidelium, quce erat Hierosotimis, ut verbum salutis, quod missum erat Judeis et respuerant, gentes susciperent. Dum crgo apostoli et ipsorum
scit humata, Tyberius vero in visione ymaginis sequaces discipuli quaqua possunt demigrant, Pe-
VARI/E LECTIONES.
mus secundum Gregorinm Turonensem. S. Austremoni is Arvernorum primus episcopus. Urbicus. Lego- nus S. Hildius. S. Nepo%ianus. Artomiusde Treveris. Venerandus. Rusticus. S. Naamatius. S. Eparchius. S. Sydon us. Lugduni Patiens. S. Aprunculus, primo Linguonis, tempore Chilper ci I. S. Eufrasius, tem- pore Clodovei I. Obiit %S anno episcopatus, qui et postobitun ejus vixit4annis, et Apollinar s sex men- sibus. S. Quintianus primus Rutonoe episoopus . S. Gallus qui a luo inguinaria popuium suum oratione protexit, patruussaneti Gregorii Turonensis episcopi, temporibusTheodeberti.Cautinus 1. anno Theode- wandi regis. S. Genesius, fecit monasterium Magniloci, et Evodium praefecit abbatem. Felix. Garivaidus 30 diebus. S. Prejectus martyrizatus est anno Dom. inc. 580. anno regni Chilperici 10 ; praefuit non plenis annis 11. S. Avitus secundoanno Childeberti Judeos convertit ; praefuit non plenis 15 annis. S. Bonitus pater ejus sub Teoderico re$e. Norbertus annis 16. Proculus.
1 reliqua in margine paginm adscripta sunt. * Tiberius anto obitum suum 9. mense baptizatus et a plaga syringii curatus occubuit addit 2.
. . NOM.
(30) Fistula?
25
CHRONICON. — LIB. I.
M
^trus (31) descendit Antiochiam, etperbis septenos9 A briumrespirarelicuisset,solailli sua vexatio, ne ta-
annos Antiocbenam fundavit et rexit aecclesiam, ita nt cognominarentur primum Antiochae Christiani. Hinc sccundo anno Claudii, Vincio et Cornelio, Asia- tico et Silvano consulibus, Romam venit,etqui post Cbristum et per Christum cnput est corporis aeccle- sia?, Romanisarcibus, vexillum intulit pracdicatio- nis divinae(cf. Gestapont. Rom.). Ibi fundata a?ccle. sia,evangeliumChristiRomanisannunciavit,ctprae- dicando pra?dicationemque signis confirmando 25 annis ipsiusUrbispapatum tcnuit. Mirabatur Roma, quod non didicerat, unitatem in Trinitate ctTrini- tatemin unitatevenernridebcre;sed frequentimira- culorumattestatloneadultimumdidieit unicae Trini- tati corda et colla submiltcre.
lia ulteriis praesumcret, intellectum dedisset. Sed quin magus obiit et dampnalus in profando putei abyssi, utNerosperabat, non resurrexit, destitu- tum se idem Nero videns solatio tam fidelis amici, apostolos Dei,hunecrucis supplicio, illum dampna vit sententiacapitali 3. Kalendas Julii,3. feria, luna 23, ab inc. a. 72, anno a passionc 39, Vespasiano septies et Tito sexiesconsulibus, Olynipiade 212. Post Pctrum abipsoPetro consecratus aecelesiam regendam suscepitClcmens episcopus (Gestapont. Rom.)y ut ipse bealus Clcmens tcstatur de se in epi- stola Jacob) fratri Domini missa, clicens (epist, in- terp. Rufino Mansi i, 91) : Clementem, inquit, hunc nobis ordino episcopum, cui soli mea pradicationis
Destinavcrat autem idem primus pastor et apos- g et doctrina cathedram traio, quimihiab initious-
tolrsPetrus totius occidentis terras vomere verbi
proscindere, semina doetrinae sulcis mentium cre-
dere, ut posset manipulos frugum centuplicato fe-
nore in area Domini venientis reconsignare,et eli-
gens viros in fide probatos, potentcs in opere ct
sermone, patientes in tribulationc, longanimes in
spe, eruciitos in omnibus quae fccit dominus Jc-
sus, dircxit urbi Metcnsium sanctum Clementcm
Romanae rei publicae patritium, suum vero dis-
cipnlum, et sanctum Mansuetum, inclita Scotto-
rum progenic gcneratum, fide ct doctrina praeci-
puum, urbi Tullcnsium ( Vita Mans.)\ Remis etiam
direxit sanctos Sixtum atque Siniciuin, Catalaunis
sanctum Memmium, Treverisquoque, quae est me-
que adflnem comes in omnibusfuit, acperhocveri- tatem totius mev 10 agnotit.
(Fol. 11'.) Quid autemcontra hoc sentiendum sit, quod sunt nonnulli qui conantur astruere, post Pe- truni suscepissc Linum guhernacula Romanae eccle- siae ct Lino Cletu n successisse, videamus. Dicit Johanncs papa scribens universis episcopis per Gal- liani et Germaniam : SiPetrusprincepsapostotorum aijutores sibi ascicit Linum et Clefum, non tamen potestate ponti/icii ligandi tel solcendi normam eis tradidit, sed successwi suo Ctementi, qui sedem apostolicam post eum et potestatem pontiflcalem traiente sibi beato Petro tenere promeruit; Linus ct Cletus ministrabant exteriora, princeps autem tropolis et una de primatibus Galliarum et ei vici- p apostolorum Petrus verbo et orationi insistebat
nae Coloniae sanctos misit Eucharium, Valerium at- que Maternum. (Fol. 11.) Cumhisctalii multi fue- runt, qui occidentales tenebras veri solis clare- scente radio ab eodem principc apostolorum missi dispulerunt, et nomen Christi, quod necdum in locis illissplenducrat, fideet magnanimitatepraediti, po- pulo incredulo praedicaverunt. IpseRomae verbum Dei docebat, et murum infidclitatis impulsu aevan- gelii quatiebat, turrimque confusionis et idolatriae piapconfcssioniset credulitatis dejiciebat ariete, ibi 8e opponcns et continens obicem, ubi violentior hostis incubuerat, cujus subverterc, Christo duce, nitebatur tyrannidem.
Ad tanti igitur pastoris solaliumet praedicationis augmenlum Paulus, post muita viarum, laboris et
Et post pauca : Llnum et Cletum nichil umquam legimus cgisse ex pontiflcaliministerio potestative, sed quantum eis a beato Petro pracipiebatur, tan- tum agcbant.
Linus igitur, natione Italus regionis Tusciae, pa- tre Erculano, ordinatus a Pctro, sedit Romae, ipso Petro vivente, a. 11, m. 3, b. 12. Cktusetiam, na- tione Romanus, de regione Vico Patricii,patreEmi- liano, ordinatus ab ipso Petro, ipso vivente sedit a. 12, m. 1, d. 11. Inter Clctumergoet Clementem conputantur dies 20 (Gesia pontif.).
Suscepit igitur, ut dictum est, sacerdotale offi- cium Clemens tertius a Pttro eo vivcnte, natione Romanus, de regione Celio monte, patre Fausto. Seclit annis 11, mensibus 2, diebus 2 ll — anno
inediae pericula, vinctus Romain mittitur anno Ne- D Dom inc. 70, imperii quoquo Neronis 11, Vespa-
ronis caesaris secundo, ab. inc, Dom. 61, a passione 28, iodictione 4, Silvano et Paulino consulibus, non quod Judaei et gentilesita voluerint, sed quia Chri- stus,uta1teressctalteri solatio, ita praeordinavit et voluit. Histonitrui filiis quis repugnaret, quis obsi- steret ? Symon erat ille magus, qui solus veritati re- pugnare videretur, cui si posl triumphum apostoli-
siano quinquies etTito quaterconsulibus. Non fuit ex tunc et nunc in omni Romanorum pontificum ca- thalogo, qui in vita sua viginti quinque annis fun- ctus^acerdotioipso annorum numeroequipararetur pontifici primo. Slic igitur beatus pontifex Petri in- stitulus regimine, cui semper adheseratet ejusin- dividuus comes fuerat, postquam Symonis magi de- liramenta cognoverat, et spreverat, quod magister
cum et suae dejectionisetinauditaesuperbiaeobpro-
VARLE LECTIONES. * • septem. corr. septenos c. *• doctrinae excidit. " a. 9, m. t, m. 2, d. 10 in G. pont.
NOWE. (31) Cf. Vitam SS. Euchtrii Valerii Materni ; Acta SS. Jtn. II» 018.
27
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
28
suus inceperat, destinare scilicet orbi occiduo prae- A rcm instituit. (Fol. 12*.) Non quod jam tunc Melden-
dieatoresveritatisidoneos, quatinusluxpraedicatio- nis gentibus splenderet, ut perficeret, omnimodis procurabat (cf. ep. Hincmari). (Fol. 12) Hinc est quod sanctum Dionisium destinavit Galliarum po- pulis, qui prasdicando et praedicationi miraculis (Idem dando Parisius,Domino duccnte,pervenit (32), socios ei quampluresadliibuit, viros in lege divina exercitatos, genere nobiles, sermone facundos, flde praecipuos, ct gratia Dei plenos. Ex his fuit sanctus Sanctinus (Vit. Sanciini), Meldensiumet Virdunen- sium pastor priimis, qui cgregioe nobilitatis ortus natalibus, cum praefato Calliarum apostolo fincs petiit Galliae, futurus lucerna fulgens in ecclesia, quae non oecultaretur modio, sed luceret omnibus
ses viam veritatis agnoscerent. qui omnes teneban- tur astricti laqueis idolatriae, sed ut per fidelemser- vum suum dignaretur illis Dominusaperireportas justitiae, quas ingressi credendo ipsius divinitatem ethumanitatem, confiterentumominiejus, quoniam bonus quoniam in saeculum misericordia ejus.
Beatus itaque Sanctinus paratus ad omnia pro- Salvatoris nomine sustinenda, nec reformidansgen- tilium furcntium minas et verbera, eandem urbem aggressus, quia in Domino erat fiducia ejus, insta- bat praedicationibus, rigabat mentes audientium aquis de vmtrc " Jesus manantibus, et sic instans oportune, importune, docebat eosJovemdespicere, Saturnum, Mercurium et Neptunum ct omnia demo-
superimposita candelabro. Tradidi'. enim patrum 3 num non dcorum portentaabjicere,statuasconfrin-
memoriaeumunuinfuissede72discipulis,etinccena deputatum, ut aquam lavandis pedibus ct manibus discipulorurn preberet et linteum pararct Salvatori.
Sanctus itaque Dyonisius ut venit Parisius, per diversas partcssuos direxit socios ad dolos diabuli dcstruendos et populos Domino ad(juirendos (ep. Hincm.). Sanctinusigitur quia pra?minebatpruden- tiact pudicilisi. a heatissimoDyonisio a^lectus, sum- mum accepit sarrrdotium, ct consecratus in episco- pum, divinitus constituitur in lucem populis gen- tium (Vit. Sanctini).
Cui etiam ad solatium lakris et officii pra>fatus Dyonisius Antoninuui dedit virum sanctum et bo- num, in quo declaravit Deus ingens beati viri San-
gerc, et quia in eis non aliqua divinitas, sed omnis inessct falsitns et ludificatio demoniaca, doctrinae cvidentis indicio declarabat. Necpoterantgentesad hec quidquam contradicere, cum novitativerborum uttestarctur mngnitudo signorum, et nova faceret qui nova pnedicaret. Unde factum est ut et ipsi suscipcrcnt verbum Domini, et pastorem doctorem- que suum beatum viruin, quemaliquandoexprobra- tione, irrisione et adjectione dignum judicaverant ( VitSanctini), nunc vencrarenturetexcolerent, ip- sius manibus gauderent baptismo ablui et crismate sancto inungi. Humiliabatur Galiicus cothurnus substratussancti viri pedibus, ctGallorumcervico- sitas divinae dudum veritatis ignaraad baptismum
ctini meritum per egregiae et insolitaeoperationis q et confessionem nominis Christi humiliata dovote
miraculum, ut patebil in posterum. Et quia decre-
verat Deus mirificare sanctum suum, dirigitur a
beato Dyonisio Carnotum cum pra>fato socio suo ad
illuminandum populum, qui sedebat intenebris et
umbra mortis, quia ei sol justitiaenon luxerat, ne-
que splenducrat ei lux veritatis. Qnobeatushieper-
veniens, dolebatpopulumidolatriaeesse deditum,et
armatus fide sanctaeTrinitatis,contempnenssuper-
vacuam sectam principum terrae ct minas eorum,
praedicabat Jesumturbis incredulorum. Fundebatur
praedicatio juncta virtulibus,et praelustratusgratia
divina feroces gentihum mentes salutari mitescebat
convolabat. Dcjiciebantur arae daemonum, etanovo adoptionis populo aecclesia aedifieatur, et a beato Sanctino in honore Dei consecratur.
DomicianustuncRomaniimperiitenebatinsignia, luxurise deditus, avaritia anxius, operecrudeiis, qui majcstalem imperialem nimiacrudelitatepolluerat. Qui velut leo inpastussanctorumsanguinemsitiens, secundam post Neronem in Christianos persequu- tionem excitavit (fol. 13), et pcr 15 annos, quibus Romanum imperium indebite tenuit, ila rem publi- cam attrivit, ut nullus illo crudelior ih omni Ro- manorum imperatorum inveniaturnumero. Adcom-
doctrina. Factumque est, cooperanteei divina cle- D probandam erga deorum culturamsuamsacrilegam
mentia, ut Carnotenscs viam Domini agnoscerent, et lene jugum Domini subjectis voluntatum humeris ferre non dctrectarent. Quod beatus Dyonisius a- nimadvertens,etgratiaravirtutisdivinaecollaudans ipsumque plurimum in opere prtedicationis valere perpendons, Meldensium civibuspastorem etdocto-
devotionem 5. anno regnisuitemplumsinelignorum ammixtione construxit, quod Pantheon appellavit. Tanta elatusest superbia, ut deumse etdominum appellari jusserit. Hic audiens (ep. Hincm.) famam beati Dyonisii in destruendis idolis et populis ad Christum convertendis, lyctores in Gallias misit,
11 iia a, mento Labbe.
VARIiE LECTIONES. NOTjE.
(32) Narrauoms magnam panem sibi delibavit ex Hincmari epistola ad Karolum imperatorem a. 876 ve!877 data, quae integra exstat in Actis SS. Oct. V, 886. In epistolam Hincmarus recepit Vitam quamdam Sanctini, quam ipse juvenis descripserat e quatcr- niunculis auos Wandelmarus abbas S. Sanctini... n loco sibi commisso valde contritos et qum in iis
scriptafuerantvene deleta de vita et actibus beati Sanctini reperif. Revera Hincmarum tales litteras ad Karolum scripsisse disertis verbis probat Flo- doardus in Hist. Rem. III, 18 ; nonaudiendus igitur est Calmet Hist de Lorraine I, p. 32, qui eas suppo- sitas esse censet. K.
i9
CHRONICON. — LIB. I.
30
!
(juieum inventumet comprehensum aut idohs sa- A Brittannicam. Gallia vero Lugdunensis, ducta per
crificare cogerent, aut diversis suppliciis affectum
occiderent. Quos ubibeatusDyonisius finesParisio-
rum appropinquare comperit, Sanctinum et Antoni-
num ad se accersiri mandavit ( Vii. SancUni),qm-
bus praedicationistradensoffleium, ainmonuit tit in
fide firmi persisterent, et ut qunntotius Romam
properantes a praesule sedis apostolica? coopera-
tores verbi et doctores expeterent, quia in messe
inulta sationis Dominieae operarii perpauci essent,
qui semem verbi sulcis mentiumer.-derent, praeser-
tim cum et ipsojam ad gaudia Doinini sui festina-
ret, et mercedem laboris el oncris a pio Domino
sibi dari praeoptaret.
Consummato igitur per martyrii palinam beato
longum et per augustum flexa, Aquitanicam pro- vineiam seniicingit ; babet Sl ab oriente Belgicam, a meridie partem provinciaeNarbonensis, qua Are- las sila est, et mare Gallieoet Rhodani flumen acci- pilur. Xarbonensis provincia 25 habet ab oriente Al- pes Cotias, aboccidente Ilyspaniam, a circio Aqui- taniam, a septemtrione Lugdunensem, ab aquilone Galliam Belgicam ", a meridie mareGallicum, quod est inter Sardiniam et insulasBaleares. Aquitania habet a cireioocceanum qui Aquitanicus sinus dici- tur ; ob occasu Hispanias, a septemtrioje ct oriente Lugdunensein *7, abeuro et meridie Narbonensem provineiam contingit. Provineia autem juxtapapam Pelagium certa est qua? habet decem vel " undecim
Dyonisio, a. ab inc. Dom. 97, a passione autem 04, 3 civitales et unuin regem, ettotidcm minores potes-
m»r.tio n.i«A.n /.:../, «.«^^v • :* ,\s\ : •: i\ : *_i^_ _ _i _ . . %.. _i n*
aetatis autera ejus.anno circitcr 90, imperii Domi- ciani caesarisingruente anno 16 (ep. Hincm.). San- ctinuset Antoninus praeceptis magistriobtemperan- tes, cum persequulionis procella detonante predi- cando de loco ad locum cogerentur secedere, vene- runt in fines Galliae Belgiea*, et praeducegratia di- vina, quocumque veniebant, Christi loquebantur magnalia. Beigica 13 autem Gallia pars est Galline (fol. 12a ) dicta a civitate quao Belgis dicitur, qmc est Treveris (33) [Cf. Richer. 1, 1]. Gallia veroacan- dore populi appellata est, gala 14 cnim lac dicitur [Isid. et. XIV, 4.25]. Mont<senim et rigor eoclf ib ea parte solis ardorem excludunt. flanc ab oricnie Alpium juga tuentur, ab occasu Oceanus incJudit
tatessubse, et unum metropolitanum, et sufTraga- neosdecem vel undecim episcopos judices; ad quo- rum judiciuin omnes cpiscoporum et sacerdotum ac civitatum causae referantur. Post destructionem quoque Wandalicam quae lere totum pessumdedit occidentiset oricntisimperium,Leopapaprovincias dslribuit. Juxta modernos veroGallorumprovincia3 sunt 17. Prima sedes Galliarum Lugdunensis est cum tribus suis provinciis, 2) Rotomagensi, 3) Turonensi et.4) SenoiK.n^i, 8) Belgica prima quae est Trevirla, e) BjIj^ci seeunda, quae est Rhemis,1) Geyninnla prima; Magontiacum, 8) Germania se- cunda, Colonia, 9) Maxima»Se«juanorum, Vesontio, 10) AIpcs Gra,t# ^DaVelib^ia^ll) Viennensis 12)
11 a meridiepreaBruptaPyrena3i,aseptemtr:oheftbe- A^^rbononsis prima/ 13) Narbonensis secunda
•»; A «._-_»» _« _** _T> _-_-_,.. -....:_-. /■». • • • _ n_i • '• 1 * /» * • __ v_i * • .,\ * ;a • • ■ ».* :_«__., .* %t\ k /-..._
nifluenta et Germania.Cujusinicium Belgica,*finis vero est Aquitania. Est lfl autem regio gleba uberi et pabulosa et ad usum animantium apta, ut ferunt qui situs terrarum descripserunt, fluminibuset fon- tibus irrigua, perfusa 17 duobus magnis fluviis Rhe- no et Rhodano. Cisalpina autem Gallia est circa 18 Alpes, transalpina trans Alpes contra septemtrio- nem, Rhaetia lt juxta Rhenum )ib. 26). Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeri fluminis, qui eam pcne in orbem cingit, est appellata (34) (ib. 27). Gallos itaque natura feroceset *°acriores esse in- genio natura climatum facit, iEthicus situm Galliae describens quatuor ejus asserit esse provincias [iETBicos], Galliam Belgicam et Galliam Lugdunen- sem, Narbonensem quoque provinciam et Aquita-
Aquensis, 14) Aquitania prima, Bituriges, 18) Aqui- tania sccunda, Burdegala, 16 Alpes Maritimae, Ebredunum, 17 Novem Populana, Auxia (notitia p-or.). La provincia igitur Belgicae primae urbs erat posita in confinio Neustriae et Austrasiae Virdunum nomine, qtiam antiqui et ctiam moderni urbem Cla- vorum consueverunt appellare. Ethymologiam au- tem nominis hujus quod est urbs Clavorum, ipsa nobis quse sola praeteritarum rerumhabetscientiam signavit antiquitas, quod scilicet ob id ita sit appel" lata, quoda lapidibuspraemaximis ferroplumboque compactis et consertis ingenti cura etstudiosit ex- tructa. Cur autem vocata sit Verodunum, cum diu tius in scripturis quesissemus, hoc solum nobis oc- currere potuit. quod cum delectum militem per Gal-
niam. Et Galliam quidem Belgicam dicitab oriente D lias Juliusageret, Vcrolusquidampraedictamurbem habere limitem Rheni fluminis et11 Germaniam, ab obpugnatam in fedus recepit, a quo et nomen sum- euro Alpes Penninas w, a meridie provmciam Nar- psit, ut vocaretur Verodunum quasi Verolidunum, bonensem, ab occasu Lugdunensem, a circio oc- sicut et ab Augusto Edua vocata est Augustodu- ceanum Brittannicum, a M septemtrione insulam nunl. Postea veroolittera mutatain*, dictaest Ve*
VARLE LECTIONES.
11 Belgjam deletum in codice. 14 jam deietum. ll \nc\\xjam deletum. *• Est autem reg deleta. 1T perf. deletum. l8 citra Is. lf rhaet deletum. ,0 et deleta. " deletum. n addito A Appeninas corrigit avr ctor. n deletum. u h. deletum. » pro deletum. n deletum. " L deletum. n vel deletum. n i. e. Graiae.
NOT£.
(33)?. e.T. desunt in Isidoro. dem verbis apud Oerigerum Gest epp. Leod. 41.
(34) Qusb hic et infra de Aquitania leguntur iis- M. G. SS. invenitfntur. R.
91
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
32
redunum, ut testatur Fortunatus (38). Hodemi vero A ficatas quondamet suis temporibus dirutas repa-
a viridantibus pratis, vel quod quasi sempervireat, dicunt eam Virdunum, quasi viride dunum. Has30 autem omnes conjectiones ^thicus in eosmogra- phia exc'udens, in Itinerario mundi vocat eam Vi- rodunum, ob virorum fortium industriam longe lateque cclebratam. Situsurbis ipsius ipsa sui p> 8itione delectabilis, quam praterfluit Mosa fluvius ipsa sui fertilitate ct viridantium pratorum grami- nca planicie jocundus(T*tY. Sanctini). Gens urbis ipsius effcra, cultui demonum dcdita, totius veri" tatis ignara. Nullus ad cam veritatis praeco vene- rat, cum urbes in circuitu positas divinus jam splendor irradiasstt (fol.13). Ad hanc ergo urbem cum socio pervcniensbca-
raverunt, sedem habct requietionis. Quod qualiter de ipso ejus sacratissimo corpore acciderit, cum vi- delicct proprii laboris in ,urbe Meldensi cursum consummaverit, sequens sermo suo in ioco decla- rabit.
fieatus itaque Sanctinus videnspopulumcivitatis multum sed idolatriae errore caecatum (fol. 14),pre- videns etiam in spiritu ostium magnum etevidens sibi apertum in Domino, deliberavit cum socio ali- quantulum reniorari in locoipso. Nonerathoctrans- gredi praecepta magistri, si et istos lucrifacere, et mandata magistri sui fldeliter posset adimplere. Poncns ergo spem suam in Domino, et se illi com- mittens, corde contrito et humiliato progreditur
tus Sanetinus (cf. Bertar. c. 2), et videns omnes in- g ad populum, replicat Jesu Christi icvangelium. Mi-
habitanles idolatria? deditos ct absque Deo vero, humi prostratus precabatur Deum attcntius ut popnlo sedenti in regione umbrte morlis lumcn os- tenderet veritatis. Ooratio Deo grata ct speciosa! spccciosa inquam, facta est et suavis in conspectu gloriae summi Dei. Ilee subvecta peminis alis, dilcc- tionis Dei vidclicet et proximi, libero volatu celos petiit et in conspectu Rcdemploris facta cst ut thus miri odoris. An non faeta cst fumus boni odoris, cum dc nianu angeli tenont^thuribulum ascendat fumus aromatum, qusc suflfcGraljfcnes sacetorum?
rantur in co vilitatem habitus, dignitatem vultus, sermonis facundiam, miraculorum effieatiam ; nec tamen possunt aulirc, quod debeant demooum cultus abjicere, figuras deorum suorum aureas, argenteas, marmoreas,gypseasetligneasconfringe- re, et aras subvertere. Quis referat quotiens ab illis cesus, quotiens injuriatus ab urbe srmivivus projectus sit? Solus hoc novit inspector interno- rum, qui, quia fuit tcstis penarum etlaborum, fac- tus est militis sui pius rcmunerator et largilor prae- miorum. Augebatur tamen numerus eredentium,
et in Apocalipsi vigintf qliatuor «oriSojis^taox in: : it fljj die in diem meritis servorum suorum multi- conspectu throni, tonpqte#$ phialas aureas plenaV " "piicafbatur aecelesia fidelium,error gentilium des- odoramcntorum, guja£ sfuht;0ratl6Tae§;saii£loTOm? „ Uuebatur, et fides sancta ubiquedocebatur, gratia Scd jam orationis hujus frucCu$>k&&muSf' \ ;;\^;b\iptf!$irtfcondonabatur,etincredentesSpiritussan« Jam ab oratione uterque surrexerat, cum "ecVe cfi c4»N$mata multiplicabantur. Felix acclcsia tan-
* * • ■ * • - • • • * • .*«.>. .
vident in una arbore. quae ramis opaca et altitu- dine procera, sed cultibusdaemonumerat profana- ta, quia videlieet ibi gentiles rusticani Faunis ct Satyris vota solverant et sacra celebrabant, tres consedisse columbas, significantes utique divinae esse voluntatis ipso in loco trinum ct unum Deum praedicari. De Dei ergo fisi misericordia, cujus tanta in futuros adoptionis filios praevidebant be- neficia, ipsi intimo cordis affeetu multimodas ege- runt gratias, et ut in servis suis glorificaretur pre- ce poscebant humillima.
Locus igitur, in quo ad Deum praemissa fuit ora- tio, mons erat situs ad septemtrionalem plagam ur bis, qui in suo cacumine ex tunc gestat aecclesiam
ti pastoris regimine digna ; illustrabaturenim mi- raculis atque doctrinis. Omnibus omnia factusest, uto.nn s luerifaccret Qui etsi injuriatus est dum praedicaret Chrislum, libentcr tolerabat illata sibi tormenta, obpropriaet irrisioncsmalorum, utquos persequutores patiebatur, lllios faceret, et Domino redderct animas, quas diabolus conabatur auferre. CumquejamDei disponente clementia pluresex bis, qui aliquando fuerant vasa irae in interitum, flerentvasamisericordiaeperbaptismisacramentum videns aecclesiam fldelium in eo esse, ut proficere jam ipsa per semetipsam posset, et timens ne siali- quanto diuliusibi rcmoraretur, injunetaesibiobe- dientiae legatio cassaretur, confortatis in Domino
apostolorum Petri et Pauli nomine et meritis ab D fratribus,etsuumreditummaluriuspromittensaffu
ipso viro Dei dedicatam. Quae consecratio facta est anno incarnati Verbi 98, videlicet 13° Domiciani caesaris anno, Trajano septies et Maximo consuli- bus. In qua etiam atrium benedixit, et cimiterium Virdunensis aecclesiae esse constituit, ubi ipse dom- nus cum successoribus suis praesulibussanctis,ex- ceptis bis, qui sibi dicatas ecclesias corporali illu- strant praesentia, vel qui easaediflcaverunt,autsedi-
turum, valedicens eis, et commendans eos Domino, illis eum persequentibus cum lacrimis, Romampro- fectus esl (Efist. Hincmari. (Fol. 14.. )Et ve- nientes in Italiam,Antoninusvalida febrecorreptus est, in cujus obsequi s beatus Sanctinus per aliquot dies iinmoratus; consilio et consensu ejusdem beati Antonini nepreceptio bealiDyonisii quacumqueoc- casione impediretur, peragere ceptum iter dispo-
M Haa - celebratam 2. (38) lib m. e. 10.
VARIiE LECTIONES. NOTiE.
38
HUGONIS ABBATIS PLAVINIACENSIS
84
suit. Et sufficienter exeniisethoncstislinteisprin- A hocinloco scriptorum dissonantiam,virtutis hujus
cipi domus derelictis, petiit et per Deum obtesta- tus est ut, si Antoninus convalesceret, exinde illi habundantissime ministraret, si vero vita decede- ret, honestissime sepeliret : et sic iter, quod co- perat, peragere studuit.
El cum jam Sanctinus flnes Romanorum contigit Aotonius vita decessit. Quem princeps domus, re- teolis cmnibus quae sibi commendata in ejus obse- quiis fuerant catabuli sui in quo animalia ejus ja- cebant axes levavit, et in fossam ubi stercora et urinae animalium defluebant eum projecit, et desu- per axes remisit. Qua. omnia beatus Sanctinus cum jam intrasset fines Romanorum, per Spiritum sanctum cognovit, et cum magna festinatione re-
arcem teneamus, et non noslris fisi viribus, scd scripturae sacrae fulti auctoritatibus, cui veritas fa- veat, ChristoDeo pr.educe, videamus. Legimus in gestis, invenisse beatum Sanctinum in sede Romani pontifieatus,cumvcnissetRomatnexpr;ecepto beati Dyooisii, papam Anacletum, natione Crecum de Athenis. cui actus et martyrii ejusgesta retulerit. Quod quam sit absurdem facile advcrtitur, si Ro- manorum pontificum successio et martyrii ipsius beati Dyonisii terminus inspiciatur per indictioncs et annos. Prefuit enim juxta fidemhystoriarumbea- tus Petrus urbi Romanae a. 2^, m. 2, d. 8, in qui- bus, ut superius relatum est sub eo rexit aeeclesiam Linus, annis 11, mensibus 3, diebus 12. Obiit 9.
versus ad domum in qua Antoninum jacentem di- r> Kalend. Octobris. Cui mox successit Cletus, etsub
*____, ._■ »ji • » _ •• i ^"^ __-. i __ -. __.-. __. ___ i _. • _ • _ /■_ m j • »_ _«
miserat, flens et dolens pervcnit et principem do- mus interogavit: Ubiest, inquiens; Antoninus fra~ termeus harissimus? Is autem fictis gemitibus ac suspiriis simulata mestitia : Mortuus est, inquit : quem de mihi a te commissis honestissime sepelivi. Cui Sanctinus: Mentiris, ait fili diaboli ; in ster- quilinium projecisti eum virumsanctum etjustum. Et nunc teni mecum ad catabuli loctm, in quem projecisti eum. Is autem timore perculsus, non est ausus reniti quin cum eo veniret ad locum ubi eum projeceral. Et levantes inde axes, Sanctinus cum lacrimis voce magna clamavit dicens: Antonine fratery in nomine domini nostri Jesu Christi pro cujus nomine et amorepassus estgloriosus martyr Dj/onisius, swrge. et perficiamus slmul obedien- tiam quam isdem gloriosus pastor et magister noster communiter nobis pracepit. Et statim Anto- ninus stercore obvolutus surrexit. Quem beatus Saoctious de catabuli fossa extraxit, etdiligentis- sime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque ofierentes Domino sacrificium laudis, cum tota mentis intentionc et lacrimaruiii jompunctione eucharistiaecorporisetsanguinisChristipartieipati sunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter cceptum aggredientes, Romam auxilianle Dommo pervenerunt. (Fol. 18.) JamquebeatoClementemar- tyrio coronato, in eadem sede post Anacletum w quartum a beato Petro Evaristum consecratum pontificem invenerunt, cui per omnia, sicutbeatus
Petro rexit aecclesiam annis 12 mense 1, diebus 1 1, Obiit 0. Kal. Mai (Gesta pont Rom.) Ecce jam pon- tificatus Petri annus 23, menses 4 et dies23. Quibus diebus si adjungantur item dies20, qui interserun- tur post obitum Cleti ante ordinationem Clementis fiunt 43, i. e. mensis et dies 13, quorum dierum ultimo die consccratus est Clemens a Petro. Quod autem alibi scribitur Clemens idem rexisse aecclo- siamjannisll, alibi vcro annis 9, mensibus 2, die- bus 2, utrumque verum esse non ambigitur, quiact sub Petro sedit anno 1, mensibus 8, diebus 28, quo numeroanni 2:> praesulalus Petri cum mensibusot diebus colliguntur exacli ; et post Petri obitum an- nis 0, mcnsibus 2, dicbus 2. (Fol. 1 5) Sedit Anacletus annis 14 mensibus 10 diebus 7. Obiit 3. Idus Julii, et cessavit episcop.itus diebus 14. Sedit quoque Euaristus annis 9, menses 7, dics2 ; igitur quando Petrusoccubuit anntis erat Dom. incarn. ^^^qui- bus juncti 9 amiis Clemeutis faciunt 81. His quo- que additi Anacleti anni 14 fiunt 95, Euaristi quo- que 9 fiunt 104. Duobus ergo mensibus Petri et diebus 8 additi 2 menscs Clementis etdies2, men- ses ctiam Anacleti 10 et dies 7, dies quoque 14 in- ter Anacletum et Euaristum, quibus episcopatus cessavit, nec non et Euaristi menses 7, dies 2 fa- ciunt, menses 19 et dies 33, et annus hic inseritur, et sic fiunt anni 105, menses 9, dies 33 usque ad obitum Euaristi, qui est 6. Kal. Novemb. Secundo autem Euaristi anno sanctus Dyonisius passus est,
Dyonisius jusserat, actus et martyrii ejus ordinem et sexto ab ejus passione anno sanctus Sanctinus
narravcrunt.
Libct hic aliquantisper immorari partibus pru- denti_e, quam patres nostri et pr.eeipue moralis doctor Ambrosius definiunt versari in veri cogni- tione, et scientiae plenbris cupiditatem infundere. Prudentia quidem est Deum scire Deum timere Deumque requirere. Haec est veri cognitio. Accedit etscientice plenioriscupiditas, cujus est trimodum intelligentiae genus, ut si in dictis majorum aliquid diversitalis inveneris, in veri investigatione verse- ris, ut sit tibi in his discendi et imitandi reverentia, non disputandi astutia. Nos igitur considerantes
Romam venit, qui erat ab inc. Dom. 103. Jam er- go Anacletus obierat, jam etiam Euaristus ei suc- cesserat. Quomodo ergo invenit eum, quijamobie- rat? Restat igitur, ut priori sententiae fides adhi- beatur, quae veritate subnixa, non dubitatur, quod cum ita esse sacrarum scripturarum docea- mur auctoritate, prudentiae virtutemunitietscien- tiae plenioris doclrinam nancti, teneamus verum, quod nos docuit. ad quod investigandum ipsa nos virtutum principalium prima animavit prudentia. Igitur redeamus ad superiora, et quia an- num quo secundum fidem hystoriarum Romam
"q. t. b. P. E. inlocoraso %
VARLE LECTIONES.
85
CHRONICON. - LIB. I.
86
venerii tenemus, quemetiauisede Roma invenerit, A spem pastor eligitur, e'. ut eis praeesse dignaretur,
ut pace omnium loquamur, paucis expediamus.
Beatus Sanctinus (Vita Sanctini) dum occupa- tione itineris et pracdicatione Virdnnensis novellae plantationis et inflrmitate socii sui rctnrdaretur, Euaristum papam 9 M, jam anno pontificantem in- venit, a quo etiam cum dcbito honore suseeptus et loco maximae venerationis habitus, replicuil la- boris assumpti causam magistri sui beati Dyonisii esse obedientiam, in consumniatione cursus ejus Gallicanam aecclesiam magnam pati praedieatorum penuriam, se ob hoc missos advcnisse, ut verbi ministros aliquos mitteret aeeclesiae. Haec magis- trum ultima sibi dcdisse mandata, ut consumma- tionis suae Romano pontiflci innotcsceret ordinem,
magnates quique et vulgus promiscuum rogant et impetrant. Gaudet pater de numero centuplicato filiorum , lelatur in devotione civium, et quod rogabatur implerc non moratur. Preparatur aec- clesia regcnernndis novis fidelium populis, rege- nerantur plurcs manibus saneti antistilis lavachro salutari. Destruuntur templa demonum etdelubra, dejiciuntur idola, et quia prima non suflQciebat, nova edificatur accclesia mira civium devotione et industria qua accelerata praeparantur dedicationi necessaria, et a beato pontifice in honore Dei ge- nitricis ef Virginis consecratus a. Dom. inc. 104, qui erat a passione benti Dyonisii 7, Galio et Bra- dua consulibus, Olimpiade 220, et mater aecclesia
et ut ipse, cujus erat ecclesiis providere, opera- g in qua sit sedcs cpiscopalis constituitur.
rios dirigeret ad excolendani Dominicae sationU agriculturam. Unde cum beatus pontifex gratula- retur in Domino et ad agcnda quae petebatur se supra se votis omnibus extenderet, moramque in faciendo pati nesciret, decrcvit tamen sanctum virum aliquandiu secum retineread consolationem sui et recreationem laboris et itineris. At ipse paucis diebus apud eum remoratus, intcr grata mutua3 confabulationis solamina, quid etiam per eos divina egerit gratia, et quomodo novella Vir- dunensis fructifiearet aecclesia, humiJiterreferebat. Unde ille Deo cx iniimo cordis affectu gratias agens, socios ei et cooperatores verbi tres viros probatae auctoritatis dedit, quorum nomina etsi non habemus in scriptis, quia tamen missi sunt non tacetur. Novimus tamen beatum Maurum pres- byterum, qui ei successit in pontificatusordine, ex eorum collegio et numero fuisse.
Interea aeeclcsia fideiium, quaa erat apud Virdu- num, crescehat et confortabatur et doctorem suum devotis et ipsa devotione suspensis animis praestola- batur. Jain ad eos fama de resuscitatione defuneti pervenerat, quae res eos in fide Dei et amore ma- gistri vehementius accenderat. Pius quoquepater, dum rememoratur suspensos ad suumreditunifilio- rum animos, Meldensium scilicet et Virduncnsium — sex enim anni jam pene evoluti erant a passione beatiDyonisiiet sextusipseaiinus pontificatus beati Euaristi fuit octavus — , benedictione postulata et accepta (fol. 10), Meldim rediredeliberat. Ne tamen
novos adoptionis filios quos Christo per aquambap. D conspectui offerat.
His expletis plebem monet et diligentius ins- truit documentis salutaribus, firmans cos bene- dictionibus, et sic Meldim regreditur; ubi praedi- cationi et sanctis operibus insistens (epist. Hinc- mari), cum cognovisset imminere diem vocationis suae, litteras exortatorias et consolatorias direxit filiis Virdunensis aecclesiae (Vita Sanctini), in quibus, quia prope esset vocatio ejus et quod am- plius faciem ejus non essent visuri praedixit, et ut Maurnm presbyteruin virum in fide catboticum et doctissimum, sibi successorein eligerent monuit et praecepit. Illi primo viso nuncio cum litteris gau- debant, et consolabantur se mutuo in respectu pa- terno. Ubi vero de pastoris resolutione et sua deslitutione facta est mentio, fit statim clamor et luctus omnium. Vox erat una dolentium. Dolcbant enim quia amittebant patrem karissimum, pastorem mitissimum, et vi doloris attrita et depressa acie mentis cogitare vix poterant, quia mors ei via ad palriam, ubi finis labonmi et retributio praemio- rum aeternorum : unde eis tanto melius opitulari et subvenire valeret, quanto vicinius Deo, cui ser- vierat, in quo speraverat, quem confessus fuerat, depusito corporis onere, adhereret. Fides quidem flere prohibebat, sed gemitum extorquebat affec- tus. lllic ergo positus nos humillimos servos suos hic orantcs exaudiat, aecclesiam inter mundi tur- bines fluctuantem sibi commissam, suo labore ad id quod est provectam (fol. 16), regat etprotegat, filiorumque prcces et lacrimas Dei patris omnium
tismatis Virduni regeneraverat invisitatos praete- riret,illo quantotius iter accelerat,ut relictisibi so- ciis, quos ab apostolica sede pereeperat, ipseMel- dim rediret, et suas oves, quibus pastor et rector institutus fuerat, regeret. Cumquc Virduni advenis- set, a fratribus devote suscipitur, a civibus contra
Legitur sane in antiquioribus ejus gestis (36), quod cuin Meldis redisset, tyrannum increpaverit, quod res ecclesiae diripuisset, et ob id illum ira praecipiti fervidum, gladio adauctum beatumvirum vitae transmissise perpetuae. Apparet etiam nuncin ipso viri beatissimi capite, sicut relatumestabbis
M IX jam anno in loco raso
VARLE lectiones.
NOTjE.
(36) Calmet, Hist. deLorraine I, p, 32 in mona- sterio S. Vitoni Vitam Sanctini post a. 952 conscri- ptam se legisse testatur in codice saec. xu inscri- pto : Incipit Vita S. Sanctiniprimipontijicisurbis Qlavorwm. Postgloriosam catestis victoria trium-
phum, etc. Quin hanc Vitam Hugo ante oculos ha- ouerit, vix dubitari posse probat ipsius narratio cum Vitse compendio, quod Gallice dedit Calmetus, collata. At non haec Gesta, sed illa ab Hincmaro conscripta antiquiora fuisse. nemo non videt
87
CHRONICON. — LIB. I.
38
qui viderunt. et ossa ejus sanctissiraa contrectave. A annis intra septa sepulcri thesaurus celestis deli-
runt, sectio gladii materialis ita, ut media pars ca. pitis, ipsa videlicet pars anterior, in qua positae sunt fenestrae oculorum, non habeatur cumreliquo corpore, et quasi gladio secta et divisa videatur pars posterior ab anteriore. Qualiter ergo servum suum Deus ad se evocaverit, ipse novit qui eum praeelegit anle sa&cularia tempora ; nos crediinus, quia etsi ejus animam gladius persequutoris non abstulit, palmam tamen martyrii non amisit, quia totusvitaeejusexcursusjugisfuitcum principe nnm- di conflctus.
Ascivit autem sibi Dominus nunc sanctum pon- tiflcem post multa laborum pericula, post innumera bonorum operum exercitia, in urbe Meldensi, 5Kal. Octobris, regnante terris principc Trajano.
Quod si studiosus lector plenius cupit addiscere, advertat, quia 13° anno imperii Neronis, quo anno Petrus et Paulusgloriose occubuerutit, qui eratan- nus ab inc. Dom. 72, Vespasianus a Nerone in Ju- deam cum exercitu missus est. Mortuo autem Nero- ne anno sequenti antequam VespasianusRomamre- diret, Galba, Otho et Vitellius regnaverunt anno 1 et mensibus 6. Vespasianus ergoapud Judeam iin- peratorappellatusest,quiet Capitoliumaedificavit ; "cujussecundoanno Judeorum regnuin flnitum est, quum a prima aedificatione templi sub Salamone usque ad ultimam ejusruinam sub ipso Vespasiano colliganlur anni 1202. [Regino.] Regnavit igitur Ves- pasianusa. 9, m. 11, d. 22. His 11 mensibus additi
7 Neronis flunt 19, et his 28 fiunt 50 dies i. e. annus qui annushoc in loco inseritur. Titusquoque regna- vit a. 2, m. 2. Domicianus a. 15, m. 5. His 5 ad- damus 7 menses Vespasiani, completur annus, qui hic inseritur. Post Domicianum Nerva regnavit, a. I, m. 4, d. 8. Sex igitur mensibus Otbonis, Galbaj ct Vitellii si addiderimus Titi duos, Nervae 4,com- pletur annus, et hic inseritur. Post Nervam regna- vit Trajanus a. 19, m. G, d. V6 cujus a 2° beatus Sanctinus migravit ad Dominum, anno ab inc. Dom. 105, m. 10, d. 18, Africano etCrispino consulibus, a passione beati Dyonisii a. 8, pontiflcatum a gente Romante aecclesise papa Euaristo a. 9, interposito tarnen anno illo, qui de supputationo mensium pro- cedit, ut numerus annorum pontiflcalium perfecte _ scrvetur, et ab obitu beati Sanctini usque ad ob- itum Euaristi, qui obiit 6. Kal. Novembris, annus integer et dies 17 computentur.
Sepuitus est sane condigno honorefldelium inec- clesia sancti Petri (fol. 17) quam ipso a fundamen- tis edificaverat, quae quidem a sanclo Antonino 34, quiei inepiscopatusuccesserat, ampliata, atquoin- honore ipsius magistii sui dedicataest, ubi multis
tuit. Novissime divina revelatione repertumctele- vatum mira exultatione civium et confluentium po- pulorum, sacratissimum corpus ejus adpropician- dum Deum miseris niortalibus super altarein cele- sti propiciatorio ab episeopishonoriflce repositum est, ubi per succedentium annorum volumina ab excubitoribus diligenter servatuni ct honorifice, permansit usquo ad tempora Ludovici imperatoris, Lotarii ;eque iinperatoris filii, Deo sanctuin suum mirilicante signis et prodigiis innumerabilibus. Post hec, quia sic Deus voluit, translatum est, et Virduni in a^cclesia sancti petri locatum, et in scrinio argenteo reconditum, ubi meritis ejus et precibus exuberant beneficia divina usque in ho- B diernum di; m, prestante Jesu Christi gratia, cui est honor et gloria in saecula saeculorum amen.
Rexit autem post eum Meldensem aecclesiam beatus Antoninus annis multis, et piis virtutum operibus insignis migravit ad Dominum 2. Kalendas Octobris (ep. Hincm.J praestante Jesu Christi gra- tia cui est honor et gloria in secula amen.
Domiciano igitur defuncto Nerva suscepit impe- rium anno 1 et mensibus 4 ; sub quo Johannes apo- stolus rcvocatur ab exilio.
Cui successit Trajanus; sub quo Zacharias Vien- nensis aecclesia) episcopus martyrio coronatur. Nam primus Crescens, secundus Martinus aposto- lorum discipuli Viennae sederunt. Regnavit Traja- nus a. 18. m. G. d. 15. His6 mensibus si addideri-
22 diebus additi illius n raus ^8 28' ^1" sul)ra remanserunt, et 15 Trajani et 7 menses et20 dies fiunt43. Post Zachariam Verus Viunnensiuin epis-
copus ttoruit. Cujus regni a. 3° assumptus est ipse beatus apostolusannopost passionem Domini 68°, ind.14, epacta 6; et sexto ejusannom gravitadDo-" minum beatus Sanctinus ,et suscepit aeeclesiam regendam Maurus presbyt^r, vir honestse vitae et percunctalaudabilis.[uiER.]TrajanoadversusChns- tianos persequuiion mmovente, Syineonllierosoly- moruni epicopuserucifigitur,lgnatius bestiis tradi- tur, Alexander papapost administratum a. 11, m. 7, d. 2 pontificatum martyrio coronatur sub Tra- jano 5. Non. Mai (Gesta pont Rorn.). Hic constituit . ut aqua sparsionis cum sale benedici. Post eum sedit Xystus, natione Romanus, ex Pastore de re- gione Via Lata, a. l0.m.2,d.l.[ADO.] Hicconstituit ut ministeria sacrata non tangcrentur nisi a ministris. Justus Viennensis episcopus floruit M. Anno quoquc ab inc. Dom. 121. regnavit Adria- nus, consobrinae Trajani fiiius. [beda, hiehon.] Ilic 9° imperii sui anno persequutione laxata, pater patriae appellatur, et uxor ejus augusta. Regnavit a. 21, Thelesphorus, Grecusnatione exanachorita, a! 11 m. 3, d. 21 (Geslapont. Rom.). Duxit M illustrc
VARLE LECTIONES.
u Vespasiano VI. et Tito V. consulibus Judea subvertitur in margine c. 8i hic in margine tyitw : An- no ab incarnatione Domini 167. Lucius rex Brittanni» missa legationc a papa Euaristo etimperaU>r bus Romanis fidem Christi suscepit. cum omnibus regulis gentis suaa. w Justus^fioruit tnmargtne. Duxii — Jan. in marg.
89
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
40
martyrium Non. Jan. Hic constituit ul 7 cbdoma- dis ante pascha jejunium cclcbretur (fol. iT) ctin noctenatalis DominimissascelcbrenturctG/oriaift excelsis Deo caneretur. Obiit 3. Idus Januar87. Cui successit Yginus natione Grecus ex phylosopho de Athenis, scdit a. 4, m. 3, d. 8. Hic clerum compo- suit et distribuit gradus ecclesiasticos. Obiit 3. Idus Januar M.
Anno ab inc. Dom. 142 [Beda]. Antoninus cogno- mento Pius cum filiis Aurelio et Lucio regnavit a. 22, m. 4. Pius, nationc Italus, ex patrc Rufino, fra terPa3toris,decivitateAquileia(Gtotap0#A Rom.), sedit post Yginum a. 19, m. 4, d. 3. Obiit 5. Idus Julii 89 Hic, angelo monente, prccepit Dominico die pascha cclebrari. Inter Pium et Anicetumd.29. Ani- cetus, natione Syrus, patre Johanne, dc Vico Emisa 40, a. 11, m. 4, d. 3 [BedaJ. Obiit Kal. Mai 41. Sub quo Policarpus Romam veniens, multos ab hcre- tica labe Valentini et Ccrdonis castigavit.
Anno ab inc. Dom. 104. Marcus Antoninus Verus cum fratre Aurclio Commodo regnavit a. 29, m. 1. Folinus Lugdunensis et Justus Viennensis martyrio coronantur 4t. Polycarpus martyriocoronatur. Ve- ro quater et Quadrato Aproniano et Paulo consu- libus sub An cuto. (Gesta pont.j In Gallia quoque multi pro Christo occisi sunt. Anicetus papaconsti- tuit ut clericus comam non nutrirct. Obiit 11. Kal. Julii 43. Inter Anicctuin et Sotherum d. 21. Sother, natione Campanus, ex patre Concordio, de civitate Fundis, anno ab inc. Dom. 168, Marci Antonini Ve- ri et Aurelii Commodi 9. suscepit gubernacula Uo- manae ecclesiae, sedit a. 9, m. 7, d. 21. Ilic con- stituit ut nuila monacha pallam sacratam tangeret nec incensum in ecclesia poneret. Obiit 10. Kal. Mai. 44 Inter Sotherum et Eleutherum d. 21. Anno ab inc. Dom. 177. Eleutberus, natione Grecus, j;atre Abundio, dc oppido Nicopoli, scdit a. 15, m. 3, d. 2. Hicconstituit ut nulla escaa Christianisrepudia- retur quae rationabilis et humana est ; ad qucm mis- sa epistola Lucius Britannias rex ut Chri.stianusef- ficeretur impetrat. Obiit 7 Kal. Junii 45. Defuncto Commodo fratre Antoninus Commodum filium 8uuin consortem regni facit, qui regnavit post mor- tem paL*is annis 15. Cujus46 temporeMarcomanni- cum bellum Dei actum est provid.ntia. Nam cumin- SurrexissentinRomanos gentcs barnarae innumcra- bili multitudine, id est Marcomanni, Quadi, Wanda- li, Sarinatae, Suevi et omnis pene Germania, et in Quadorum usque finesprogressusRomanusexerci- tus propter aquarumpenuriamgravius sitis quam hostis sustineret periculum ad invocationem nomi- nis Christi, quam subito militesmagna fidei cons- tantia fecerunt, tanta vis pluviarum erupit, ut Ro-
A manos largissime cefeceritet barbaros crebris ful- minum ictibus territos in fugam converterit. Quo- rum terga codentes, incruentam victoriam potenti Christi mcruere auxilio. Sub quo Ilyrenaeus Lug- dunensis episcopus claruit etDionysius Viennensis. Post quem regnavit Helius Pertinax mensibus 6. Quo defuncto regnavit Scverus anno ab inc. Dom. 198. regnavit a. 18. Victor, nationcAfer, patre Fe- lice, sedit a. 12, m. 2, d. 10 (Gestapont. Rom.). Hic constituit, sicut et Pius, ut pascha die Dominico ce- lebraretur a. 14. luna primi mensis isjue ad 21. ejusdcm mensis. Obiit 5. Kal. Aug.
Anno ab inc. Dom. 206. Zepherinus, natione Romanus, patre Abundio, sedit a. 18, m. 6, d. 10. Obiit7. Kal. S.pt. g Anno ab inc. Dom. 210 [Beda]. Antoninus Cara- calla regnavit a. 7. Post hunc Macrinus a. 1, ct post eum Marcus Aureliusimperator a 4. Anno47abinc. Dom. 2C2, Severi a. 4, questione habita de observa- tione paschae Victor Romanus papa, Narcissus Ihe- rosoliinae, Policrates Ephesiorum, Hyreneus Lug- dunensiumlitterisediderunt qualiter paschae esset observandum.
Anuo ab inc. Dom. 210. sub Severo martyrium beati Ilyrcnei cum soci s actum est (fol.18).
Anno ab inc. Dom. 22i, 1° anno Marci Aurelii, Calixtus, nationeRomanus, patre Domicio, de urbe Ravcnuatium, sedit a. 0, m. 2, d. 10 (Gesta pont. Rom.). CorunatusestmarlyriosubAlexandro2. Idus Octobris, 3° Alexandri anno. Cui uccessit Urbanus natione Campanus, palre Pontiano. Sedit a. 7, m. G 10, d. 20; obiit 9. Kal. Junii 48. lnter Urbanum et Poutianum d. 3). Pontianus, nationeRomanus, pa- tre Calpurnio, sedit a. 9, m. 5, d. 2. Poutianus 4f sub Maximino fustibus cesus occubuit 3. Kal. Nov. Dcfunclo Aurelio, anno Dom. inc. 228 successit Alcxander [BedaJ; rcgnavit a. 13. Inter Pontianum et Antherumd. 10.
Anno w imperii Alexandri 13°, ab inc. Dom. 236, indictione 15, epacta 9, concurr. 6, secundo anno pontificatusPontiani papa>, ceiebratum est paschaprimumsicuthactenusservatura nobis. Nam usque ad id tempus observabatur in 14. luna se- cundum morem Judeorum.
Anno ab inc. Dom. 241. ordinatus est 11. Kal. Decembris Antherus, natione Grecus, patre Romulo. D Scdit m. 1, d. 17; obiit " 4. Non. Januar, (Gesta pont. Rom.) Post Alexandrum Maximinus re- gnare orsus [Beda], persecutionem movit in Chri- stianos, a quo Pontianuset Antherusmartyrio coro- nantur; regnavitque Maximinus a. 3, et post eum Gordianus a. 6. Sub " Gordiano Florentius Viennen- sisepiscopusclaruit. Postquem regnavit Philippus
VARLE LECTIONES.
" Ob. 3. Id. Jan. in marg. u Ob. 3. Id. Jan. in murgi. * Ob. 5. Id. Julii
emisac. 41 Ob. Kal. Mai. inmarg. 4f Fotinus — coronantur in marg. 4* v«. ... ««.. ..*.•„ ..**.„.
** Ob. 10. Kal Mai. in marg. 4* Ob. 7. KaL Junii in mara. 4e Cujus — auxilio in margine add. 47 Anno
%n marg. *Q mvisa corr. 4t Ob. 11. Kal. Jlii in marg.
vu. iv». nai aiai. »7* mwiy. - v/u. /. ivdi. juiiu mmaru. \>uju9 — ctUAiiiu m mwry
— observandum in marg. add. 4i o. 4 9. K. I. in marg. 4f Pontianus — Nov. in marg. deorum in marg. " o. 4. N. 1. in marg. " Sub — claruit in tnarg.
w Anno — Ja-
41
CHRONICON. — LIB. I.
42
cumfilio Phylippo a. [Ado], Hic primus omnium A (Oestapont. Rom). Hic constituitut 2presbiteri et
impcratorum ctiristianus fuit, et 3 ejus anno mille- simus annus Romae urbis cxpletus est. Unde coro- nata urbe cum sollempnizaret populus Romanus ct sacrificia celebraret, imperator cum filio ct coevo sibi Pontio (Acta Pontii?, nobili et ingenuo viro, occulte tamenchristiano, procedebat ad templum. Sed a beatoPontio revocatusetdoctrinis ecclesia- sticis imbutus, baptizatusest cum filio. Qui beatus Pontius ob hoc quia Romanos impcratoresChristo credere docuit, inartyrii coronam suscepit, Corpus ejus translatum postlonga tempora nunccondigne requiescit et veneratur in monasterio quod Tome- rias dicitur. Philippus n impcrator in dic pascbao, id est in ipsius vigiliis, cum voluisset communicare
3 diaconiepiscopum inomni loco non desererent. Obiit 3. Non. Martii, sepultus 8. Ka). Sept. [Beda]. Inter Lucium et Stephanum d. 2$. Gallus cumfilio Yolusiano regnavit a. 2, m. 4. Stephanus Romanus, patrcJobio, a. 6,m. 6, d. 2. Hic constituit ut sa- cerdotcs et levitae vestessacrasin cotidiano usu non haberent (Gestapont. Rom). Decollatus est subVa- leriano et Gallieno 4. Non. Aug. et cessavitepisco- patus d. 22.
Anno inc. Dom. 261. regnaverunt Valerianus et Galienus a. 15 [Beda] Valerianus in christianos persequutione commota statim ,7a Sapore Persa- rumrege capitur (fol. 48). et luminibus orbatus misera servitute consenescit [Ado.]; ita ut Sapori
misteriis a Fabiano papa qui pontificatum suscepc- g equum ascendenti dorsum pro scabello pararet.
rat anno dom. incarn. 241, non prius est permissus, nisiconfitereturpeccata sua et interpenitcntessta- ret, et per penitentiaraculpas quaedeeoplurimefc- rebantur dilueret. At ille quod a sacerdote fuerat imperatum libenter suscepit, divinum mctum et fidem religionis plenissimamrebuset opcribussibi inesse comprobans. Hujus humilitas tanto morda- cius tumorem regum nostrorum impetit, quanto religiosius illein tamtenera54 christianitate peni- tentiam" susceperit, quam Biisti in maturaeccle- sia u et M per u orbem ,4 dilatata nec audire con- sentiunt.
Anno inc. Dom. 287 Dccius imperium assumpsit quodtenuita. 1, m. 3 [Reda ; Regino] His " 3
Unde territus Galienus pacem ecclesiis reddidit. [Beda].
Anno. inc. Dom. 276. Claudius regnavit a 1, m. 9. [Regino]. His KS 9 mensibusadde 4 Volusiani, fit annusquihic numeratur, et remanet m. 1. Cui successit Aurelianus a. 8, m. 8. Hic christianos persequitur. Sub hoc passus est Bcnignus martyr cum sociis. Quo mortuo Tacitus regnat mcnses 0 [Beda ; Regino]. His" etiam adde 6 Aureliani, fU annus, remanent 88 diesFloriani. His junge 28dies quisupra rcmanserunt, fiunt 108, menses 3 et 18 dies. Adde superfluos 2 menses, fiunt m. 5 et d. 18. Et post eum Plorianus dies 88[Beda]; post quem regnavit Probus a. 5, m. 4. His eo adde 6 Taciti et
mensibus Decii addc Antonini Pii 3, Marci Anto- _ 5 supradictos [Regino], fit annus, remanent mcu- nini 1, Helii Pertinacis6,fit annusqui hic ponitur. ses3.
Remanet, m. 4 et d. 28 supranotati Anthero papa martyrio coronato, Fabianus succedens, natione Romanus, PatreFabio sedit a. 13, m. 11. (Oesta pont. Rom). Inter Anthcrum et Fabianum d. 43. Decius multa sanctorum milia interfecit. Fabiano papasub Decio martyriocoronatol3. Ral. Februa- rii cessavit episcopatus d. 7.
Anno dom. inc. 254, quo tempore claruit Lupici- nus Viennensis, succedit Cornelius nationc Roma- nus, patreRomano[ADo]. Sedit a. 5, d. 3. Corona- ttts M est sub Decio. Hic rogatus a Lucina levavit corpora sanctorum apostolorum ; et Pauli quidcm viaOstcnsi, ubi decollatus est, posuit 18. Kal. 0ctobri8. Inter Cornelium et Lucium d. 35. Cujus
Anno ab inc. Dom. 264, Valeriani et Galieni a. 3, quo fl tempore Simplidesepiscopus Viennensiscla- ruit [Ado] Xystus Grecus,exphylosophoordinatus 11. Kal. Aug, A. 1, m. 44, d. 8. Passusest sub Va- leriano 8. Idus August. (Oesta pont. Rom.). Inter Xystum et Dionysium d. 3. M. Dionysius ex mona- chocujus generationem invenirenon potui, sedit a 6, m. 2, d. 4. Regnavit Carus cum filiis Carino et Numeriano a. 2. Cui successit Diocletianus annoab inc. Dom. 290 [Beda]; regnavit a. 20. cum Maxi- mianoet Constantio, etpostmortem DiocletianiMa- ximianuscum Severo. Galerioet Maximino [Beda]. Dionysius papa parrochias ct dioceses constituit,et presbyteris ecclesias dedit (Gestapont. Rom.) Cui
tempore surrexit heresis Novatianorum a quodam D successit Felix Romanus, patre Constantio sedita.
Novatoquiex ecclesiam ordinacione Nova-
tiani etDeus Cornelium intronizari voluisset, ab ecclesia recessit et heresim sui nominis statuit. Prserat tunc Carthagini Cyprianus martyr primas Affficae qui superfuit Cornelio usque ad tcmpora domni Lucii papae, et coronatusest codem die quo Cornelius persecutione Valeriani marlyrio 8i. Lu- cius Romanus, patre Porfirio, sedit a. 3, m. 3 d3.
4, m. 3, d. 1. Obiit 3. Kal. Jun. Constituit supra memorias martyrum missas celebrari. Euticianus Tuscus, patre Marino, de civitate Lunis, sedit a. 1, m, 1, d. 1. Sub is Aureliano hic martyrio corona- tus 8. Ral Aug. in cimiterio Calixti sepelitur, qui ctiam ipse 342 martyresmanusua sepelivit, etces- snvit episcopatus dies8. Constituit super altare be- nedici fruges faba> et uva3. Gaius Dalmata, patre
VARUE LECTfONES.
aPhilippus — comprobans in marg. u ex conjecttira suppletum. E1 His — supranotati ln marg. u Coronatus — Valenani in marg. irvo& erasa1* His — m. 1 in marg. M Jlis -— d. 18 in marg. m His — 3 in marg. 6l Quo— claruit in marg. n XXXV corr. V codex. u Sub — 8 in margine.
Patrol. CLIV. <L
43
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
44
Gaio, ex genere Diocletiani a. 11, m. 4, d. 12Mar- A potitus per vexillum sanctae Crucis celitus illi os-
tyrio coronatus est 11. Kal.Mai. Hujus temporibus viguitsanctusSebastianus. Inter Gaium et Marcelli- numdies 11. Marcellinus Romanus, Patre Preje- cto •* a. 9, m. 4, d. 17. Inter Marcellinum et Mar- cellum dies25. MarceilusRomanus,patreBenedicto de Via Lata, a. 6. m. 7, d. 25. Diocletianus impe- rator ad consortium imperii Maximianum ascivit, Valerium et Constantium cesaresfecit. Hic adorari se jussit utDeum [Hieron]. Constantius cesar juxta Lingonas 60 milia Alemannorum qui rebellaverant interfecit. Anno 18regniDiocletiani persequutiono- va cepit, et mense Martio in diebus paschae quod fuit S. Kal. Aprilis universa3 ecclesi® subversaB sunt. Vicesimo autem, id estultimo anno regni,qui
tensum, matrem suam misit Uierosolimis ad per- quirendum lignum dominicum, quod etiaminvenit et sicsecari fecit per medium, ut et crucem de- ferretadiilium, etcrucem Hierosolymis reservaret, sapienti usa concilio, ut ubi fuerat membris domi- nicis aptataper supplicium, illicglorificata venera- retur a populis. Melchiades Afer sedit Romae an- nis 4 (Gesta pont. Rom.) ; quo " tempore claruit Paschaiius Viennensis episcopus. Hic constituitut nullus die dominicoaut 8. feria jejunaret. Obiit 3. fdus Decembris et cessavit episcopatusdies 17.
Anno dom. inc. 315. Silvester Romanus, patre Rufino, sedita. 22, m. 10, d. 11. Hic constituit crisma confici, et baptizatum confirmari, dalmaticas
erat tertiusannuspersequutionisabinc. Dom. 310) g precepit indui et sacrificium panno lineo involvi.
Diocletianus et Maximianus Mediolam purpuram deposuerunt. Diocletianus morilur. Maximianus apud Massiliam fugiens, dum gencro suo insidias parat, stranguiatusinteriit. Constantiuscesar, Clau- dii imperatoris nepos ex filia, pater Constantini, tertio anno persequutionis obiit, virsummaecivili- tatiset mansuetudinis[B£DA].EtMaximianus etSe- veruscaesares factisunt.(foll9). Maximianusstupra sua christianorum persequutionibus accumulat. Cepta semel persequutioeflferbuit usque ad 7. Con- stantiniprincipisannum/itainfra unummensem 17 milia martyrum passi inveniuntur.
Anno ab inc. Dom.310 (Gestapont Rom.), Con- stantinus, Constantii ex Helena filius, in Brittania imperator creatus 8. Non. Mai, regnavit a. 30, m. 10. His adde 3 mcnses qui supra remanserunt, fit annus, remanet mensis [Reg.]. Sub hoc S. Agricius confessor et episcopus Trevirensis claruit, cujus successorfuit S.U^\iminus(Gestapont. Rom.). Post Marcellum, primoanno Constantini,EusebiusGrecus ex medico seditRomae mensibus 7. Sub hoc inventa est crux Domini. Obiit 5. Non. Oci., et cessavit epi?copatusdies7[BEDA]. InterMarcellum etEuse- bium dies20. Quartoanno perscquutionis Maxen- tius, Herculii Maximiani filius, Romae augustus appellatus est. Contra quem pugnavitConstantinus 6. imperii sui anno, et apud Romam interfecto eo, urbem recepit. Helena, materConstantini, christia- nissima, filiumproflciscentemadbellum prosequu- ta, de civitate Trevirorum cum multo comitatu
Secundo igitur anno postquam Constantinus supe- rato Maxentio tyranno, Maximiani Herculii filio, Urbem recepit, persequutionis anno 10, per Silve- stripapaepredicationemad fidem Christi conversus esl, etfecit Romae, ubi baptizatus est, basilicam beati Johannis baptist©quaeappellatur Constanti- niana [Beda]. HocMest privelegium quo Silvester papainterventu Helenae augustae per Agricium pa- triarcham Trevirensemditavit ecclesiaui, quod Vo- lusianusarchiepiscopus rescribi jussit (37): «Sicut in gentilitate propria virtute, sortire et nuncTre- viri primas *super Galios spiritualem etGermanos prioratum, quem tibi praeomnibus harum gentium episcopis inprimitivischristiana3 religionisdoctori- bus scilicetEuchario, Valerio et Materno, per bacu- lumsuum caput ecclesiae Petrus signavit* haben- dum, suamquodammodominuensdignitatem, ut te participem faceret. QuomodocgoSilvester servus ejussuccessionequeindignusper PatriarchamAgri- ciumrenovansconfirmo, adhonorcm dominae Hele- nae augustae ejusdem metropolis indigense, quam ipsa felix per apostolum Mathiam a Judaea translatum ceterisque reliquiis Domini magnifice ditavit spe- cialiterque provexit. Hujus privilegii cleri novici emuli communione dirimantur, quoniam anathe- mate maculantur ". » Fecit et aliam beato Petroin templo Apollinis (fol. 19'), nec non et aliam beato Pauio, corpusutriusque aerecypricocircumdans 8 pedes grosso (Ibid.). Fecit basilicam in palatio Sororiano quae cognominatur, ubi de ligno crucis
egressa, Bysontiumvenit, et ineclesiolasanctiSte- D Dominiposuit. Basilicam etiam sanctae martyris
pbani in monte sita juges fundens lacrimas et longa ducens jejunia, pro salute filii [aures*] Domini et beati Stephani prece pulsabat humillima. Et quia locus ille erat permodicus, votum vovit de repara- tione et ampliatione novae ecclesiae, quod et fccit dirigens cementarios et expensas ad edificationem basilicaecondignas. Constantinus imperator victoi ia
Agnaeexrogatu filiaesuaefecit, etbaptisteriumibi- dem ubi et baptizataest soror ejusConstantiacum filia Augusta. Fecit etbasilicambcato martyriLau- rentio viaTyburtinain agro Verano. Basilicamquo- que via Lavicanainter duos iauros beatis martyri- bus Marcellino et Petro, etmausoleum ubi matrem suam posuit in sarcophago purpureo. Basilicam
VARL*: LECTIONES.
64 Piecto c. M quo — episcopus in margine, M Hoc jussit %n margine. dus archiepiscopus rescribi jussit hicrepetilc.
67
EPR. quod Volusia-
(37) Cf Gesta Treverorum c. 19.
NOT.E.
45
CHRONICON. — LIB. I.
46
quoque in civitate Ostia juxta portum urbis Roinae A biliura, et in Jesum Christuui filium ejus unicum,
beatorum apostolorum Petri et Pauli et sancti Jo- bannis baptistae. Item aliam sancti Jobannis haptistae in eivitate Albanensi. Item aliam in urbe NeapoJi [Beda]. Idem Constantinus Drepanam M Bythiniae civitatem in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans ex vocabulo matris suae Heleno- polim nuncupavit. Constituit templa paganorum claudi. Hic statuens urbem nominis sui in Traehia, Constantinopolim appellavit, quamet|sedemimperii ct totius Orientis caput esse voluit. Fecit etiam pri- vilegium sancts Romanae ecclesiae quod constituit beato papae Silvestro et omnibus successoribusejus pontificibus usque in perpetuum, et optulit illud super corpusbeati Petri apostoli. Quod hic inserere
Dominum nostruin, creata sunt omnia, et in spiri- tum sanctum dominum et vivificatorem universae creaturae.NosPatremetFiliumet Spiritum sanctum confitemur. ita ut inTrinitatcperfectasitplenitudo divinitatis et unitas potestatis, Patcr Deus, Filius Deus, Spiritus sanctusDeus;ettresunumsunt.Tres itaque personae,sed una potestas;namsemperDeus se edidit ex se quod sempcr erat gignenda ad secula verbum.Et quandoeodem solo sua? sapientiae verbo universam formavit creaturam, cum eo erat cuncta suo archano componens ministerio. Igitur perfectis celorum virtutibus et universis terrae materiis, pio sapientia3 nutu ad imaginem ct similitudinemsuam primum de limo terrae fingens homincm, hunc para-
non pigebit.Est autem hujusmodi (Decret.): «ln no- g diso posuit voluptatis. Quem antiquus serpens et
mine sancta? et individuaB Trinitatis, Patris scilicet et Filii et Spiritus sancti. Imperator caesar Flavius Constantinus, in Christo Jesu una ex eadem Trini- tatis persona salvatore domino Deo nostro fidelis, mansuetus, maximus, beneficns, Alemannicus, Brit- tanicus, Hunicus, pius, felix, victor et triumphator, semper augustus, sanctissimo ac beatissimo patri Silvestro urbis Romae episcopo et papae, et omnibus ejus successoribus qui in sede beati Petri apostoli sessuri sunt usque in fine seculi pontificibus, nec non etiam omnibus reverentissimis et Deo amabilibus catholicis episcopis eidemque sacrosanctae Romanae ecclesiae per hanc nostram imperialem constitutio- nem subjectis in universo orbe terrarum, necnon et posteris eorum cunctis postfuturis temporibus con- stitutis,gratia, pax, gaudium,longanimitas,miseri- cordia,a DeopatreomnipotenteetJesusChristo filio ejus et Spirilu sancto in omnibus vobis (fol. 20). QuodequalissalvatoretredemptornosterJesusChri- stus, altissimi patris filius, per suos sanctos aposto- los Petrum et Paulum, intervenientepatrono nostro Silvestro summo pontifice et universali papa, mira- biliter operari dignatus est, liquida narralione per hujus nostrae imperialis constitutionis paginam ad agnitionem omnium populorum uni verso orbe terra- rum studuit propagare nostra mansuetissima sere- nitas, primum quidem fidem nostram, quam a pre- lato exortatore nostro Silvestro universali papa et pontifice edocti sumus, intima cordis confessione ad instruendas omnium mentes proferen tes,et i ta de-
antiquus hostis invidus diabolus, per amarissimum iigni vetitigustum, exulem ab eisdem effecit gaudiis, eoque expulso non desunt sua venenosa multis mo- dis proteIarejacula,utaviaveritatishumanumabs- trahensgenus, idolorurn culturae, creaturae videlicet et non creatori, deservire suadent. Quatinus per hoc eos quos suis valuerit irretire insidiis, secum eterno afflciat concremando supplicio. Sed Deus noster miserius plasmatis sui, dirigens sanctos suos pro- phetas, per quos lumen futurae vitae, adventum vi- deiicet filii sui domini nostri Dei et salvatoris nostri Jesu Christi adnuncians, misit cundem unigenitum filium suum et sapientiae verbum (fol. 2o'). Qui de- scendens de celis propter nostram salutem, natus , de Spiritu sancto et Maria virgine, verbum caro fa- ' ctum est et habitavit in nobis, nec amisit quod fue- rat, sed cepit essc quod non erat, perfectus Deus et homo; ut Deus perficiens mirabilia, ut homo hu- manas sustinens passiones. Ita verum hominem et verum Deum predicante patre nostro Silvestro summo pontifice intelligimus, ut verum Deum et verum hominem fuisse non abnegemus. Quielectis 42 apostolismiraculis coram eis et innumera popuii mullitudine coruscavit. Confitemur cundem Domi- num nostrum dominumChristum et implesse lcgem et prophetas, passum, crucifixum, secundum Scri- pturas tercia diea mortuis surrexisse, assumptum in coelos,atque sedentem ad dexteram Pitris, inde .venturum judicare vivos et mortuos ; cujus imperii non erit finis. Ha?ccst fidesnostra orthodoxa a bea-
mum misericordia Dei super nos diflusam annun- D tissimoSilvestrosummo pontifice nobis prolata. Id-
ciantes. Nosse enim vos volumus, sicut per anterio- rem nostram sacram pragmaticam jussionem signi- ficavimus,nosa culturis idolorum,simulacris mutis et manufactis, diabolicis compositionibus atque ab omnibus Satanse pompis recessisse, et ad integram christianorum fidem, quae est lux vera et vita per- petua,pervenisse,credentesjuxta id quod nos idem almificus summus pateret doctor noster Silvester instruxit, credere in Deum patrem omnipotentein, factorem celi et terrae, visibilium omnium et invisi
circo exortamur omnem populum et diversas gen- tium nationes hajnc fidem tenere, colere et predicare, et in sanctae Trinitatis nomine gratiam baptismi consequi, et dominum Jesurn Christum salvatorem nostrum, quicumPatre et Spiritu sancto per infinita vivit et regnat secula, quem Silvester beatissimus pater noster univorsalis predicat pontifex, cordede- voto adorare, Ipse cnim doininus Deus noster mi- serlusmihi peccatori, nostris suossanctosapostolos ad visitandum nos et lumen sui splendoris infulsit
•• depravan c.
VARIiC LECTIONES.
47
HUGONIS ABBATI8 FLAVINIACENSIS
48
nobis ei abstractum a tenebris ad vcram suam lucem et agnitionem sui nominis mc pervenisse gratula- mini. Nam cum dudum valida squaloris lepra totam mei corporis invasisset carnem, et multorum medi- corum convenientium cura adhiberetur, nihil pro- fuit ad salutem. Ad hacc advenerunt saccrdotes Ca- pitolii dicentes mihidebercfontemfieriinCapitolio, et compleri hunc innocentum sanguinc, et in co calente totum me posse mundari. Et secundum eo- rum dicta aggregatis pluribus innocentibus, duni vellentsacrilegi paganorum sacerdotes eos mactari et exeorum sanguine fontem repleri, cernens sere- uitas nostra lacrimas matrum eorum, ilieoexorrui facinus, misertusque earum, proprios illis restitui filios, datisque vehiculiset donisconccssis ad pro- pria illns omnes gaudcntes relaxavimus. Eadem igitur transacta die nocturno nobis facto silentio dum somni tempus advenissct, adsunt apostoli san- cti Petruset Paulus dicentes mihi : « Quia flagitiis po- suisti terminum,etcflusionem sanguinis innocentis orruisti, missi sumus a Christo domino nostro dare tibi sanitatis recuperande consilium. Audi igitur monita nostra, ct fac qusecunque indicamus tibi. Sil- vester episcopus civitatis ad montem Seraptim fu- giens persequutiones tuas, in cavernis cum suis clericis latebram fovet. Hunc cum ad te adduxeris, ipse tibi piscinam salutis ostendet, in qua dum te tertio merserit, omnisa te leprae valetudo diffugiet. Quod cum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo Salvatoricompensa, ut omnes per totumorbemtuo jussu ecclesiae restaurentur. Te autem ipsum in hac parte purittca,ut relicta omni superstitione idolorum Dominum vivumet verum, qui solusestDcusverus, adorcs et colas, ut ad ejus voluntatem attingas. » Exurgens autem a sommo protinus juxta id quod a sanctis apostolis admonitus sum peregi, advocato- que eodem precipuo et magnifico patre et illumina- ctorc nostro Silvestro universali papa, omnia a san tisapostolis percepta in verba dixi,percunctat usque- sum eum, qui essentdiiistiPetrusctPaulus(fol.2l). Ille vero non eos vere deos dictos ait, sed apostolos Salvatoris domini nostri Jesu Christi. Et rursum interrogare ccpimus cundem bealissimum papam, utrumeorum imaginespictashaberet, utexpicturis disceremus hos esse quos me revelatio docuerat. Tunc isdem venerabilis patcr imagines eorundem apostolorum per diaconem suum exibcri precepit. Quam dum aspiccrem et corum quos in somno vi- deram figuratos in ipsis imaginibus aspexissem vultus, ingenti claraore coram omnibus satrapis meis confcssus sum eos esse quos in somno vide- ram. Ad haec indixit beatissimus Silvester,idempa- ter noster, urbis Romseepiscopus, nobispcenitentia? tempus intra palatium nostrum Latcranense in jc- junio ct cilicio, ut omnia quae a nobis impie peracta atquc injustc disposita fuerant, vigiliis, jejuniis, la- mmiset orationibusapuddominum nostrum Jesum Christum Salvatorem nobis donari impetraremus. Deindo per manus impositionem clcricorum usque
A adipsumpresulemveni, ibiqueabrcnunciansSatanae pompis et opcribns ejus, et universis idolis manu fa- ctis, credcremedixi in Deum patrem omnipotentem factorem coeli et terrre, visibilium et invisibilium, et in Jesum Christum unicuin dominum nostrum qui nalus est de Spiritu sancto ex Maria virgine, spontanea voluntate coram omni populo confessus sum. Benedictoque fonte illic me trina mersione unda salutis purificavit. Positoquc me m fontisgre- mio, manum me de coclo contingcntem propriis oculis vidi, dc qua mundus exurgens, ab omni me leprae squalore mundatum cognoscite (fol. 21'). Le- vatoque me de venerabili fonte indutoque vestibus candidis septiformis Spiritus sancti in consignatio- nem adhibuit, beati crismatis unctione ct sanctae
o crucis vexillo mcam frontem linivit, dic!*ns : « Si- gnat te Dominus sigillo fidei su:e in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti in consignatione fidei; » cunctusque clerus respondit: « Amen. » Et adjecit presul : « Pax tibi. » Primo itaquc post perceptum sacri baptismatis mysterium et post curationem cor- poris mei a squalorc leprae agnovi non cssj alium Deum nisi Patrern et Filium et Spiritum sanctum, quem beatissimus pater Silvester predicat, trinita- tem in unitate, unitatem in trinitate. Nam omnes dii gentium quos hactenus colui, dcmonia opera manu hominum facta comprobantur. Eteniin quan- tam potestatem idem Salvator apostolo suo Petro contulerit in coelo et in lerra, lucidi.ssime nobis idcm venerabilis pater edixit, dum fidelemeum in sua in- terrogationc inveniensdixit : «Tu es Petrus et super
^ hanc petram edificabo ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus cam, et tibi dabo claves regnicelorum,etquodcunqueligaverissuper terrameritligatumet in coelis,ct quodcunque solve- ris super tcrram erit solutum et in cnclis. » Mirum hoc est valde et gloriosum in terra ligarc et solvere, et in celo ligatum et solutum essc.Et dum haec pra?- dicantc beatissimo Silvcstro agnoscerem et benefi- ciis ipsius beati Petri integre mesanitati corporis re- stitutum,utile judicavimus una cum omnibus nostris satrapis et universo senatu et cuncto populo Ro- manae gloriae et imperiosubjacente, ut sicutinterris vicarius filii Domini videtur esse constitutus, ita etiam ct pontifices qui ipsius principisapostolorum vices gerunt, principatus potestatem amplius quam
D terrena nostrae imperialis mansuetudo serenitatis haberc videtur, concessam a nobis nostroque im- perio obtineant, eligentes nobis ipsum principem apostolorumvelejusvicariosfirmosapudDoumesso patronos. Et sicut est nostra terrena imperialis po- t ntia ejus sacrosanctam Romanam ecclesiam de- crevimus honorare et amplius quam nostrum im- perium et terrenum rcgnum sedem sacratissimam beati Pctri g!oriosecxaltare,tribuentesei potesta- lem et gloriae dignitatem atque vigorem et honori- iicentiam imperialein atque decernentes sancimus, utprincipatumoptineattamsuper4precipuassedes, Antiochenam,Alexandrinam,Constantinopolitanam
49
CHRONICON. — LIB. I.
50
el Jerosolimitanam. quamque eciam super omnes A univem orbe terrarum Dei e^clesias. Et pontifex qui pro temporeipsiussaerosanctaeRorannaeeccle- siae extiterit, celsior et princeps cunctissacerdoti- bustotiusmundi existat, et ejus judicioquaequaead cultum Dei etfideichristianorum stabilitatcmpro- curanda fuerint, disponantur (fol. 22). Justum quippe est ut tibi lexsanctacaput teneat principatus, ubi saDctarumlegum institutor Salvator nosterbeatum Petrum apostolum apostolatus optinere precepit catbedramubiet crucis patibulumsustinensbeatae raortissumpsitpoculum, suique magistri etdomini iraitator apparuit ; et tibi gentes pro confessione Cbri.;ti nominis colla flectant, ubi earum doctor Paulus extensocollo pro Christo raartyrioestcoro- natus ; illie usque in finem querant doctorem, ubi g sanctum quiescit doctoris corpus ;et ibi proni ct bumiliati celestisregisdominisalvatorisnostriJesu Cbristi famulentur o.Ticio, ubisuperbiterreniregis serviebant. Interea nosse volumusomnempopulum universarum gentium etnalionum pertotumorbem terrarum construxisse nos intra palatium nostrum Lateranense eidem salvatori nostro domino Deo Jesu Christo ecclesiam a fundamentis, ct 12 nos sciatis de ejus fundamentissecundum numeruml2 apostolorumcophinosterrseonustospropriisaspor- tasse huraeris ;quamsacrosanetameccld$iamcaput ei verticemomniumecclesiarum in universo orbe tcrrarum dici, coliet venerari et predicari sancimus, sicut peralia nostraimperialla decreta statuimus. Construximus etiam ecclesias beatorum Petri et Pauli principum apostolorum,quas auroet argento locupletavimus, ubi et sacratissima eorumcorpora cum raagno bonorc recondentes, thecasipsorumex clcctro, cuinulla fortitudoelementorum prcvalet, constr.uentes ; crucemexauropurissimo etgemmis preciosis per singulas eorum thecas posuimus, et clavis aureis confiximus, qui pro concinnatione luminarium praediacontulimuset rebusdiversiseas ditaviraus, et per nostram imperialium jussionem sacramtam inorienteet occidente quam in septen- trionali et meridionali plaga, videlicet in Judaea, Crecia, Asia, Tracia, Africa, Italia vel diversis in- suiis, nostram largitatemeisconccssimus, capror- su8 ratione ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri pontificis successorumque ejus omniadis- ponantur. Gaudeat itaque una nobiscum omnis po- D pulusetgentium nationes inuniverso orbe terra- rum, quos exortamus omnes ut Deo et salvatori nostro Jcsu Christoimmcnsasunanobiscumgralias referatis, quoniam ipse Deusincelis desuperet in terradeorsum ; qui nospersuossanctos apostolos visitans sanctum baptismtissacramentumpercipe rejussit,etcorporissanitatedignoserTeeit(fol. 22'). Pro qua concedimusipsissanctisapostolis dominis meis, ct per eos etiam beato Silvestropatri nostro summo pontificietuniversali urbis Romae papae, et omnibusejus successoribus pontificibus quiusque io Ooe mundi in sede beati Petri erunt sessuri, at-
r.
que de presenti contradimuspalatium nostrumLa- teranense, quod omnibus in toto orbe terrarum prc- fertur atque eminotpalatiis;deinde diadema, vide- licet coronam capitis nostri, simulque frigium nec nonetsuperumerale, videlicet lorumquo impe- rialeassolet circundaricollum,verura ctclamidem purpureara atque tunicam coccineamet omniaim- perialia indumenta et omnemprocessionem impc- rialis culminisseu et dignitatemimperialiumpresi- dentium cquitum ; conferentcs etiam et imperialia sceptra, simul conta atque signa blanda ct omnia diversaornamenta imperialia et gloriam nostrae po- testatis.Virosetiamreverentissimosclericosdiversi ordinis eidem saerosanctae Romanae ecclesiae ser- vientes illudculmen, singularitatem, potentiam et praecellentiam habere sancimus, cujus amplissimus noster senatusvidetur gloriaadornari,id estpatri- cios atque consules efflci, nec non et cete-is digni- tatibusimperialibuseosrjromulgantes decorari. Et sicutornaturimperialismilicia,itaetclerumsancta& Romanae ecclesiae ornari decernimus, et quemad- modum imperialia offleia diversa cubiculariorum ostiariorum et omnium excubitorum oruantur, ita et sanctam Romanara ecclesiam deroravi voiumus et ut amplissime pontificalidecorepraefulgeat. De- cernimus et hoc clericis ejusdem sanctae Romanae ecclesiae, ex lintearainibuscandidissimo decorceo- rum decorari equos ct itaequitare, et sicut noster senatus calciaraentis ulitur curn udonibus, id esi candido lintearaine illustrari ; ut sicut celestia ita et terrena decorentur. Prae omnibus auteralicen- tiarntribuentesipsi sanctissimo patrinostro Siives- tro, urbis Romae episcopoct papae, ctoinnibusqui posteuminsuccessurn perpetuistcmporibus adve- nerint beatissimispontificibus,pro honoreet gloria Christidomini nostriin eadcmmagna Dei catholica etapostolicaecclesiacxnostris inclitis,quemp!aca- lusproprioconsilioclericare voluerit et in numero religiosorum clcricorumdinumerare, nulloex om- nibuspresuraentesuperbeagerc. Dccrevimusitaque et hoc ut idcm \enerabilis patcr noster Silvester summuspontifex vel omncs ejus successores dia- d^ma, videlicet coronainex capitenostro,quod illi concessimus, ex auro purissimoetgeramispreciosis uti debeant et in suo capite ad landcm Dei pro ho- nore beati Petrigestare (fol. 23). Ipse vcro beatus papa supracoronam clericatus, quam gerit adglo- riambeatiPetri, omnino ipsaexauro non estpassus uticorona. Frigiumvcrocandidonitorc splendidum resurrectioncm dominicam dcsignans, ejussacra- tissimo verticj manibus nostris imposuimus : sta- tuenteseodcm frigio omnes ejus succcssores sin- gulariter uti in processionibus ad imitationem imperii nostri. Unde ut nou vilcscat pontificalis apex, sed rnagis amplius quam terreni imperii dignitas et gloriae potentia decoretur, ecce tara palatiura nostruraut prjelatumest,quamqueRomap urbis et omnes Italiaeseu occidentalium regionum provincias loca et civitates sepefato bealissimo p.on-
5i
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
52
tificiuniversali papaepatri nostroSilvestro contra dcntesatquerelinquentesejus velsuccessorumejus pontificum potestatiet ditiOni, firma imperiali cen- sura pcr banc nostram divinalem sacram et pra- gmaticum constitutum deccrnimus disponendum, atquo sub jure sanctac Romanae ecclesiae concedi- muspermanendum. Unde congruum perspeximus nostrumimperiumet regni potestatem orientalibus transferri et transmutari regionibus et in Rizantiae provinicaB in optimo loco nomini nostro civitatem edifieari ct nostrum illic constitui imperium,quum ubi principatus sacerdotum et christianise religio- nis caput ab imperatore celesti constitutum est, justum non est utillic imperator tcrrenus habeat potestatem. Haec vero omnia quae per hanc no- stram imporialem sacram et per alia divinalia de- creto statuimusatque confirmamus,usque in finem mundi illibata et inconcussa permanenda dceerni- mus. Dnde coram Deo vivo qui nos regnare praece- pit et coram ejus terribili judicio obtestamur per boc nostrum imperiale constitutum omnes succes- sores noslrosimperatoresetcunctosoptimates sa- trapas et amplissimum scnatum et universum po- pulum in toto orbe terrarum nunc etin posterum cunctis retro temporibus imperio nostro subjacen- tem, nulli eorum quoquo modo licere haec quae a nobis imperialisanctione sacrosanctae Romanaeec- clesiae velomnibusejus pontificibus concessa sunt refragari aut confringere vcl in quoquam convelle- re. Si quisautcm, quod non credimus, in hoc te- merator aut contcmptor extitcrit, eternis dampna- tionibussubjaceatinnodatus, ct sanctosDei princi- pes apostoloruin PetrietPaulisibiin presentietin vitafuturascntiatcontrarios, et ininferno inferiori concrematus, cum diabolo et omnibus impiis defi- ciat (fol 23'). Hujus vero iraperialis nostri decreti paginam propriis manibus roborantes, super venc- rabile corpus beati Petri apostolorum prinoipis posuimus, ibique eidem Dei apostolo spopondimus noscuncta inviolabiliter custodire ; et nostris suc- cessoribusimperatoribusinmandatis relinquimus, et beatissimopatri nostro Silvostro ejusque pcr eum cunctis successoribus, domino Deo et salva- tore nostro Jesu Christo annuentc, tradimus peren- niter atque feliciter possidenda. Amen. Divinitas vos conservet per mulLos annos, sanctissimi et beatis- simi patres. Datum Roma sub die 3. Kalendarum Aprilium, domino nostro Flavio Augusto quater et Gallicano viris clarissimis cousulibis. Ambro- sius6fin libro de obitu Theodosii,Constantinohoc in ultimis consiituto baptismatisgratiaomnia pec- cata dimiserit, tamen quod primus «imperatorum credidit, et post se heriditatem fidei principibusde- reliquit. inagni meriti locum repperit. [Ado] Anno 70 post inc. Dom. 623. 6. Svntdus
A apud Arelatenses GOOpatrum, Marino ejus urbis episcopo, Claudio Viennensi.
Nono igitur anno postquam Constantinus fidem Christi suscepit, pestilens morbus Arrii intotoorbe diffususest, a quo Arriana heresis [Hieron]. Ad cujus perfidiamdestruendam apud urbem Nicaeam ab Alexandrol. 35°. anno ab inc. Dom. 319 T1, 318 episcopi congregatisunt, preceptione papae Silves- tri, ubi et ipse rex interfuitethereticorum machi- nas omousii oppositione deleverunt (Qesta p.R). Congregavit 7f etiam Silvester papa in 'urbe Roma concilium cum consilio augusti 43. Kai. Julii 267 episcopos, et dampnavitilerumCallixtum, Arriuin, Fotinum et Sabcllium et constituit ut presbyterum Arrianumresipiscentemnon susciperent nisi epi-
x> scopus loci designaret et crisma ab episcopo con- fici, et ut episcopi baptizatum consignent propter hereticos, et ut baptizatum puerum presbyter cri- smate liniat propter occasionem mortis, et ut nul- lus laicus crimen clerico audeat inferre. Hic sepul- tus est in cimiterio Priscillae pridie Ral. Januarii verecatho!icusetconfessor;etcessavitepiscopatus diebusi3 [Hieron.]. Moritur Constantinus anno a&tatis suae 65, imperii 30.
Anno vero ab inc. Dom. 341 Constantius cum Constantino et Constante fratribus regnaverunt a. 23, m. S, dt13.
Anno ab. inc. Dom. 338. praefuit Romanae eccle- siae Marcus, natione Romanus, patre Prisco annis 2, m. 7, d. 20. Obiit 0. Non. Octobr. ; c. e. d. 21 (Gestap. R). Cui succcssit Julius Romanus, patre
^ Rustico, a. i5, m. 2, d. 7. Obiit 2. Idus Aprilis ; c. e. d. 26. Anno regni Constantii 13. [Hjeron]. Cons- tans interficitur, post quem Constantius solus op tinuit imperium. Eodem anno Romanae ecclesiir pontificatum suscepit Liberius, sedit a. 6, m. 3, d. 4 (Oestap. R.). Dehinc impietas Arriana Constan- tii fulta presidio exiliis, carceribus et variis afflictio- num modis primo Athanasium, deinde omnes non suae partis episcopos pcrsequula est. [Hieron.]. Athanasius toto orbe fugicns aMaximino Treviren- se suscipitur. (Gestap. R.). Liberius papaprimo a C onstantio pro fidei confessione exiiio relegatus. Hoc fuit anno 3, et substiluitur cum ejus consilioFelix vir catholicus et Arrianaehereseosadversarius. Hic fecitconcilium48 episcoporum,et dejecit Ursacium
D et Valentem presbyteros communicantes Constan- tio.QuemposteaValensetUrsatius, favente eis eo- dem Constantio augusto Arriano, dejecerunt facto concilio cum hereticis, etLiberium ab ipsis deprava - tumetaderroremsuumconversum,LimenioetCatu- lino consulibus, de exilioRomam revocaverunt, ct 71 facta est persequutio in clero, ita ut multi mar- tyriocoronarentur.Feiix veroepiscopus habitavit in praediosuo, ubi etin pacequievit.4. Kal. Aug. Li-
VARI^: LECTIONES.
•• Ambrosius
;l Congr^gavit -
— repperit inmarg. 70 Anno — Vieftnense inmarg. 71 CCCXXHH corr. CCCXVIIII c
- diebus 1». in marg. 7» et — Felix in marg.
53
CHRONICON. -LIB. I.
54
berius itaque consentiens Constantio augusto Ar- riano, non tantum rebaptizatus est, sed assensumei praebuit, et postea praefuit in parte annis 7. Omnes anni feliciter in ordine Liberii humerantur.Post Li- berium cessavit episcopatus diebus 6. Successit Felix, natione Romanus, patre Anastasio; sedit a. i, m. 3, d.2. HicdeclaravitConstantiumaugustum hereticum et rebaptizatumabCusebioNichomedien- se in villa Aquilone juxta Nichomediam, et pro hoc capite truncatur 3. IdusNovembr., et cessavit epi- scopatus diebus 38. Sepultus est 17. Kal. De- cembr.
Constantius Gallum caesarem nepotem suum in- terfecit [Hieron..]. Debinc iulianum caesarem fecit, et in Gallias direxit. Eusebiu* Vercellensis, Diony- sius Mediolanensis, et Lucifer Caralitanus insignes habentur. [Prosper] Paulinus Trevirensis in Frigia exulans moritur, Constantio novies et Juliano 3. consulibus. Lucifer 7i Caralitanus dum rigorem ju- stitiae erga lapsos non relaxat, a suorum commu- nione descivit M.
Priscillianus Galliciensis episcopus heresim sui nominis condidit Gratiano 6. et Theodosio consuli- bus. Priscillianus in synodo fiurdigalensi damp- nandum se intelligens ad Maximum imperatorem fugit,abEvodioprefectopretoriiglndioaddictusest. Itaciuset Ursatius episcopi Priscilliani accusatores ob necem ejus communione privantur, Archadio 2. et Ruflno consulibus [Ado]. Florcbat tunc tempore Nectarius Yiennensis episcopus.
[Hieron.] Hylarius Pictavensis cum apud Con- stantinopolim librum proseConstantioporrexisset, de exilio Gallias rediit, omnesque penetotiusorbis ecclesiae sub nomine pacis regis et Arrianorum con- sortio polluuntur.
(fol. 24) Constantius a 20. regni sui Romam in- greditur, et 22. anno synodus apud Ariminum, deinde apud Mediolanum facta est, in qua antiqua 318 episcoporum fldes recitata est. Dehinc omnium episcoporum auctoritate heresis Arriana dampnata est. Moritur Constantius anno aetatis suae 46 [Keg.]. Post quem Julianus 33™ ab Augusto regnavit a. 2, m. 8. His 7f adde 6 qui remanscrunt, fit ann.... re- manent 2 m., d. 28 [Hieron.]. Magnentio apud Au- gustudunum arripiente imperium. Constans haut longe ab Hispama in castro Helena interflcitur, ob quam rem conturbata republica Veteranio Misae, Nepotianus Romae imperator factus est, Scrgio et Nigriano consulibus [Hieron.]. Nepotiani caput pilo Pis» urbem circumlatum, Vetranioni apud Naysum regium insigne detractum. Magnentius Misae supe- ratus est post consulatum Sergii et Nigrianl. Ma- gnentiusLugduni in palatio se interfecit. Decentius fraier ejus, quem ad tuendas Gallias caesarem fece- rat, Senonas laqueo vitam finivit. Hic ad idoiorum
A cultum conversus christianos persequitur. Primo ejus anno beatus Martinus miliciam deserens, a beato Hilario baptizatus, factus est Christi miles egregius. Juliani blanda fuit persequutio, illiciens magis quam impellens, et multi voluntate propria corruerunt. Julianusergo in Persas profectus post victoriam a contrariis hostibus separatus, a quodam de suis conto ilia perfossus interiit. Post quem se- quenti die Jovinianus christianorum imperator efflcitur, quem Julianus apostata milicia priva- verat, quia idolis sacriflcare noluisset [Beda]. Hic Athanasium revocavit. Laeta ejus et honesta prin- cipra mors immatura corrupit, moritur 8. imperii mense. Anno ab incarnatione Domini 367. Valentinianus
B successit JoviniaRO cum fratre Valente. Valens ab EudoxioNichomediaeepiscopo Arriano rebaptizatus christianos persequitur ; regnavit annis undecim [Ado]. Hylarius 77 Pictavensis et Nectareus Vien- nensis moriuntur [Beda]. Gratianus, Valentiniani fllius, tercio Valentiniani et Valentis anno Ambia- nis imperator efflcitur [Hieron.]. Athanaricus, rex Gothorum, christianos pcrsequitur et multos inter- flcit, reliquos sedibus propriis pulsos ad solum Ro- manum expellit. Anno Valentiniani et Valentis 3. Damasus post Felicem, patre Antonio, Ronutnae ec- clesiae pontiflcatum suscepit anno ab inc. Dom. 379 (Gestap. R.J. Et cum eodem ordinatus est Ursinus, et facto concilio constitutus est Damasus in sede apostolica, et Ursinus factus est Neapolim episco-
p pus. Sedit a 18, m. 2, d. 6. Hunc Concordius et Addiscus vel Calistus diacones invidiose de adulte- rii crimine accusaverunt, quo tamen se purgante in synodo 244 episcoporum, ipsi dampnati et de ec- clcsia projecti laqueum quem intenderant incurre- runt. Hujus rogatu Hieronymus plurimum in Dei desudante servicio constituit ut psalmi die no?tu- que in ecclesia canerentur. Et quia indifferenter canebantur ex praecepto ipsius Damasi, hoc beatus Hieronymus sic divisit, ut in flne psalmi Gloria Pa- tri, Filio et Spiritu sancto ab omnibus diceretur, addiditquepostea sicut erat in principio et reliqua- ad confutanda utique Arrianae hereseos crementa nefandissima. Sexto 7* decimo anno presulatus Da- masi, anno 3 Gratiani et Valentiniani, secunda sy- nodus Constantinopolitana. Obiit Damasus papa
D pridie Idus Decembr., et cessavit episcopatus dies 31 (**.).
Temporibus igitur Tyberii caesaris gens quaedam egressa ab insula Scandinavia supcr Renum con- sedit(F*foS. Sigismundi). Et tempore Valentiniani ad Renum usque descendentes, castra quae ibi posue- runt burgas79 vocaverunt,et ob id acceperunt nomen Burgundiones [Faedeg.], qui antea nec nominaban- tur, ibique nihil aliud presumebant nisi quantum
VARLE LECTIONES.
74 Lucifer w Hylarius
— Viennensis episcopus in marg. 7I descivit corr. deseruit c. M His —
— d. 6 in marf. 7I Sexto — dies 31. in marg> 7t burgus corr. burgas e.
M His — flnivit in marg
65
HUGONIS ABBATIS FLAVINIAGENSIS
56
precio ementes a Germanis stipendia accipiebant. A [Ado] Quo •* tempore Viennensem ecclesiam rege-
Ubi cum duobus annis resedissent, per legatos invi« tati a Romanis et Gallis qui in Lugdunensium pro- vincia Cisalpina Gallia comata residebant (fol. 24'), uttributa rei publicae renuere possent, ibi cum uxo- ribus et liberis jussi sunt residere (Yita Sigism.), et ibi remanserunt levato super se rege Gundiocho, qui fuit genere Athanaricl persequutoris regis Go- thorum (Cpa., Vita S. Chrothildis). Valentinianus 11. anno regni sui in Britannia oppressus 80 est, vo- mitu sanguinis extinctus est [Hieron.]. Successit Valens cum Gratiano et Valentiniano, filiis fratris sui, regnavit M annis 4, qui et legem dat ut mona- chi militarent, nolentes jussit interfici. Justina n autem,8uperioris Valentiniani uxor, Valentinianum
bat Niceta, vir praeclarissimus, et iustus Lugdunen- sem. Hic sub Paschasionutrituset Claudii episcopi diaconus ad Lugdunensem ecclesiam regendam translatus est. Synodus lSOpatrum congregatur in urfoe regia sub Damaso papa et Gratiano principe contra Macedonium et Eudoxium. [Idat.] Inter Ro- manos et Gothos plura certamina conscruntur.
[Prosper] Anno 3. regni Theodosii Athanaricus rex Gotthorum se Theodosio tradit, et Constanti- nopolim veniens, magno a principe honore donatus, 13. die interiit, et Alaricus successit, Merabaudoet Saturnino consulibus. [Idat.] Undccimo anno regni sui Romam ingressus cum filio Honorio, leges Ro- manorum integra emendationecorrexit. [Beda] Ma-
puerumadheresimArrianorumdeclinarepersuasit, 3 ximus, vir strenuus et augusto dignus, nisi contra
erat enim el ipsa Arriana. Preceptis ergo impera- toriis, Arrianis traduntur ecclesiae,et in mediolanen- si ecclesia M Auxentius promovetur hereticus. Post cujus serammortem Ambrosio episcopo divino nutu constituto, cum in eum regia desevirent mandata, ct una quo Arriani convenirent petcretur basilica nec impetraretur, populusque civitatis observaret Ambrosium, ne vi raptus ab ecclcsia exilio religa- retur. sermonem habuit, quem de tradendis basi- licis contra Auxentium praetitulavit, quem quiahis nostnstemporibuscongruerescimus, buic opusculo adnectere curabimus (38). Tanta enim beatus Am- brosius, cum undique Justinae Arriame reginae et regis appeteretur insidiis, in ecclesia Dei labora- vit et desudavit industria, ut per eum ad ultimum rectae fidei tota subderetur Italia, Gens igitur Huno- rum diu inaccessis reclusa montibus [Oros], repen- tina rabie percita exarsit in Gothos,eosque sparsim conturbatos ab antiquis sedibus pellit. Gothi vero, transitoDanubio fugieutes, a Valente sine armorum depositione sunt suscepti [Beda]. Moxque per avari- ciam Maximi ducis famead rebellandumcoacti,fun- duntur in Tracia, victoque Valentis exercitu simul omnia caedibus, incendiis rapinisque fuderunt [Hie- ron.]. lpse imperator, suis usque ad internecionem cesis, cum sagitta saucius fugeret, et dolore nimio sepe equo laberetur, ad proximae villulae casellulam deporlatus est [Beda]. Quo insequentibus barbaris, incensa domo, sepultura caruit, eundem habens lo- cum et mortis et sepulcri, a* Dom. 377. - Gratia-
sacramenti fidein per tyrannidem emersisset ••, eo- dem anno in Brittania invitus ab exercitu impera- tor creatus, in Galliam transiit, ibique Gratianum augustum dolis circumventum Lugduni interfecit. Unde M Jheronimus : « Cruentaeaitmaniisve^tigia parietcs tui Lugdune 87 testantur (ep. 60). » Fra- tremque ejus Valentinianum Italia expulit, et Victorem filium suum instituit, qui eodem anno quo Maximus occisus est ab Arbogaste. [Beda ; Prosper].
Hunc 8I ergo Maximum Ambrosius a communio- nis consortio segregavit, ammonensut effusi sangui- nis domini sui et quod tst gravius innocentis peni- tentiam ageret. Sed cum ille penitcntiam declinat superbus spiritu, non solum fuluram sed et presen- lem salutem amisit. Contra quem Thcodosius pu- gnavit, et eo interfecto, Valentinianum regno res- tituit [Oros.], peractis a conditiono mundi 5690 annis, qui apud Viennam anno sequenti scelere Arbogastis comitis interfectus est (Idat Bp. 60). Et do hoc Jheronimus : « Adolescens, inquit, Valenti- nianus pene puer post fugam, post exilia, post recu- peratum multo sanguine impcrium, haut procul ab urbe fraternae •• mortis conscia necatus est, et ca- daverexanimeinfamatum suspendio [Beda]. » Annis tl Theodosius, viventibusGratianoetValentiniano, Orientem rexit, post morteih eorum 6 annis regna- vit. Ipsum 90 quoque prefatus admirabilis doctor Ambrosius ab ingressu ecclesiae ct a communione sacramentorum pro quibusdam excessibus prohi-
nus autem cum fratre Valentiniano regnavit annis D buit ; quod ita clementissimus imperator gratanti
6, a quo Theodosius electus in imperium, maximas illas Scithicas gentes, id est Alemannos, Hunos, Gothos, magnis multisque praeliis fudit. Cujus vir- tutem et concordiam non ferentes Arriani, post 40 annos ecclesias, quas vi tenuerant, reliquerunt.
animo suscepit ut publicam penitentiam non abor- reret. Interfecto autem Valentiniano augustae me- moriae in annisjuvenilibus,Eugeniussuscepitimpc- rium, qui quia de repetenda ara Victoriae se sacri- legio miscuit, Ambrosius munera ejus sprevit etab
VARF^: LECTIONES.
" 0. e. in marg. n r. a. 4. in marg, M Justina — Italia in marg. u ccclesiae c. •* Quo — translatus est in marg. •• eversisset c. M Unde — testantur in narg. i7 Lugduno c, M Hunc — amisit in marg. 89 Frnae c. •• /psum — interfectus in marg.
NOTiE.
(3^) Ambrosii epittola 62\ ad Valentinianum. Sermo contra Auxentium II, 863.
57
CHRONICON. — LIB. I.
58
ecclesiaeum etcomplicesejusahjecit, nequepostea A facieraejus vidit. [Fdat.]. Qui cum suis omnibusa Theodosioest interfectus. DefunctusestTbeodosius Mediolani 17. anno regni sui.
Annoabinc. Dom. 397. Siricius papa a Petro 40, patre Tyburtio. seditannist5 (Gesta p. R.). Hic precepit penitentibus iu ultimo viatfcum non negari. Obiit 8. Kal. Mai, et cessavit episcopatus diebus 20(fol. 28). Cui post diesOO successit Anas- tasius Romanus, palre Maximo. Hic constituit ut quotiescunquc evangelium recilatur,sacerdotesnon sedeant, sed stent curvi. De hoc Jheronimus In epis- stola ad principia ita loquitur [Hieron ep. 127] : « Non multum tempus in medio successit in ponti- ficatu vir insignis Anastasius,quem diu Roma hsfbere non meruit,neorbis caput sub tali episcopo trun- q caretur;immo idcircoraptus atque translatusest, iw 8imulatamsententiam precibus suis flcctcrcco- naretur, » aperle insinuansraptumeumantcirrup- tionem Urbis factam sub Alarico [Prosper]. Impc- rabat tunc Archadius cuin fratre Honorio : cujus anno 7. facta est revelatio prothomartiris Stephani 3. Kalendar. Decembr., etll.ejus anno obiit S. Martinus 3. Idus Nov. feria 1, luna 15, anno aetatis saae 71, episcopatus 23 (ib). Regnavit Archadius annis 13 ; cui Honorius successit cum Thcodosio minore; cujus tempore, anno ab inc. Dom. 433, 6to Celestini papae anno; tertia synodus Ephesina 200 patrumcontra Xestorium regiae urbis episco- pom ; et peractistricennalibussuis obiit [Idat.J, et Theodosius cum Valentiniano successit. Ante 4. p consulatus Theodosii annum Roma ab Alarico ca* pitur [Prosper], Anno 7. regni Theodosii Aetius dux utriusque miliciae patricius appellatur, qui et Burgundiones, qui rebellabant Romanis, perdo- muit floAT.-f, caesis 20milibus de eorum exercitu, et Gothorum qui eis auxilium prebebant 7 milibus [Jord]. Wandalorum gens de vagina sua? habitatio- nis egressa Gallias invasit.
Post Innocentium Romanae ccclesiae scdit Zosi- mus Grecus, patre Ebranno, a. 3, m. 3, d. 26. (Gettapost R.). Obiit 8. Kal. Jan. ; c. e. d. 1 1 ; et post eum BonefaciusRomanus, patre Jocundio pres- bitero, a. 3, m. 8, d. 7. Obiil 8 Kal. Oct. ; c. e. d. 0. Ilic sub contentionc ordinaturcum Eulalio ct fuit dis- si nsio in clero. Quamobrem Honorius imperatoret augusta Placidiacum filio ValentinianoBoncfacium D assenseruntesse episcopum Urbis, Eulalium mise- runt foras in Campaniam. Post quem a. Dom. 428. CelestinusRomanus, patre Prisco, a. 8, m. 10, d. 17 [Idat.]. Obiit 8. Idus Aprilis ; c. e. d. 20. Hono- rius " Constantium patricium apud Ravennam consortem fecitimperii, qui et4Placidiam uxorem duxit sororem ejus, exqua genuit Valentinianum. Anastasius papa obiit 8. Knlcnd. Mai. et cess. e. d.
21 (Oesta p. R.). Successit Innocentius Albanus, patrc Innocentio ; sedita.18, m. 2, d. 21. Obiit 15. Kal. Augustii ; cessavit cpiscopatus d. 22. Ab hoc ordinatus mittitur ad Scottos in Christum creden- tcsPalladiusprimus episcopus, anno abinc. Dom. 431, annoimperii Theodosiijunioris 8.
Eudoxia Theodosii principis uxor Hierosolymam profecta [Neda] catenam, qua Petrus apostolus a Ncrono vinctus fuit in carcere, a quodam Judceo suscepit et Romamcummultis aliis reliiuiis attu- lit.Theodosiusanno imperiisui27. obiit, cuieodem annoMarcianus saccessit M,etsumptainconjugiura sorore Theodosii rcgnat in partibus Orientis annis 7[Idat.]. Valentinianuset Placidia Romae moran- tur, vixquesuosfinesnbin iMPsionebarbarorumgen- tiumdefendcreet tueri prnevalent. Temporibus M Valentiniani ct Placidiie matriscjusviguit S. Ger- manus Autissiodorensistcmporibus ZosimietBone- facii, Celcstini paprc et Xi ti, Hilarii Arelatensis, presidentc Lugduncnsieeclesiapost SenatoremEu- cherio pontifice, Ysichio Viennensi, et post eum Claudiano. [PnospER].Theodosio13. ct Valentinia- no2. consulibus Germanusnritanniamivit. Gayse- ricusenim rex WandaIorumSiciliamvastavit,etter- rasomnesadjusimperii perlinentes; necpotuitVa- lcntinianus ab inscctationc barbarorum terram suanrdcfenderet^/ap.JKO.PostCelestinumsedit
Roina^Xystus papa Romanus, patreXysto, a. 8, d. 1 4. Hie postannumetmenses8 incriminatura quodam Basso. Quod audiensValcntinianusaugustus, jussit eonciiiumeongregari,etfactoconvenUi purgatur a 86cpiscopis, et condempnatur Bassus a synodo, ita tamen ut ultimo dic ci viaticum non negaretur intuitu hutnmanitatis et misericordiae [Prosper]. jE!ioMetValerioconsulibusXistus papa ordinatur totiusorbispaceetconsensu mirabile. Quo dcfuncto 40diebus et amplius Romana ecclosiasine pastorc fuit, inirabilipace et patientia presentiam diaconi Leonis expectans, quem tunc Gailiac detinebant componcntem pac:minterEtiurn et;AIbinum,quasi ideoabductuscsset,utelecti meritum eteligcntium judicium probaretur (Gestap. R.) Valentini;mus autem augustus cumPlacidia matre augustafurore commoti Bassum proscriptione condempnaverunt, etomnia praedia facultatcsqueejusecclesiae tradi- derunt. Nutuvero divinitatisintra 3 menses niori- tur Bassus, cujus corpusXystuspapacum linteami- minibus etaroiuatibustractans ct rcccndens, sepe- livitadS.Pctrumincubiculoparentumejus(rol.2o). Hujussupplicationibus Vaknti. ianusaugustus cum matre Placidia multa ornamcnta optalitadconfes- sionem beati Petri, et semper Romanam ecclesiam provexitet extulit.
Annoab. inc. Dom. 448. successit Leo Tuscus, patre Quintiano. Scdit a. 21, m. 1, d. 28. Hic
VARLE LECTIONES.
fl Honorius — d. 22. i» marg. w a. D. 449 inmarg. M Temporibus probaretur in marg.
ivit in marg. u jEHo —
59
HUGONIS ABBATI8 FLAVINIACENSIS
60
deprehendit duas hereses,et ob id misit ad fidelem A principes scilicet et pontifices Arriano caeno sor-
principem Marcianum, et facta collaeionecum eo- dem principe, convocati suntepiscopisecundoregni ejusanno, qui erat abinc. Dom. 452, etfactumest concilium inurbeCalcedona, et congregatisunt256 sacerdotes et aliorum quorum cucurrit cyrogra- phus, 384, quisimuljuncti fiunt 600sacerdotescum papaa Leonis cyrograpbo et Martiano augusto, et exposuerunt fidem catholicam,ct apostolicam duas naturas, in Chriso,Dei simulet horainis.In quoloco piissimus princepsunacum uxore Pulcheria depo- sita regia majestate fidem suam exposuerunt ante conspectumsacerdotum, et eam propriocyrographo exponentes, postulaveruntsanctum concilium ut dirigeretur ad beatissiinum papam Leonem. Ibi
dentesperquosecciesiam suam sub praefato Cons- tantio, JulianoetValentepersequutionibuscre8cere etdilatari, meliusei esse quam in pace luxuriari edocuit. Hinc paternoafTectuflliissubverbereinge- miscentibus, etauxiliumde tribulatione poscenti- bus, pie misertus, sub Theodosio principe flagella temperavit, quando ejusprincipisvirtutem non fe- rentesArriani, ecclesias quas per quadraginta an- nos vi tenuerant, reliquefunt. Quorespectu divinae pietatisexhilaratuspopuluschristianus, dum rur- sus plus aequonocivae indulgeretquieti,et exabun- danti et supereffluenti rerum copia propensius cu- ratcorpora,s"curitatedeceptus est, et excusso a cervicibussuisjugotimorisdominici, praeceps fere-
dampnati sunt Euthices, Nestorius ct Dioscorus g baturadscclera,deviaquaequesectabatur et lubri-
heretici. Hicbeatus Leo misit multas epistolas de fide ad Martianum, ad Leonem augustum, ad Fia- vianum episcopum, quae habentur in archivis Romanae ecelesiae [Ado]. Tempore •• Marciani et Valentiniani Ysichius Viennensis episcopus claruit post Mamercum, qui rogationesinstituit,etdiebus Ysichii Sevcruspresbyter de India Viennam venit. Et Eucherius Lugduncnsisciarus habetur.
Igiturde vita et virtutibus beati patris nostri Pulchronii pauca loquuturi, superiora pertracte- mus, et quamgraviaquamquepericulosa sacerdotis rjus tempora fuerint, in ejus laude ad aedificationem audientium breviter indagemus. Utque plenius il- lucescat rei veritas, dicamus ex historia Italorum
ca, rectoreque contempto in sordibus volutabatur luxuriae, nectimuit,distentus saturitateet torpens ocio, inmergi cenulenta voragine horribilis et detes- tandaesodoniiticae inmundiciae. ViditDeuset doluit, et adiracundiamconcitatus est, exarsitut ignisira ejus, quiaprovocaverunteum quondamfilii sui et fiiiae, nuncautemdomusirritatriciset exasperatri- cis Samariae. Regebat peridtemporisRomanamec- clesiamlnnocentius, et per urbes GalliaeetGerma- niae pontifices amore Chrisli ferventes, fide, doctri- naetmiraculis pr&cipui, pneerant secclesiis. Per- paucaetamenerantquibusepiscopi pra3essent,mul- tae enim pastoribus vacabant( Yita Antid). Remorum metropolim sanctus rcgebat Nicasius ; Linguonum
Getarum et Romanorum seu etiam Wandalorum et p urbi sanctus praeerat Desiderius ; Crisopolitanam
Sucvorum, quid de his temporibus recenseat anti- quitas,quid Jheronimus in suisepistolis, quid pos- tremo gentes et regna suisattestentur periculiset calamitatum miseriis.
Sub Constantino enim principe qui monarchiam imperii solusoptinuitet citra ullum hominum sta- tuit templapagnorum claudi, ecclesia Dei jamdudum optata libertate potita dilatari cepit et crescere; seddumnimissibiaggaudetin felicitate germen vi- ciorum luxuriantiumnimisinseneglexit extirpare. Arrii H namqueperfidia statumpacis ecclesiasticae perturbavit et ipsa perturbationeitagratiam com- munioniscatholicae pessumdedit, utsubConstantio Constantinifilio, dum per singula serperet, Arria- num se fere totus miraretur orbis. Sequuta sunt
sedem fideetmagnanimitatecum bonorum operum exercitio sanctus adornabat Antidius, et plures erant alii,extuncetnunclucernae lucentesin domo Domini. Hiiigitur licet assiduis monitionibus oves sibicreditassuaderenta via Dei non reoedere, po- pulustamenretroactistemporibus faciente Arriana perfidia sine duce, ^inerectore, absquemoderatore 97 per seinmatura potituslibertate, etsi verba Dei audiebat, divitiis et voluptatibus saeculi ut spinis suflbcatus, fructus bonorum operum aflfere fasti- diebat. Unde et iratus Dominus omnes Galliam et pene totum Occidentem Wandalorum, Alanorum, Suevorum, Sarmatorum et Hunorum tradidit gla- dio feriendam M. Sed M querit hic fortasse ali- quis, unde haec orta fuerit, vel unde nomen traxe-
„ „ _-.-, ■ ----- t 7 ~
pestem illam, ut matrem,omniumgeneracriminum, B runt? [Isidor. Et. IX, 2]. Wandeiicusquoqueamnis
_ __ _ _ _-_■•■ • «
quae ita universospropemoduminfecerunt,ut peri- culo8ioratemporanemo viderit mortalium. Verum quiaDeonusquamabesterudilioniscausa, nusquam emendationis nostrae solicitudo discedit, diversa di- versistemporibusetcausisremediaprovidet,quibus alteraretur maliciae seminarium et eliminaretur (fol 30). Adhoc enimevellendum ex eadem massa iniquitatis, Arrianae sevitiae praeparavittribulam,
est ab extremisfinibus Galiiae erumpens, juxta quara coshabitasse etexWandalofluviosic dictum fuisse certissimum est. Lanius verofluviusestultraDanu- bium ab Alanodictus,sicutet Lemannus dictus ab Alcmanno. Suevi vero dictisunt a monte Suevoqui ab ortu initium Germaniaefacit, cujusloca incolue- runt; quorum fuissecentumpagosetccntum popu- los multi prodiderunt. Est autem Genua pars Ger-
VARLE LECTIONES. 95Tempore— ha bet ur in marg. H Arrii — evellendum inmarg. ,7 moratore c n hicplurimaeras* %%hmc — confuderunt in margine fol. 30 et 30'
61
CHRONIGON. - LIB. I.
62
maniae. Gerraania vero gentes plurimas habuit fe- A tusest Occidens,et,ut referunt qui temporum ipso«
rocis animi et semper indomiti, varias amictu 10°, discolores armis, linguis dissonas, origine vocabu- lorum incertas, ul Tolosales, Ansivari, Quadimgi, Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangiani, Tubantes, quorumimraanitasbarbariein ipsis eciam vocabuiis horrorem quendam significat [Onos.] Juxta Oro- sium autorem in Germania, ubi Suevi habitant, sunt gentes 84. Europa habet ab orientc Alaniam unde Alani / in raedio Daciam, unde Dani ; ubi et Gothia,indeGothi;deindeGcrmaniara[PAUL.!Z>i«c.]. Ab bac ergo populosa Germania, ut in Ilistoria Ita- lorum scrlptum repperilur libro I, cap. 1, multae sepe gentes egressae sunl, eo quod tantos gignat populos, quantosalerc vix sufflcit, quae et partes Asiae et
rura pericula conscri pserunt,non fuit civitas aut cas- trum in Gallia, quod eflfugerit indignationem corum. Turrais enira de se factis, fluvios Padura, Rhodanum, Rhcnum, Ligerira, Sennara, Garonnara et ceteros intravere, et navali praBlio terrestrique urbes in fl- nibus poSitas irrurapentes, intolerabili audacia et crudelitatc oinnia pessura dedere. Qui enim per Rhenura ascenderunt, urbes super Rhcnum positas 103 destruxerunt, inde ad eas super fluvios in Rhe- nura descendentes positas se conferentos 75 pari sorte prostraverunt, Qui vero per Rhodanum, Are, lutuni, Neraausuni, Vivariam, Valentiam, tiiam, Gratianopolim,Viennam,LugdunumItaliaequeomnia vicinacontriverunt; et qui perPadumet Ligerim et
maxime Europara sibi contiguam aflflixerunl. Te- o Garonnam et Sennara reliquosque fluvios, siraul
stantur hoc urbes erutae pcr Illiricum et Galliam ; Gothi enim et Wandali etRugi et Ileruli atque Tur- cilingi, nec non ct aliae feroces nationesabea pro- dierunt, pari etiara modo et Winilorum 101, id est Langobardorum,gens a Gerraanis origincra ducens, ab insula quae Scandinavia dicitur adventavit. Queri eciam potesl quid rerum fuerit quod tot et tantae ferocitatis gentes in unum coalucrint, quae se invi- cem multoties diversis csedibus populabantur. Ili- storia haec notissima est [Oros. vii.J Theodosius senior gentes hasefferasetindoraitas magnispraBliis fuderit, tamen post ejus obitum addita eis 10t sce-
lera et praelia, insolens animae vitia. Hic curam
infantum Archadii m videlicet et Honorii 10* et di- sciplinam palatii commiserat viris peritissirais. Ru- fino orientalis, Stiliconi occidentalis imperii ; sed alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, rem republicam turbavit. Ita post [hujus necem Wandalorum comes, ut Eucherium filium suum a puero christianorum necem sitientem purpura indueret, totius humani generis sanguinera de- didit, cum Alaricum et cunctam Gothorura gen- tem gentesque alias prefatas copiis et viribus in- tolerabiles Halanorum, Suevorum et Wandalorum ipsoque motu impulsorum Burgundionura, ad ter- rendam rem publicam ultro in arraa sollicitans suscitavit, sperans quod barbarae gentes tam facile valerent comprimi quam commoveri. Quae ubi Honorio nunciata sunt, commoto exercitu occisus est Stilicho, occisus et Eucherius et pauci cum eis
urbes et orania situ vicina consumpserunt : et ita terra mariquc uno impetu, uno tempore, sub multis tamen regibus et ducibus universa siraul confude- runt [Prosper]. Archadio 105 6 et Probo consulibus Wandali et Alani transcunt Renuin, et 2 Kal. Jan. Galliam ingressi sunt, Ilonorio 8 et Theodosio 2con* sulibus [Onos. ]. Anno ab inc. Dora. 407, imperan- tibus Honorio et Theodosio minore, Stilicone et Au- reliano consulibus, anno regni Honorii 14 et Theo- dosii 1, indictione quinta, de mari oceano ascen- dentes, quo pyraticam exercentes vagabantur, Gal lias invaduntet Pyreneum usque perveniunt. Cujus obice ad tempus repulsae per provincias diflfundun- lur, et eflferati mentis superbia, dum sibi nullam gentera putant resistere, grandia quacque raoliuntur, etsub rege Crosco terras omnessuaecogitantditioni subjicere (Cf. Vita Antidii). Rex loe autem eorura potentissiraus et princeps Croscus fuit, superbia turaidus, operecrudelis. Ciamat hoc universus pene Occidens, ruina ipsa urbium antiquarum,munitissi- raarura el prxpotenlum, quae quanto vicinorura sibi fluviorum propiori applaudebant opportunitate, tanto graviores et crudeliores illos senserunt in sua contritione, ut jara ex parte irapleri videretur illud propheticum: Pugnabitpro eo orbis terrarumcontra insensatos (Sap. v, 21). Quae enim fuerant aliquan- do incitamenta luxuria?, facta sunteis foraenta rui- nae, ut in quo gravius peccaverant, in ca severius punirentur. Ad augendam ferocitatera amrai ejus accessit et mater impia, felle araaritudinis et rabie
satollites, tantarum molitionum auctores. Verunta- D furoris viperei amaricata[Fi\EDEG.],dirunique virus
men occiso illo qui fuit prima causa malorum, re- floruit iniquitatis seminarium. Nam ante biennium Romanae irruptionis quse facta est per Alaricum exci- latuoi per eundem Stiliconera, gentes prefatae Wan- dalorum, Alanorum, Hunorura, Suevoruin, Burgun- dionum et multarumgentium ut dicimus... (fol. 38') Galliae ab eis subversae, aecclesiae, urbes exustae, po- puii trucidati et usque ad internecionera deleti, fa- cientibuspeccatis inhabitantium pene totus redac-
efflans et irapietatis sibilos einittens ait fliio : Si te, flliy magnijicare etnomen tuum dilatare notamque rem toluerisfacerey quod alii edijlcaverunt, tu des- irue;populos quos superaveris, interflce; inchristia- nos gladiumtuumexere, ut qui/aciemnonviderint nomen tuum timeant. Quibus incitamentis tyrannus niraio furore succensus, Rhenum apud Mogunciain transiens, eandem urbem cura populo vastavit. (Cf Qesta Trev. 35) lnde Trevirorura urbem aggressus,
VARLE LECTIONES.
100 amicis e. 1M Winilorum corr. Windorum c. 10f eis corr. oas c. 1W Archadius corr. Archadii c. m ex conjectwra addidi. 10i Archadio— Theodosio2 consulibus in marg. l0€ Rex— punirentur in marg.
68
HUGONIS ABBATI8 FLAVINIACENSIS
6i
exterminiumcivitatisetchristianorum siciebatsan- A blica ? hostcs Pannonii vastaverunt. Etenim Assur
guinem. (Vita Antidii) Treverici vero in arenario civitatis quem munierant liberati sunt. Plures de- hinc Austrasiorum civitates vallans innumerabilis eorum exercitus post destructas urbeset eversa ca- stra Mettim obsidionc circumdat, murorum firmita- tem crebro pulsat ariete, sed nisi praepedirent scc- lera et crimina habitatorum terrae, non timuisset ruinam civilas beati prothomartyris Stcphani illu- strata sanguine. et Auctoris episcopi munita inler- cessione. Eis itaque parum proficientibus diutina obsidioneurbemquerelinquentibus,cumduodecimo ab urbe miliario castra posuissent, murus mutu di- vino corruens Wandalis patefecit ingressum. De- praedata igitururbeetconflagrataincendio. excepto
venit cum iilis. Magonciacus nobilis quondam civi- tascapta atque subversa, et inaecclesia multa milia hominum trucidata, Vangioncs longa obsidione dc- leti, Remorum urbspraepotcns,Ambiani,Atrcbatae, extremiquc hominum Morini, Tornacus, Argento- racus translatae in Germaniam, Aquitaniac, Novera- pobulana 108, Lugdunensis quoque et Narbonensis provinoiae ; pneter paucas urbes cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus vastat ti- mor. Non possum absque iacrimis Tolosae facere mentionem, quae ut hucusquc non rucret, sancti Exuperii merita prestiterunt. Ipsae Hispaniae jamque periturae contremiscunt, recordantes irruptionis Cymbri&e, el quod alii scmel passi sunt, ipsae seni-
sancti Stephani oratorio, egressi sunt barbari, Au- g per timore patiuntur. »
ctorem episcopum et captivos plurimos duccntes; quemmox, miraculodivinoperterriti,cuinomnibus suae civitatis captivis ct praeda innumerabili abire sinunt, satis verentes ne pro tanti viri contumelia celeste eos conflagrarct incendium. Sic vir sanctus dum pro ovibus mori desiderat, captivitate sua captivorum solvit vincula. Interea castra illorum, junctis sibi Hunis qui per Rhenum Mosam fluvium descenderant, Virdunum adveniunt, urbem obsi- dione circumdant,in proximocoilcex advcrso civi- tatis castrum collocant, undc frequentibuseruptio- nibus oppidanos pertubant. Villas omnesincircuitu positas edax flamma consumpsit, ediflcia omnia ruina contrivit, nulli est indultum aetati ; senos et
•
J
(Yita Antidii.) Croscus itaqne Galliam Lugdunen- sium pervagans cum Arelatum obsideret captus a Mario praesidc ct catenis vinctus per urbes quas va- staver.nt ad improperium reductus, post multa tor- menta impiam vitam misero finivit obitu. Regnavit autcm post cum super Wamlalos Fredebaldus [Idat.]. Hunc Constantius patricius, quem Honorius apud Ravennam consortem fecerat imperii etPlaci- diam sororem suam ei dederat, cx qua genuit Va- lentinianum, ingeniose cepit et Honorio direxitjcui successit Gundericus [Oros vn, 40]. Wandaiisergo per Gallias debacchantibus, apud Rrittannias Gra- tianus tyrannus creatur et occidilur, et Constanti- nus ex inflma militia proptcr solam spem nominis
juvenes, parvos et magnos, matres cum iiberis.do- p sine merito virtutis eligitur. Qui mox in Gallias
minos cum familia. omnia tulit gladius. Rarbari vero diutius attemptata, considerata et inspecta ur- bis flrmitate, et vicium se suaque defendentium magnanimitate,cum diffiderent sua eam posse vir- tute capi, quae cingebatur muro indissoiubili,com- pactisctconsertislapidibusplumboferroquc,etjara in hoc essent ut ad aUa sj conferrent, urbem ca- piunt et diruunt. Croscus vero universas Galliarum urbes pervolans. alias delevit, alias concremavit, et christianrc legis fautores praviset inauditis per- sequutionibus quatiens, quosdam variis protraxit penis, quosdam citato secuit ictu bipennis. Nullus enim erat in barbaris modus vesaniae, nullus in- dulgentiae locus, sed crat semper ad csedendum continua manus.
transiens, et a barbaris inccrtis federibus saepc dc- lusus, cum vellet in Hyspaniam judices mittere, et Pyrenei claustris militumcustodia munitis repellc- retur, Constantem fllium suum ex monacho caesa- rem factum cum quibusdam barbaris in foedus re- ceptis et ad militiam allectis qui Honoriaci diceban- tur illo misit. Et inlerfeetis illisqui Pyrenei alpes privato praesidio tutabantur, his barbarisquasi pro praemio victoriae in Palaestinis campis praedandili- ccntia data, dehinc supradicti montis remota rusti- canorum fldcli et utili custodia cura est permissa. Qui praeda imbuti et habundantia illccti, quo magis scelusimpunitum foretetmagiseispraedari liceret, prodita Pyrenei custodia, claustrisque apertis, gen- tes que per Gailias vagabantur introducunt et Hy-
Temporishujusmentionem faciens Jheronimus 107 D spaniarum provinciis 1M immittunt, eisque ipsi ad-
in epistola sua quam scripsit ad Agerochinm de monogamia, sic ait : « Presentium miseriarum pauca percurram : quod rari huc usque resdemus, non nostri meriti scd Domini est misericordiae. Innu- merabiles ct ferocissimaenationesuniversas Gallias occuparunt. Quidquid inter Alpe3 et Pyrcn um est, quod oceano Rhenoque includitur, Quadus Wan- dalus, Sarmata, Alani, Geppides, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alemanni, et, o lugenda res pu-
junguntur atque post graves rerum hominumque vastationes distributa ibidem poss ssione constite- runt, ubi multos cbristianorum Gundericus inter- fecit. Jheronimus dc statu temporis scribens ad He- lyodorum (^.60) : « Horret,ait, animus temporum nostrorum ruinas prosequi. Viginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Ju- lias cotidie Romanus sanguis funditur. Scithiam, Trachiam, Macedoniam, Thessaliam, Dardaniam,
VARLE LECTIONES.
1W Iheronimus— monogamia inmwrg. m Novempopulana corr. Novempobulana c. 1W provincias corr. provinciis c.
65
CHRONICON. — LIB. I.
66
Daciam, Epyros, Dalmatiam cunctasque Pannonias A meminit in haec verba : « Dum hsDc, inquiensagun-
Gothus, Sarmata, Quadus, Alanus, ,Huni Wandali, Ifarcomanni vastant, trahunt, rapiunt. Captiepis- copi interfecti presbytcri subversac aecclesiae, mar- tyrum eflbssae reliquiae ». [Idat.]. Gundericusigitur cum aecciesiis Dei insidias intendcret, anno regni sui lijudicioDei percussus interiit, cuifratersuus Gysiricus succedit. Hic cum Wandalis ct omni eorum familia de Hyspania ad Aflricam mare vadando &i0 transivit (Vict. F*f.),quoilferturibi duodecimmi- liapassuslatumesse.Inventa autemsunt Wandalo- rumqui transieruntoctogintamilia fuisse. Quanta lunc contra secclesias Dei acta sunt qui nosse deside- rat,legat Gesta Wandalieae persequutionis. Tunc niaxima etantiqua illa Carthagoa Wandaliscapta et
tur, terribilis in Occidente afferturrumor, obsideri Romametaurosaluteincivium redimi, spoliatosque rursus circumdari, utpost substantiam vitamquo- que amitterent. » El post pauca : < Capitur urbs quascepit totum orbem, immo fame periit ante- quam gladio, et pauci vix qui caperentur inventi sunt. Adnefandos ciboserupit esurientium rabies, et sua invicem membra laniarunt, dum mater non parcit lactanti infantiae. et recipit utero quae paulo ante effuderat. »
Si quis igitur rcquirat, haec divinae animadver- sionisjusta severitas quamobrem in christianum po- pulum sic accensa desaevit, agnoscat quia judicia
.AA »r^T«, .. JA Deioccultaquidemetincomprehensibilia, nunquam
mtrataest [BEDA]TuncquoqueAugustinus doctor, u {^cn ^ igitur n"obis sinit occulta,quia
eum civitas ejus obsideretura Wandalis, tertio.obsi- . . ncn . tQm , ... . nh%l99„. „>„„„. /D* ,
dionis mense decubuit;febribus etmigravitadDomi-
num anno dominicie incarnationis 430. Defuncto au-
tem Gysericoannoregni sui 37, mense 3, Honoricus
successit crudelior illo ;et ei post annost 7 menses
5 Guntbamundussuccessit. Hiccatholloos abexilio
revocavit ; cui post annos 12 Trasamundus succes-
sit. Initia ergo dolorum fuere atempore Honorii et
Tbeodosii minoris, quandotot tantisque perturba-
lionibus attrita est Gallia, immototus Occidensob
populipeccantisinsolentiam, permittente Dei po-
lentiaut praevaleret barbarorum saevitia, ut quae
paulo antegloriabaturdecaedemulta fim gentium
sua dejectarum victoria, uno terribin, immenso et borriflcobarbarorumimpetuconculcata fieret prae-
juxta psalmistam/M^icia tua abyssusmultai (PsaU xxxv, 7, veneremur justa. Igitur evolutis plurimis annis ubi pax ecclesiis Dei reddita est, rarescenti- bus bellorum tumultibus, pauci qui remanserunt christiani divinamultionemjuste in seexercerevi- dentes, et propitiationi ejus gratias agentes: exe- quendis mandatisDci promptiori subdebantur ani- mo. £tquiamultaeecclesiae vacabant, episcopis qui- busdain gladio peremptis, quibusdam sorte humana praeventis, et in loco eorum aliis non subrogatis, congregati in unum pauci qui remanserunt sacerdo- tes, consilium de magnisrebusinierunt,et quomo- do paci catholicae consulercnt inter se tractare ce- perunt. [Oros], Eo temporc per Constantium patri-
dahostisatqueludibrium.Duravitquehacvastitas, CciumRomanis Gothisque federatis, Constantinus
incumbentibuseccIesiaecaLholicaeWandalisArriana pravitate foedatis, annis 100 a tempore Honorii et Tbeodosii minoris usquead tempora Justini impe- ratoris, qui Anastasiosuccessit, a tempore scilicet Gunderici regis Arriani usque ad Chilpericum re- gemeorum, quiet Gylimer dictusest, in quo de- fecit regnum ipsorum. Sed nec Roma immunis fuit ab hac et simili vastatione [Oros, vu, 39.] Aiaricus enim Gothorum rex, Athanarici successor, Romam trementem obsedit, turbavit, irrupit, annoabUrbe condita 1164, ab inc. Dom. 412, et,cumubiquecae- des ageretur, omnibus indultum est qui ad aposto- iorum limina confugerunt. Accidit quoque ut beatus Innocentius ejusdem urbis episcopus, tanquamju-
caesar interficitur Arelato, filius ejus ex monacho caesar Vienna. Post quos Jovinuset Sebastianus pari temeritate rem publicam deinvadentes, pari sorte perierunt.
Virdunensis (fol 31) itaque ecclesia tunc tempo- ris tot sibiadversissuccedentibus pastore viduata, longo rerum infortunio pressa et oppressajacebat, et pontificem, iongo jam tempore destituta eccle- siae cathedra, pia sedulitaterequirebat. Etmerito. Per trecentos enim quadraginta et eo amplius U1 annos, ab obi tu scilicet bea ti Sanctini usque ad tem- pusillud, tres tantummodo episcopos in ea urbe fuisse, Maurum videlicet, Salvinum et Aratorem priorumpatrum(39) signavit antiquitas. Utrumibi
stus Loth subtractus a Sodomis, apud Ravennam D plurioresepiscopifuerint,quorum nominaet actus
obliviodelevcritvel scriptorum raritas neglexerit, autetiamfervor persequutionisepiscopossubstitue- re vetuerit, nos ignoramus, quianec uspiam inveni- re valuimus; maximecum etiamhorum trium sancto. rumpraefatorumcorpora llf quonam sepulta fuia- sent, vel quo fine ad Dominum migrassent, juniores
positus, peccatoris populi non videict excidium (ep. 127). De hoc Jheronimus in epistola ad Princi- piam de vita Marcellae, cum fecisset mentionemhe- reticaB vesaniae adversum ecclesiam cntholicam in- tantum furentis, utnec sibi necalicui bonorum par- cejet, in processu epistolaehujusquoqueirruptionis
VARIiE LECTIONES.
110 nadando c&rr. vadando c. mFuerat initio : et 3 annos usque ad hunc paaesentem de quo loquitur annum. Quibus verHsprater annos usque ad litura deletis eademmanu eteoaem atramento supercripta sunt ea que in textu posuimus. &&* Nomina corr. corpora cod.
NOTiE.
(30) Bercarii scilicet in Gestis episcoporum Virdunensium.
67
HUGONIS ABBATI8 FLAVINIACENSIS
68
et moderni hodiequenescirent, nisi beato Agerico, A qui postlongatempora,videlicet post successiones quinque pontihcum, ipse sextus eis successerat, tam prcciosa simboia rcvelatione nocturna per an- gelorumofficiumdignatiodeclarassetdivina.Narra- verunt autem de beato Mauro 118 posteris, ilii qui interfuere translationi qua? a beato Agerico, tunc temporis facta est, et posteriores scriptis ad nos- tramusque notitiam transmiserunt, beatum Mau- rumdiversissuppliciorum generibus affectum veri- tatitestimonium perhibuisse, et profideChristimar- tirio,occubuisse,sicntetipsiindefuncto videre, et necdum soluto corpore sancti piis osculis dulcia vulneracontrectavcre. Sed fortasse dicat aliquis : Quare ergo beatus Agericus el temporis illius fldeles memoriam illius sub nomine et honore martyriscele- q brari non instituerant, quae hodieque sub nomine confessoris veneratur ? Quisquis ista obponit,res- pondeat et ipse :Quare beatus Gregorius papa Ro- manus, memoriam praedecessorumsuorum pontifi- cum Romanorum martyriocoronatoruminecclesia sicuthodiequecaniturinstituens, nobilitaviteosno- mine confessorum et non potius martyrum, quos utique scimuspro Christo gravissimistormentis af- flictos 1U praemia vitae sanguineredemisse?Nos pro- modulo ingenioli id respondemus : Quia tantae tunc in ecclesia erat gloriae, quemlibct doctorumin ver- bo doctrinae desudare et sibi commissis verbo et fa- cto invigilare populosque erroneos et absque domi- no vero ad viam veritatis convertereel talibusoffi- ciis mercari gaudia vitae, quantae ad ictum securis vcl imminentis gladii caput inclinare collumque ex- C tendere; cum ad martyriigloriamcapessendamqui- libet de populo, cujus cor Dominus illustrando prae- parasset, quiret sufflcere, ad proscindenda vero vo- mere verbi corda incredulorum ot erogandasemina divinorum dogmatum, adexerendas varietates am- monitionumdigne et discrete pro qualitate et capa. citate Ul audientium, in tam rara christianitate per- pauciinvenirenturquibuscommitti posset sacer- dotale officium. Quid enimtercius aPetroClemens? nonne maris gurgitibusimmersuscomplevit marty- rium ? Quid Marcellus ? nonne in domo Lucinae ma- tron® quam Deo dicaverat, stratis plancis ad ani- malia catabuli publici ibidem adeorumcustodiam deputatus vitam finivit? Quaemajor nominiscbri- stiani injuria: quam Dei summum sacerdotem et D ecclesiae sanctae rectorem mutorum animalium dici vel esse custodem ? Itaque bi, ut taceamus interim de pluribus, per martyrii coronam ad aeternam per venere felicitatem; et tamen cum eorum meraoria in missae celebritale recolitur, sacerdotii dignitas ho-
noratur. Neque hoc dicentes aequales profitemur confessoresmartyribus, quorum constantia Christi est insua passionc sequutavestigia; scd tuncinpri- mordio nascentisecclesiaecum sevitia furentis ad- versarii multos nobis faceret veritatis martyres. perrari inveniebantur ecclesiarum magistri etdo- ctores. Nunc quia jam inmundo viget chnstianita- tistitulus, et paeeecclesiaeDei reddita hostiumad- versantium contritus est impetus, sacerdotumque puritate innocentis vitao Domino adherentium diu- turnitate pacis crevit numerositas, adeo ut plures ecclesiae quae multorum pontificumbeatorumirra- diantur titulo, vix uniusmartyris fulciantur patro- cinio : fit utquidam e vulgo quod habent quasi fa- stidiant, quod non babent desiderent, et martyres omni quidem honoredignos judicent, ut justum est, sacerdotes vero Domini quos habent patronos, mi- nori cultu venerentur ethonorent. Quorum animas etsigladius persecutoris non abstulit, palmam ta- men non amisere martyrii, dum carnis illecebraset hostis invisibilismachinamenta fidei: spei etcari- tatis invictae superavere constantia. Sed docendus estpopulus, non sequendus. Honorentur martyres ut nobilissimi divini praelii bellatores etchristiani nominis propugnatores, honorenturet confessores ut fidelium animarum rectores et doctores, et eo- rum singulis in locis propensius honoretur sacer- dotium, per quossalutissumpsimus exordium. Ve- ruinde his ista sufliciant. Nunc quid de beato Pul chronio, quem Virdunensis civitas eotempore meruithabercrectorem, in scripturis invenerimus velfideliumveraci relatudidicerimus, Christi Domi- ni protegentis et edocentis nos adjutorio brevis et lucida prosequatur oratio116.
Igitur(40)imperantibus (fol. 26).IIonorioetTheo- dosio juniore, qui Valentinianum, Constantii et Placidiae filium, consortem imperii facit 11T. natus estin urbe TrecassinabeatusPulchroniuschristia- nis parentibus ex familia ecclesiae. Nativitatisvero ejusprimordiac;elestibusauspiciisdivina insignivit clementia. Rcvelatum estenimparentibusejusante longa conceptionisipsius tempora, quod talemha- bituri essent filium qui essetsanctae Deiecclesiae lucerna lucens ante Dominum, et in tempore opor- tuno fieret iracundiae Dei reconciliatio et furoris ejusplacatio. Erant autem parentes ejus religiosi et gratia intersuosnominatissimi, fidepleni, elemosi- nis dediti, domus suae curam habentes, familiam pie justeque regentes, in mandatis et justiflcationi- bus Dei incedentes, pauperumet peregrinorum of- ficiosi susceptores, ecclesiarum studiosiamatores, quibus merito, quantum adhuraanum modum, prae-
VARLE LECTIONES.
111 De b. M. in marg. lu Affectos corr. afllictos cod. m Et cap euperscr. lie Inmarg. ab$criHtw: Verte quattuor folia retro et lege, quibus verbis remittimur ad/olla 26. 27. 28. 29. quapostt* ab fft&otu in*erta tmtinterfolia 28 et 30. 117 Fecerunt corr. fecit c.
NOTiE.
(40) Sequenlia excepit auctor ex Vita S. Pulchroriii jam deperdita.
69
CHRONICON. — LIB. I.
70
stitum sit ut tantum ac talem haberent filium. A pietatelaudabilis, patientia mirabilis,sapientiacon-
Natus igitur puer sacramentis coelestibus inicia- tus est, et in baptismate Pulchronius nominatus est sive Policronius. 0 dignum praesagium nominis, quodsi in Greco resol vere velis, interpretatum m so- nat civitas temporig.Et quidhoc signatur vocabulo, nisi quod puer hic sanctushocesset futurusinopere quod signabatur ex nomine ? Nam si referas adtem- pus vilae ejus, cum beila cuncta perderent, civitas temporis illius factus est, cum ad tuitionem et mu- nimentum omnium Deo adherere volentium praedc- stinatus est ; civitas temporis factus est, cum ad eolligendasetconservandascredentiumanimaspon- tifex constitutus est. Consideremus tamen et altiori mysterio vim vocabuli hujus. Cum enim habuit di-
spicuus, earitatediffusus, spe longanimis, fideprae- dicabilis, gravitale venerabilis, perzelum justiciae erga delinquenteserectus, per compassionem proxi- mus, in adversis patientissimus, in prosp^ris cau- tus, inquoomnislaussecurecanitur.Hicinsaeculo"0 annis 7 cum uxore sua Piminiola, sancti Hylarii Are- latensis archiepiscopisorore, conversatus, Lirinen- secoenobiumexpetiit, unde raptus ad pontificium, eandem gravitatem morum,eandem humilitatis et vilitatissectabnturcontinentiam,locatosibiinpros- pectu urbis1*1 monasterio, ubi cum hisqui secum
aderantdivinisintendebat theoriis. HuicbeatusPul- chronius inmonasteriocrudiendusa parentibustra- ditus, magistri cepit imitator existere,et quaeeum
rectos pedes ad evangelizandam pacem, et dum sta- g facere videbatad eademsemodisquibuspoterat in-
ret pedc immoto in atriis Hierusalem,quae aedifica- tur ut civitas, civitas civitatis temporis aeterni fac- tus est, quia et participatio ejus in idipsum est, ubi ascenderunt tribus Domini ad confitendum nomini Domini. Ergoet civitas temporis est etiam civitas civitatis temporis non transitorii sed oterni, civita- tis itaque non quae aedificalur lapidibus insensibili- bus sed vivis ; in qua lapis qui ab edificantibus re- probatus est angularis mis^us est, qui abscisus est de monte sine manibus praecidentium et implevit universum orbem terrarum. Intueamur itaque edi- ficacionem hujus civitatis temporis, et ut digne vi- dere mereamur,edificatoremejusSpiri'umsanctum invocemus, ut ponat verbum in oreno&iro et in cor- de nostro, quatinus sit os nostrum in corde nostro, ut digna loqui valeamus.
Ablactatus igitur est, et decursa balbutientis infantiae hebdomada Htteris traditus, prima eorum temptabat addiscere rudimenta. Quarum elementis brevi datis memoria), festinabat jam et altiora con- scendere. Datus igiturvacationi sapicutiae, haurie- bat fontes doctrinae, tardus eloquio, licet clarus in- genio, quum ii9 non qui multae eloquentiae vel etiam multae est sapientiae, quia eloquentiae aura parum quidem auditum mulcendo delectat, simul vero ut desinit sonus loquentis, et profectusdesinitaudien- tis. Ideo etiam puer strenuus ad perfectiora totis tendens viribus, ilii studebat sapienliae, non quae in verbis volat, sed quae in virtutibus constat. ln- tellectus enim bonus est omnibus qui faciunt eum, non qui loquuntur et praedicant eum.
(fol. 96'.) Jam vero puericiae annis ad similitudi- nem patriarchae iacob domisimplicilerexactis,cum jam ingrederetur nutantis adolescentiae bivium,po- situs in conversacione scolari,non vel aetatis vel co- squalium illecebris cedens prodidit pudicitiam,sed tanquam stbi a Domino commissum servavit inte- grum signaculum castitatis (Vita Lupi.). Erat tunc temporis in eadem urbe Trecorum bcatus Lupus, morum probitate celebris, sanctitatis dote insignis,
formare. Erateiin vultualacritas,in sermonegravi- tas,in obediendo sagacitas, inobscquendo humili- tas, indeferendosedulitas, verecundiain vultu, re- verentia in incessu, dulcedoiri voce, constantia in ac- tione.Diligebaturabomnibus,laudabatur a cunctis, honorabaturabuniversis. Quemsiquisesset quinon amaret, se potius illum non amando improbaret.Erat 1,1 ei quoque studiuratimorem Dei habere, seniores venerari, castitatem tueri,humilitatem non asperna- ri, verecundiamdiligereetclementiam,qujesuntor- namenta minoriaetati. Erudiebaturjamtuncprofec- to divinitatis occulto judicio, ne quid deesset apos- tolico pontificimox futuro. Erat quippeex mundis animalibus, illisscilicetqui et ruminare norunt et verbumDeiad memoriam revocare,quique etiam di-
^ vinis sacrificiiset altaribusaptisunt.Circumcidebat in se omnequidquidiiludcstquodnequecibisneque sacriflciis aptum est, quod humanae naturae vi- cio in homine operituret tegitur. Armabatur ad pa- ticntiam mortis, et prima ejus aetas jam meditaba- tur martyrium. Attenuabatcorpus tenerum jejuniis et frequenti incdia incendiacarnisedomabat,sciens quod non indigeret flamma copiosioremateria, nec insolens bcstiaabundantioribus cibis, utinsolentior fieret,cumsufflceretcorporimalicia sua.Legebat as- sidue, psallebat frequenter,ut sempereum inveni- ret diabolus occupatum, quiociosos appetit, occu- patosrefugit.Si quid vero hostis astutia subrepsisset adolescentulo, requirebat baptismumlacrimarum; ibi sine dubio igni baptizabatur. 0 adolescentulum
D senibuspraeferendum ! 0 discipulum cujus imitato- res ipsi desiderabant fieri sacerdotes! Laetabatur beatus Lupus de profectu discipuli, gaudebant et parentesde industria a proposito filii, quod esset perspicaxin scripturis, rationabilis infide, cursum suum ad statutas lineas mandatorumDeirefraenans et temperans, et, quod gravissimum estin illa aeta- te, neque addextram neque ad sinistram declinans- sed via regia fortiter incedens. (Vita Lupi p. 81,)Erant autem ejus condiscipuli
VARIiE LECTIONES.
"• Interpretatam c. iif quam cm\ quum c. iH Hi. . . inscla c. iU orbis corr. urbis c. m Eral - aetati in marff.
n
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
72
sub institutione praefatipatrisSeverus, postea Tre- A perextendens, desiderabat Christocarnismortifica-
virorum sanctus episcopus, Albinus quoque Catha- launensis, et sanctus Emilianus, sanctus quoque Aventinus, postea Trecorum episcopus, cum aliis quam pluribus;quiomnesgratiaDeiinnurneriscla- ruere miraculis, ut exmeritisdiscipulorum daretur intelligi quanta) sanctitatis magister eorumfuerit qui tales in via Dei 1Mdiscipulos informaverit (fol. 27). Beata nimiumet Dominonostrogratasocietas, in qua erat videre tranquillitates animorum, man- suetudinisstudium, moderationis gratiamlionesta- tiscuram, et consideracionem decoris, inter quas virtutes primasibi fundamentumin eis verecundia posuerat !Sed quia ut aequalium cohabitatio dulcior, ita et senum tutior est, beati viri Lupi individui ad-
tione consepeliri, ut mereretur per ipsum ad gloriam Patrisin virtutcSpiritusperbonoruuiexercitiaope- rum conresuscitari. Sic in carne vivens non secun- dum carnem mililabat,.pr;ecavens et observans ut neque peccando, neque positus in suspicione pec- cati, ilcret oflendiculum fratribus aut scandalum (fol. 27'). Intellcxerat enim ex evangelio, quam gra- vis sit a Domino scandalizanti unum ex minimis constitula animadversio. Erat in corde ejus fixa illa Domini sentenlia : Qui$ehumiliat,exaltaHtur(Luc. xiv, i U, unde et humiliari studebat in terris, ut a Domino exaltari mereretur in coelis. Sed nec potuit abscondi lucema delitescens sub modio, verum ad effugandas errorum tenebras atque ad illuminatio-
herebantcontubernio, quiniagisterioquodam etdo- o nem multorum imposita est candelabro. Cumenim
• .. •• ... ™^ 1 _ •»••!» I. ••« < .
ctrina vitae colorabat moresadolescentuir, etvelut murice probitatis inficieba t.Quod quidem maxima virDeo plenus adimplebatgratia, utvideret alacri- bus illos animis m patris instituta sequi, quos nec ab incepto gravioris propositi deterrebat rigor, cum juvenilis alacritas ad ea semperconvertaturstudia quae arbitratur plausibiliora. fnter hos itaque con- tribuies m suos beatus Pulchronius meritorumra- diabatlampade.Honestatisfulgebatdecoreomnimo- dis satagens ut de se unusquisque et maxime vir optimus bona sentiret, quapropteret omnibus bonis debitamexhibebatreverentiam. Cavebat motusani- mijuvenilis, se ipsumobservansetcircumspiciens, et prorumpentes in se appetit us quadam vi animi co- hercens atquerefraenans, ne appetitus rationem vel
placuit ei qui eiectos adeternitatem vocat, vocatos justificat, justificatos remunerat, ut exaltaret ser- vuin suum habentem fiduciam in se, inspiravitcordi beati antistitis Lupi ut, ad solatium laboris et mini- sterii sui, ad ordinem eum promoveret sacerdotii. Electus itaque communi votoetlaudeclerietpopuli, prcsbiterii honorem accepit et moribus adornavit. Erat namque potens in verbo et doctrina, et pote- state ipsa cum apostolo utebatur in edificationem, non in destructionem, ut edificarentur correcti pec- catores ad pcenitentiani, quibus jam videbatur im- minere destructio per culpam. Orabat pro peccatis populi, et, cum nullum laederet, omnibus prodesse cupiebat;scienssacerdotis vel ministri esseprodes- se si fieripoteslomnibus,obessenemini.Implebatur
praecurreret vel desereret, ne praecurrendopertur- u jam in eo illa nominis sui ethimologia; et quod pra-
baret eam alque excluderet, et deserendodesti- tueret. El itasingularumactionummodos servans, ordinemquoqueetconstantiam dictorum suorumet operum moderat ionemque custodiens, decoro il ii in- tendebatquodgenerale esse et speciale attestatur moralisdoctor AmbrosiusinlibrodeOfliciis, ita in- quicns: «Est decorum, ai t, quod praeeminet ;cujus di- visiogeminacst. Namest decorum quasi generale, quodperuniversitatemfunditurhonestatis,et quasi intotospectaturcorpore.Est etiamspeciale,quodin aliquacorporiseminet parte. Generale est, si quis universitatem honestatis in omni actu suo habcat concinentem, ulsibi omnisvitaejus consentiatnec in ulla re discrepet. Speciale vcro est, si aliquem actum"*in suisbabet virtutibus1,7praeeminentera.» D His igitur virtutum insigniisornabatur adolescens spectabilis. Provexerat quoque eummorum specio- sitas,et ecclesiastico mancipatum offlcio ordinisque divini ampliatum ministerio divina sublimare para- batpietas. Cum verojam emensa adolescentiae se- mita in robur emigrasset virile, Dei cepil jam fcr- ventior servitus insudare,et indies robustior de virtule in virtutem proficere, et ea quae retro sunt obliviscens, in ea quoque quae in antea sunt se su-
nuntiatum erat ex nomine, sonabat jam in actione. Civitas enim erat temporis utique gravissimi et pe- riculosissimi, in quo praeliorum fremitibus totus fere quatiebaturorbis.Eratetrefugiumpauperum, tutor orphanorum, defensor viduarum et pupillorum, op- pressorum consolator, et omnium ad se confugien- tium piissimus susceptor et auxiliator. 0 civitas in- expugnabilis, protectio incomparabilis, defensio in- vincibilis, sedes divini propiciatorum altissimi, in qua regnat sapienlia et dictat leges justitia, quam fortitudo inhabitat, regit prudentia, disponit tem- pcrantia, in qua fulget Dei imago, quae viciorum imagines obliterat ! Suscipe et nos humiJlimos di- lectores tuos et in dcfensione tua protege.
Cum igitur lantis bonorum operum praeconiis beatus efferretur Pulchronius, fieretque jam in pro- patulo omnibus sanctimonia ejus, ad pontificatum petebatur Virdunensis urbis, quae, ut dixiraus, tan- tis erat attrita calamilatibus, gravata malis, ut per- pauci in ea invenirentur qui divinis deservireut cultibus. Causas caUmitatis supra exposuimus. Verum cum id ab eo optineri non posset ut votis petentium daret assensum, ad beatum Lupum civium qui erant residui spes lota convertitur, et ut subve-
iVARl^E LECTIONES.
^ Domini corr. Dei c. m alacres iilorum animos corr. ut in textu. "' contubernales tupratcripto ribu c. lM aliquam virtutem corr. aliquem actum c. m actibus corr. virtutibus c.
13
CHRONICON. - LIB. I.
n
niat miserae civitati, jam fere desolata?,jam destitu- A memoria, vigebat tamen adhuc Arriana) iniquitatis
tae, lacrimosis ingeminatur qucstibus. Accessit et vicinorum sacerdotum supplieatio suspirantium et jam sibi applaudentium de futuri collega) solntio. Nec poterat vir sanctissimus tanlisconsaccrdotum et plebis devotae reniti pcticionibus, cum sciret Do-* minicum esse preceptum : Diliges proximum tuum sicut te ipsum (Luc. x, 27), et quod jubetur fidelis anima non sua quaerere, sed Jhesu Christi sunt (fol. 28.) Cessit itaque, et devotum discipulum devotis civibus assignavit pastorem et episcopum. Diem illam sanctorum gaudiorum celebritate so- lempnem, piorum animorum alacritate jocundam, beati viri electione et promotione celebri bcatifica. tam, Virdunensis amplexata est ecclesia, et usquc inhodiernum diem assidua diei illius sentit bcnefi- R cia. Caudet celum et cxullat terra, quia in hoc con. currit divinae dispensationis omne mystcrium, ut qui hactenus fuerant vasa iniquitatisad interitum, conversi ad penitentiam per beatum virum fierent vasa justitiae in sanctificationem. Consecratuscrgo in pontificem mira omnium 'devotione et gra- tia, studuit pietatis augere opera, qui pontifi- cali auctus erat infula. Suscepit nomenet habitum sacerdotis, studebat et Dei summi essc sacerdosct sacrificium.Exibehatenimse ipsum hostiam vivam, sanctam, placentem Deo, immolans ei sacrificiura laudis et spiritum contribulatum, quod solum sa- erificiuin,ceterisomnibusabjectisetdespectis,Deus expetit. Studebat eliam profectus sui exemplo invi- tareet illicere ceterosad virtutem prajcipuc per hu-
seminarium. Flebat vir beatissimus peccata populi» prredieabat curationem, suadebat penitentiae com- punctionem, ut respicientes converterentur ad Do- minum, quam bonus est, et in seculum misericor- dia ejus. Docebat cum apostolo fornicacionem fu- gcre, quoniam qui fornicatur in corpus suum peccat, et quia incorpore subdito peccatis non habitat sa- pientia. Nec poterat inanis osse et sine fructu tanti prcdicatorisassertio, quin immo sensit urbs Virdu- nica, et usque in hodiernum diem agnoscit, quan- tum sibi prestitum fucrit in tali pontifice, cujus vita populi erat firmaraentum, cujus doctrina me- dieamentum erat animarum, correptio morum, cradicacio viciorum.
(fol. 28'.) Inter ha3c itaque pia divini famulatus exercitia cepit servum suum Deus mundo multis manifestare miraculis, ut agnosceretur abomnibus quod grata esset spiritubus angelicis conversatio ejus. Ciecis namque visum, claudis gressum, surdis imcstabat auditum, et omnia corporum incominoda verbi virtute fugabat. (Vita Lupi> p. 70. Super daiinones quoque tantam consequutus erat a Do- mino potestatem, et, ut legitur in Vita beatissimi Lupi, tanta in eo vigebat gratia curationuin, ut solo jussu daemones ab obsessis fugaret corporibus, et ad primum vocis ejus imperium omnis eorum tene- brosa potestas evanesceret, et vigor omnibus mem- bris refunderetur Testaturhocetaiiusquidam prae* fati beati Lupi scripto virtutes replicans et discipu- lorum ejus memoriam faciens, qui hujus quoque
militatis a Deo nobis traditam formam. Assueverat C heati palris nostri meminit in haec verba : ( Vita
quoque longa et assidua meditatione sursum seni- per respicere et carnismateriamdeprimere, frenis arctioribussublevare. Sciebatspeciale esse oflieium sacerdotis mediatorem populi eflici apud Deum, ideo et praeesse recusaverat illis quibus se purga- tiorem esse scire metuebat. Versa autem erat tunc in amaritudinem vitis quondam laeta palinitibus, vitis tota fructifera, et diadema decoris et corona gioriationis in confusionem et ignominiam, quia Arriana fece totus jam pene sordebat Occidens, quae1*8 ubicumque incubuit fceda semper criminum vestigia habuit. Et iicet Callia Belgica fidem Petri semperimitata,profanas vocumnovitatcset scisma- tum errores orruerit, viciis tamen, quie quiete et
Lupi, p.81.) « Ilorum, inquit,unus fuit sanctus Po- luchronius, urbis Clavorum episcopus, cujus vitam sanctitate plenam, munere virtutum insignem, mi- racuiorum patratio ostendit, quibus claruit plus quam credibile sit. » Nam miseris, quos dira vexa- bat condicio furoris, ut astringerentur ferreis ho- minum catenis, precibus suis iinpetrabat a Domino remissionem furoris, ut soloejusjussuetdaemones pellerentur cum armis suis virulentis, et iarvarum iemurumque carerent fantasiis. Nec solum in taii- bus, sed et in diversis fulsit horum similibus, quae libellus de vita ejus scriptuspleniuselucidat scire voientibus. Hasc 1,9sunt sanctitatis beati viri testi- monia, quae ubique et tunc in vita sua et nunc post
ocio aluntur, tunc nimium fraena laxaverat. Redar- D obitum ejus celebrat, veneratur et praedicat sancta
guebat veroerrantespius pastor lenitate et mansue- tudine patris, sevcritate et auctoritate pontificis, sciens Heii pro filiorum iniquitate dampnatum, quod minussevera animadversione deiinquentes eos cor- ripuerat.QuerebatetiamcumIheremia(ix,1)aquam capiti suo et ocuiis suis fontem lacrimarum, ut di- gne posset defleremaiiciameorumqui peccaverant et non egerant penitentiam ab immundiciis et ini- quitatibus. In ipsis enim reliquiis captivitatis et de- structionis Wandaiicae cum csset adhuc recens ejus
VARLE LECTIONES.
m Quae — laxaverat in marg. 1M H»c — ecclesia in marg. Patrol. CLIV.
Dei ecciesia. 0 virum omni laude dignissimum, omnidevotionhamorecolendum ! OSpiritussancti templum dignuin, jejuniis sobrium, vigiiiis cautum, orationibus mundatum, castitate ciuentissimum ! 0 civiiatcm munitam adversus insidias diaboli, san- ctuarium Dei, propiciatoriumcoelestisoracuii, tur- rim David qme edificata est cum propugnaculis, in qua miiia clypeorum dependent omnis armatura fortium ! Non sunt in ea loca humentia, nuila ibi ca- lami umbra, in qua accubet draconis moliicies ve-
%
HOGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
7«
ternosa. 0 viVginitatis domieilium, pietatis sacra- A susejusgraviserat,motuspuruset simplex, gestus
rium ! Talis nimirum minister decebat sanctam Domini matrcm, talis pontifex sanctam ejus digne adornabat aecclesiam, regebat familiam, et in tem- poreerogabatconservis Dominici tritici mensurain. Quem merito Virdunensis ccclesiae fatemur aposto* lum, sic tamen primo pastori nostro beato Sanctino praerogativam honoris debiti nonminuamus. Agrum namque Dominicum sanctus Sanctinus digne exco- luit,nulloadhucmaligni cultoris aratro maculatum, necpraeventionepessimiseminisoccupatum,etviam inusitatam et rudem nullisque antea vestigiis pro- culcatam assiduitate commcandi fecit attritam et levigatam. Verum cum postea agrum ipsum tum persecutionis violentia,tum colonorum penuria lirt:-
qui nondedeceret,visuspudicusetpius,sermomitis et placidus,benivolentiaeetgratiaeplenusdedoctri- nafidei.demagisterio vitae,de disciplina morum, de confcssionepeccatorum, de confusione iniquorum, degloria vitae aeternae,despe retributionis aeternae. Quanto autem decore Dei templa adornaverit, cum ejus hoc semper studium fuerit ul aula Dei congruo ornalu niteret, ex ipso cultu mentis ejus, ubi sedem sibi sapientia locaverat, advertere possu- mus. Neque enim tantum nec in ecclesia locum optinuisset, nisi eam dum advixitcompetenti nitore adornasset. Filiorum cura propensior ei erat, ut am- bularont in sanctitate cordisetjustitia, ut peniten- tiam de peccatisagerentetdefuturissecustodirent,
cae et veprcs cooperuissent, etsuper seraen fidei et y ut digneDeo placerent etinnocentiae vias graderen-
veritatis inimicus homo seminasset zizania, id est malam doctrinam et perversa dogmata, beato Polo- chronio quodammodo duplicatuscstlabor,cuiprius conceptas corde (fol. 29) maliciae formas necesse fuit extrudere et exturbare et noxia qmeque evelle- re et eradicare, tum deinde semen rectae fidei denuo sulcis mentium credere, et quasi nil esset factum totum a principio renovare. Quam multae enim fue- rantspeciesdepravationis, tammultasoportuitesse et restitutionis. Sed horum omnium scientia etdi- sciplina ab ipso et scientiae Domino tradita est, a quo ad animarura instituendarum curam antesecu- laria tempora praeelectus est. Et hocdicentesbeati patris Sanctini debiti honoris et devotionisauctori- tatem non minuimus, quin potius ampliamus, cui ad cumulum devotionis et laudis hoc praestitum sit, ut talis ei successor accederet, qui ab integritate fidei ejus non discreparet, et doctrinae prajdicatio- nisque ejus non segnisexcquutor existeret. Ample- ctimur enim eum totis medullis ossium, ut decet patrem et karissimum dominum, pcr quem hoc op- tinere meruimus, ut talis nobis datus sit pontifex, qui potest et animabus mederi et corporibus. Ad ejus enim gloriam spectat quod Virdunensis eccle- sia in fide sancta fructificat. Gratianamqueecclesiae laus doctoris est. Honoramus etiam non verbo tan- tum sed aflectibus cordium beatum Pulchronium, quia et ut digne honoretur a nobis dignius ipse promeruit, qui clavum navis ecclcsiasticae, quam peccatorum sordibus sentinosam purgavit, inter
tur, utspe ad superna erigerentur. Clericosutmem- brasuadiligebat,et vitae eis pabula ne in viadefice- rent,tendendoad Christum devotus administrabat; erga omnes misericors,erga omnes fraterno disten- tus aflectu ; taliscirca discipulos, velut nutrix foveat parvulos suos. Deferebantur autem ad eum ex di- versis mundi partibusclaudi,caeci,aridi,lunatici et quotquotoppressitenebanturmultimodomorborum genere, quorum sicut et species discernere perdiffl- cile est, ita etiam nomina scire; quorum turba in- numerabilis diebus ac noctibus excubabat ante do- mum episcopi, quos omnes precibus ejus curabat medica manus Dei. Discedebant alii sanati, alii ve- niebantsanandi. Eorumautemqui vexabanturaspi- ritibusimmundis, quorum quam plures adduceban- tur vulgante fama sanctitatis ejus insignia, dolen- dum eratvidere oculoscruentos, dentesfrcndentes, collum intortum, linguam aliena ioquentem, manus catenis vinctas (fol. 29'), labia tremula, vocem mul- tiplicem, intus hostem saevientein, foris iniserum suimet impotentem. Quae tamen rabies ad unum viri Deiimperiumdictocilius abscedebat,et unoeodem- que momento salus accedebat indulta. Beatum di- cebant omnes populum tanti pontificis regimine protectum, et plebes urbium vicinarum de sociis sancti viri, de discipulis scilicet beati Lupi, sibi praeoptabantdariepiscopum.Trevirensisautemme- tropolis cum non haberet pontificem, sanctum sus- cepil Severum, eximiae sanctitatis virum, verbo et doctrina clarissimum, qui cum beato Germano Au-
mundana pericula fortiter rexit, et nunc usque re- D tissiodorensi, quia beatus Lupus senio excusaba-
gereprecibusetauxilionondestitit,necDeopropicio desinet. Sedjam ad narrationisordinem redeamus.
Tantis vir Doinini virtutum clarus msigniis, ita in se omnium provocnverat affectum, ut a regibus et principibus, divilibus quoquc et mediocribus, de- votione nimia veneraretur. Erat enim verecundus in visu, in motu, in gestu, in incessu, ut habitum mentis in interioris hominis stalu cerneres. Inces-
VARLE LECTIONES. 1W Valentiniano— consulibus in marg.
NOTiE. (41) Sequentia usque ad finem folii 29* Hugo de suo Vitae inseruit.
tur, missus est Brittannicam insulam secundo a Pelagiana heresi verbi virtute revocare. Catha- launensis vero civitas sanctum elegit Albinum, quem hodieque letatur habere patronum.
Dum (41) ergo tantorum virorum praedicatione et industriaCallicanafloreretEcclesia,annoab incarn. Dom.450, Marciani principis, qui successeratTheo- dosio juniori, anno primo, invaluit persequutio et rabies Hunnorum, Valentiniano l,° septies et Abieno
Ti
CHftONICON. — LIB. 1.
78
consulibus. Comuputanturautema Wandalicairru- A privatis et publicis spoliavit divitiis, et sumpta in
ptione usque ad annum illum, quo sub regibus Bledaest AitilaHunorum per Galliasdiflususestex- ereitus, secundum fidem hystoriarum,-anni 45hoc modo. Anno enim principatus Honorii 14me Wan- dalorum rabieseflerbuit,etHonorius postea regna- vit I6annis; post quemTheodosius junior regna- vitannis 27, et sueeessit ei Marcianus impcrator, cujus primo imperiiannoHuni Callias occuparunt. [Legimus autem in Getarum 131] historia referri [iOROAN. 21 .] (fol, 29*), quia dum Romae emula a Con- stantino conderelur civitassub Ariarico et Adrico regibus 40Gothorummilia in solatium eidemprin- cipi praevenisse iZ*(ib., 22).Postquorumdiscessum cum a Geberich Gothorum rege Wisirmar Wandalo-
uxore Placidia sorore Elonorii, etitalia dimissa pro consanguinitate, Gallias appetiit, quae a Wandalis Gresco duce, Alanis quoque et Burgundiouibu sgra- viterinfestabantur. NamtuncWandaii: metuGotho- rum relicta Pannonia,Galliisincubabant, ibi certas sedes temptantes (igere. Quod malum pro suienor- mitate omnibuspatetsatissuperque. Attamen ante faciemejus fugientes in Hispania se recluserunt, ubi a Gothiscaesi sunt. (/&., 32.) Cum ergo Wallia, quartus ab Alarico, succedisset, et Wandali, Hierio etArdabureconsulibus, iterumGalliaminfestarent, moto contra eos exercitu ad Affricam eos migrare compulit sub regc Gisirico. (Ib., 34.) Wallia quoque decedente in regno Galliae et Hispaniae Theodoritus
rum rex impeteretur, ut reflert Deuxippus historio- g successit, contra quemEtius patricius, pace rupta,
graphusquidiciteosabOcceano ad nostrum limi- tem vix in anni spacium pervenisse prae nimia ter- rarum immensitate, cum essentcommorantes Wan- dali in locis ubi nunc Gepidae habitant, ad litus amnis Marisiaevictia Geberich etprostrati, patriara illamlinquentes, Pannoniam a Constantino petie- runt, ubi per 60et eo amplius annos decretis impe- ratorum famulati: inde posta Stilicone magistro miiitum et praticio evocati Gallias occuparunt,ubi oon a Deo fixassedes babuerunt. Et post aliquanta eciam haec subdit 1M :
(/&., 24). Post non longi temporis spatium, Her- manarico qui Geberic successerat rege, Hunorum gens, Balamir regnante in eos, omni ferocitate
inGallosmovitexercitum,auxiliatoribusHunis,(/&., 3S.)quorumerant reges Bleda etAttiln, Theodosio juniore iinperante,Theodosio et Flesto consulibus, et datis utrimque dextris discessum esl, et post haec Attila, fratre interfecto, omni Hunorum po- pulo sibi subjecto, ad totius mundi principalum anh lare cepit, Ex his Jordanis1" hisloriographi dictis liquido coiligimus,prius Wandalorum, post Hunorum inundatione Occidentis imperium con- cussum esse.
(fol. 29*) [Xennius X, 13.] Adam plasmatio Dei vivit genuit Seth, SethgenuitEnos, Enos Caynam, Cayna henuit Mahaleel. Mahalee) quoque genuitJa-
reth, Jareth135 Enocb, Enoch Matusalem, Matusa- atrocior, exarsit in Gothos Ostiogothas, id est iam Lamech, Lamech genuiL Noe, Noe genuit Ja- orientales. (/&., 2JJ). Quod vtfentes Visigothae, le- G feth> qui dilatavit terminos suosinEuropa, Sem in gatos ad Valentem Valentiniani senioris fratrcm Asia> Cham in Affrica. Jafeth genuit Johan, Johan
miserunt, promittentes, si Traciae vel Moesiae illis daret, sa Christianos futuros. A quo Arrianaperfi- dia, qua ipsedetinebatur, imbuti,eandem perfidiam quasi pro generispropinquilate Ostrogothis • tGe- pidisWisigothi tradiderunt, etipsi Danubio trans- nreato. Daciam, Mesiam et Tracias permissu inse- derunt. (/£., 26). Cumquopost totas septentriona- les partesusqueDanubiumtenerevellent.ab eodem ValentebeUoappetitietvicloresfacti,imperatorem saucium, cum in proxima casa refugisset, imposito igne concremaverunt, regnante in Gothos postEr- manaricum Fridigerno, cui successit Athanaricus etei Alaricus. (/£.,28.)Verum ubiTheodosiuscum
Lobath, Lobath Bath, Bath quoquegenuit Hisrau, Hisrau Esraa, Esraa Ra, Ragenuit Abyr, Abyr Ooth, OothEthech, Ethech Aurchact,Aurchact Ecthactus, Ecthactus quoque genuit Mayr, Mayr Semion, Semion Boib, Boib Tboy, Tboy Ogomuin, Ogomuin, Fetuyr, Fetuyr Alanum (*), qui primus venit ad Europam cum tribus ftliis suis, Ysichion, Arme- non, Neugio ; Ysichion genuit Filios 4, Francum a quo Franci,Romanum aquoRomam Alamannum a quo Alamanni, Brittonum, aquo Brittones. Arme- non 3 genuit fllios, Gothum a quo Gothi, Walago- thum a quo Walagothi, Cibidum aquo Cibidi Burgun- cum a quo Burgundi, Langobarduma quo Lango-
Grrciano rerum summa potitus est, pace cum eis D bardi. Neilgrio 4 habuit filios, Bogarum a quo
facta,benigneeoshabuit ; sedfiliiseorumalitercum eis agentibus, cum invadcrent Italiam, Alarico rege Stilicone etArilianoconsulibus, dataest eisGallia, (Ib.f 30.) ut defenderent eam a Wandalis contra quos apud Pollentiam in dolo Stilicone pugnante, iratus Alaricus Romam rediit, invasit, depraedavit, et per Campaniam etSiciliam ad Affricam trans- iens moritnr, in Barinto, amne sepultus. (Ib,. 31.) Cui Athaulfus succedens iterato Romam et Italiam
Bogari, Wandalum a quo Wandali, Saxonem a quo Saxones, Taringum a quo Taringi ; et ab Alano patre dicti sunt Alani. Hsec gentes per totam Eu- ropam divisae sunt.
0 Hoc potissimum loco generationes populorum, quales in, codicibus inde ab ineunte nonosaculo lcgi, sistere placet ; sunt autem hm :
4. Cod.regiusParis.Nro. C09. sac IX ineuntis.
VARLE LECTIONES.
m Hmc suppUnda videntur. 1W provenisse corrk pravenisse c. m subdet c. (?) m Jordanis corr. Jor- oandis cy "» Lareth corr. Jareth c.
79
HUGONIS ABBATIS FLAVINlACENSIS
80
Qui faeruntqui gentes genuerunt ? Resp. Tresfra- A liamvelleprorumpereGallicanarumurbiura doduIi tres, Ermenus, Igngus, Etscius. Ermenus genuit p ^
Gotos, Wandalos 136 Gebeteos et Saxones. Ingus genuit Burgondiones,Toringos, Longibardoset Ba- warios. Sciut genuit Romanos, Rrittones Francos
et Aiamannos.
2. Cod. SangallensisNro. 732. t°membr. sac. IX exeuntis seu X,fol. 142. Adam cum esset 130 anno- rum, genuit Seth et sic 6 aiates usque fol 1S4 : et inde domnus Karolus solusregnum suscepit et Deo protegente gubernat usque inpresentem annumfe- liciter, qui est annus regni ejus 43, imperii autem 10. Sunt annitotius summeaborigine mundi usque in presentem annum 4762. INCIPIT GENERATIO REGUM. PRIMUS REX ROMANORUM ANALEU : Analeusgenuit Papulo ; Papulus genuit Egegum ; Egegius genuit Egecqium ; Egegiusgenuit Fadiru, et ipsum Romani perdiderunt. TKES fuerunt fratres unde sunt gentes,Erminus, Inguoet Istio fratereo-
qui erant residui, diffidentes viribus suis se illis
posse resistere quorum barbariesjam eospotentcr
terrucrat, munitissima expetierunt loca, quibusse
tutari posse credcbant adversus tremenda discur-
santium hostium molimina.Etplurimi quidemcol-
les natura munitos occupavere, turribuset machi-
niscetenset bellicisinstrumentissepraemunientes,
qu#hostibusformidim\suisveroessentfortitudini; quidam vero urbes nulla naturali virtute munitas
vallo et murorum firmitate, intcrrupta sarciendo,
diruta resta-irando, inexpugnabiles rcddidere. Sa-
cerdotes vero cum clericis ad orationum confugie-
runt auxilia, etprecibuscontinuis pulsabant aures
domini Salvatoris, ut propiciaretur populo suo, in-
rum ; Erminus genuitGothos, Walagothus, Wanda- B ebriato nec vino nequesicerased a fortitudinepla-
lus, Gepedcs et Saxones. Haec sunt gentesB. Inguo frater eorum genuit Burgundiones, Loringus, Lan- gobardus, Bajoarius. Haecsuntgentes4.Istio frater eorum genuit Romanos, Brictones, Francus, Ala- mannus. Haecsunt gentes 4.
5. Codregius Paris. Nro. 4028 A. sceculi X; et Ottobonianus 3681. sac XV. ITEM DE REGIBUS ROMANORUM. Primus rex Romanorum Allanius dictus est. Allanius genuit Pabolum, PabolusEge- tium, Egetius genuitEgegium,Egcgius genuitSia- grium, per quem Romani regnum perdiderunt.
Tres luerunt qui dicti sunt. Primus Ermenius, secundus Ingo, tertius Escio. Indc adcrcverunt gcntes 13. PrimusErmenius genuit Goihos, Wala- gothos, WandalosGippedioset Saxones. Ingogenuit Burgondiones, Thonngos, Langobardos et Baowe- ros. Escio genuit Romanos, Brittones Francos et Alamannos.
gae quam ci invexerat. Tantus eniinvero timor in- gruentium hostium omnes occupaverat, ut cuncta mortem ipsam inlentare viderentur. Omnia enim perturbaverat inimicus utnichil viderentur melius quam fugereemedioet latere.Caecaerant omnia, va- stitas et contritio, calamitaset gladius cuncta reple- verat. Obstupescere possethumanainfirmitas, quo- modosub tantis Christiana3 fidei doctoribus, ponti- ficibus sciiicet sacris quibus se Gallicana tunc empo- riscertatimmunieratEcclesia,tanta sustinuerit pe- ricula conculcationes et obprobria, ni crederet judi- cia Domini incomprehensibilia, quorum muitam abyssum ut est investigarehominem velle desipere
est. Et utiqueinveniturinscripturis, quotieseccle- 4. C. musei Britannici inter Harleianos Nro. q siae Dei violentiorincubuit hoslisantiquifuror, to- 38S9. Nennius sacXI. ^Primus homo vcnit ad Eu- tiens ei Domini insuperabilesprovidisse castrorum
ropam de genere Jafeth Aianus cum tribus tiliis suis, quorum nomina sunt Hessitio, Armeno, Ne- gue. Hissitio autem habuit filios quattuor. Hi sunt Francus, Romanus, Britto, Albanus. Armcnonau- tem habuit quinque filios, Gothus, Vaiagothus, Ge- bidus, Birgondus "8, Langobardus. Neugo autem habuit tres filios, Wandalus, Saxo, Boguarus. — Ab Hisitione autcm orte sunt quattuor gentes, Franci, Latini, Albani et Britti. Ab Armenone au- tem quinque, Gothi. Walagothi, Gebidi, Burgondi, Langobardi.ANeguioveroqualtuor, Boguarii, Van- doli, Saxones et Taringi. Istae autem gentes subdi- visai sunt per totamEuropam.
.1. Ex codice monasterii Cavensis Legum Lango- bardorum saculi Xlineuntis. Mulius rex tresfilios habuit, quorum nomina hecsunt : Armen, Tingus, flostius. Singuligenueruntqnaternasgenerationes;
providi
spiritualium duces, qui ct diaboli machinamentis polenter resisterent, et populoDei laboranticornu salutis erigerent. Quod ideo actum est dispensa- cione divina, ut et probati manifesti fierent, et infi- delitatedetcrsaveritasmagisac magis splendesce- ret inlucemipsam. Dumergohoctemporeomnisnu- taret Belgica, beatusPulchronius propter peccata populi inhabitantis praevidenset praenoscensmaxi- mam Galliae partem eversum iri, holochausta me- dullata cum adipeagnorumet arietum offerebatpro ovibus sibi commissis, ne forte Deum labiis hono- rarcnt, et corde longe posito manibus irritarent, fidemque verbotenusprofitentes actionibus abnega-
Armen genuit Gothos, Guandalos, Brigidos, Saxo- p rent- Suadebat fiammaspcccatorum elemosinis re-
iscos et iangobardos, Bur- dimere, etcrimina illaquibus tuncadhuc fere tota
nes ;Tingusgenuit Tuscos
gundiones, Bajoarios ; Hostius genuit Romanos,
Britonnes, Francos et Alamannos.
6. Cod. Vatic. Nro 8001. anni. c. mo/ol. 140 : Tresfuerunt fratre3, ex quibusgentes 13 . Primus Ermeniusgenuit Butes, Gualangutos, Guandalos, Gepidos, Saxones ; Ingo ^enuit Burgundiones, Tu- ringos, Langobardos, Bajoeros; Escio Romanos, Brictones, Francos, Alamannos.
(Cf. Gregor. Tur., ii, 5.) Cum itaque Wandaii a
Galliis reccssissent, el rumor exisset Hunos in Gal-
premebatur Gallia, desaturitateventris securitate etocio puluiantia, confessioneet penitentia digna abstergere, diccns m quia qui accusatur testimonio conscientiae, frustra Dei oculos subumbra et foliis nititur effugere. Accedebant et miracula juncta prae- dicationibus, quae per servum suum Deus operari dignabatur: ut quibus solanon sufflciebat pnedica- tio, terrerentur mlraculo, immo ad cognoscendam:
VARIiE LECTIONES.
*•• codV::::ndalos "7 superscriptum. m burgandus, longobardus corr. burgondus. langobardus itaetinfra.
81
CHRONIGON. — LIB. I.
82
suauiinaliciam,et reprimendam atque delendam in- A vitarentur. Sed quid non audet impunita nequitia? Nihil erat quod peccantes ab immanitate scelerum pooset compcscerc,donec veniensgladius vindex irae caelestis omnes percuteret sententia irrovocahili. [Jord.J Attila 139 enim, ut diximus, rex Hiinorum, quingentorum milium numero confisus exercitus, patre genitus Munzucco, vir in concussione natus iu mundo, terrarum omnium metus, mirabili sorte cuncta terrebat, formidabili de se opinionc vulgata. Eratnamquesuperbusincessu,ocuIis vigentibus, ut elati potentia ipso quoque motu lt0 corporis apparet. Bellorum amator, ipse manu teraperavit, consilio validus, supplicantiumexorabilis,propiciusinfidem semel rcceptis, forma brevis, lato pectore, capite grandiori, minutis oculis, tenui naso, teter colore, g originis suae signa referens. Qui quamvis hic esset natune ut semper magna praesurnerct, addebat ta- men ei confi Jentiam gladius Martis inventus, apud Scbitarum reges semper habitus, per quem arbitra- baturseorbisprincipem constitutumet potestatem sibi concessam bellorum homo subtiiis. Antequam bella gereret, arte pugnabat. Unde et omnium civi- taluni et regnorum sitibat dominium. Aderat cum eo et Walamcr Ostrogotborum rexet Ardaricus Ce- pidarum, quos propter sagacitatein suam super ce- teros regulos Attila diligebat;eetera lurba regum diversarumque nationum ducessatellites Attilaenu- tibus deserviebant. Ipse rex omnium regum super omnes pro omnibus sollicitus eral; more turbinis inundantis omnia devastans et conterens. Quod sua miseria satis didicit Gallia. Inaudita namque ante se potentia solus Schitica et Germanica regna tenuit et utraque Romani orbis imperia terruit civitatibus captis;et ne reiiqua disperdercntur, annuum vecti- gal accepit : ut Jornandishistoriographusrefert.In ovile ergo Dominicum lupis irruentibus, Hunis scili- cet in popuio Domini debacchantibus, innumerabi- lis eorum exercitus urbes invaditprimaaBelgicaj141, populos qui Wandalorum manus evascrant, et vix adhuc respirare valebant, clamantes de profundo miseriarum : Hosfame,illospremitferro;illosneci, istos addicit captivitati. Miserabiiis ct prorsus mi- serandaconditio, videre plebes omni destitutas mu- nimine,omni frustratas solamine, inquarumviscera recenti adhuc memoria Wandaliea3 persequutionis rabies eflerbuerat, has nunc tremere sub jugo Uu- D norum, pallere ora jejunio, in omni crudelium do- minorumemoriservitiopuellas, virginesque sacras, si quae remanserant, matronas U1 etiam et ingenua quicque nobilia corpora lupanari sterni ludibrio; quibus optabilius fuerat ferro perimi quam tam ingominiosasservitutisubjici.Captiepiscopiludibrio
fuore beluis, interfecti presbiteri et diversorum ofll- ciaclericorum,subversa3ecclesia3,ad altaria Christi stabulati equi. 0 si possemus in speculam mentis asccndereettantaruramiseriarumgenera inspicere, videremus gentes gentibus et regnis regna collisa, alios torqueri, aiios neoari, alios fluctibus obrui, aliosad servitutcm trahi.Ubiqueluctus, ubiquege- mitus, ct plurima mortis imago. Quot monasteria capta, quantae iluviorum aqua3 humano cruore mu- tatae, vastatao urbes et tracti greges captivorum ! Peccatis populi facientibus forteserant barbari, vi- ciis Christianorum 14S Hunorum superabat exerci- tus; oflensus crat Deus, et accensus furor ejuslu. Excecatum enim eratcor filiorum hominum,etpra3- terpaucos soncs omnes in captivitateetobsidione generati nou desiderabanl, quam non noverant, libcrtatem 145.
Videbat inter haec pontifex sanctus quod dolebat ; populus jam quod merebatur agnoscebat. Nulluni erat consiliuin, nulla cvadcndi spcs, nullum nisi de Dei pietate refugium. Hortabaturfilios saltem in dic ultionisresipisccrc,criminaqua3priusneglexerant, imminentejamcervicibusmucrone,confitcrietpian- gere ut possent iram Dei jam pra^sentem, jam in- cumbentem, in mansuetudinein vertere, ut gladius foris devastans, intus pavore deprimens, dum per- venerit usque ad divisionem animae et corporis, fie- ret per patientiam sustinentibusplacatiofurorisAl- tissimi, ne renatos lavachro salutari mors secunda possideret, et de dampnatione corporis et animze inimicus exultaret. Sic omnes documcntis salutari- bus informans et sacerdotali benedictione confir- mans, incitabat universos ad coronam martyrii, ut per penitentiam uncti et quodammodo incorporati divinaevoluntati, mererentur fieri holocostum regis aetemi, purgati camino tribulationis. Munierant &" autemetipsi civitatis loca oportuna,accessu diffl- cilia, defensioni idonea, et eo se probus quisqueet potensviribus contulit ad frustranda hostiummo- limina,imitati Machabeorum virtutem, qui dum si- mili coartarentur angustia, res illis fuit pro anima, gladiusprotuitioneettutela,studium pro vita tuen- da, labor omnis ne simili ut dudum prosternerentur ignavia 147. Nec erat perdifficile Hunos furoris ca3- disvae sua3 vesaniam longelatequecxtendere;quam ob rem et populus ad vocem sacerdotissalubriamo- nentis dum didicisset procul rcspicere proxiinum bo- num csse, vias 148 vitae quas fastividit per innocen- tiam, tenebat jam per penitentiam. Opperiebatur anhelo spiritu dependentem cervici mucronem, et gratissimum erateissic emori, dum reformidabant omni fcrrograviorem barbaricae dominationis et di- reptionis captivitatem. Advenerat jam dies tubae et
VAItyE LECTIONES.
m Attila — histor. refert in margine posUa addidit Hugo;iwn erantin Vita Pulchronii. 14° nutu corr. motu cod. 141 GalliaB corr. Belgica? c. ut matr. — corpora iti marg. l4' ejus corr. christia- norum c. lU et a. f. e. in raswa. 145 Post h<ec sex vel septem voces erasce, quarum quartafuit turba. M Munierant — gentium in marg. atramento alio. 147 Post hac atramentummutatur. 148 vias et fasti- divit in ratura.
88
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
84
rlangori8,strepituset ululationis.Diflfanditurhosti- A praeerat,utdictum est,misit ad Theodoricumregem
lis acies, fiunt Cbristianorum caedes,fluunt sangui- nis flumina hostili credulitate profusa, non bcstia- rumsedhominum cruore manantia.Senum qui reli- qui erant U9 nemo miserabatur, juvenes aluque res- pectu trucidabantur. Matribus et virginibus nichil pudoris,nichilverecundiaeservatumest;puerisetin- fantibus misertum non est. Pervenitgladius usque ad animam. Cum ante oculos reduco quod factum est, prae doloris amaritudine vox ipsa concluditur, quia in tanta plebis Dei vastasione meret mens, cor cruciatur et spiritus anxiatur. Miserere, Domine, po- pulo tuo, funiculo hereditatis tuae ? Ne deseras par- tem tuam nec des eam in conculcationem gentium. Numerum igitur peremptorum sola Dei scientia
Wisigothorum, petens auxilium contra Hunos, qui- bus si pr.evaluissent, mediam partem Galliae Gothis daret. [Fred.] Quod et Theodoricus annuit. Aliosque mittens nuncios ad Attilam regem Hunorum, auxi- lium petivit contra Gothos qui Galliam conabantur invadere ; quibussi praevaluissent, mediam partem Galliue Hunis daret. Quod cum et Attila annuisset, utrimque Gothi et Huni pro parte Galliaegravi con- fligunt certamine [Jord. 41.] Caesa sunt eo praelio Wisigothorum ducenta milia cum rege Theodorico, Hunorum vero cenlum quinquaginta milia,exceptis 188 90 milibus Gepidarum et Francorum, qui inter se ante congressionem publicam mutuis cecidere vulneribus, I rancis pro Romanorum, Gepidis pro
col)igit,quia civitatibuscaslellisque Wandalica nu- Q Hunorum parte pugnantibus nocturno occursu.
percrudelitatedirutisatqueexpositis,vixulluserat receptui locus, vix ullus fugae patebat aditus. Si qui vero se in abditis silvarum occuluissent, pallebant marcentia ossa jejunio, praesertim cum et ibi non deesset qui iatentes investigaret, in ven tos traheret, tractos pros'erneret. Sic maxima pars Galliarum hostium praeda efflcitur, civitates aliquae pcne 18° absque habitatione rcdduntur : qui evasere, in abdi- tis montium, in cavernis pctrarum vitam trahunt potius quam deducunt. Adeoin nece populi peccan- tis ira deseviebat Altissimi. Plures151 tamen sacer- dotumcumplebibus sibi commissisin munitionibus ad quaeconfugerant quasquc attentius praemunive- rant cx periculis 1M quibuslibet divina protectione
[Fred.] Sic orationibus beati Aniani et industna Aetii patricii civitas Aurelianis liberata est. Huni vero cum Ostrogothis in Mauriacensi resident campania.Thorsimundusautem qui patri in regnum successerat, collecto Wisigothorum omni exercitu patrem ulcisci desiderans, cum Hunis Mauriaco campo confligit. [Jord. 38.] Tribus diebuscontinuo pugnatum est, Sangibano "• semper in medio posito ne ad Attilam deflecteret,et innumerabilis multitudo corruit. Etiusvero eonsilio strenuus noctu veniens ad Attilam dlxit: Optaveramuttuavirtuteregionem hanc a Wisigothorum infestationepotuissemeripe- re;quod fieri nequaquam potest.Hac enim nocte
Theodoricus Thorsimodi frater cum maanma Got- et humana defensione liherati sunt. Hac itaque tem- r horumgente advenit, quem jyratiando vincere non pestatebeatusLupuscvidentissimadeditsuacsancti- poteris,etutinamevaderepossis. [FRED.]TuncAttila
tatis signa, qui, ut in ymmo ejus canitur, dum bella cunctaperderent orando Trecas muniit. In omnibus autem locis quae ab eis vastata sunt,si quidinven- tum es>. opum, praeda fuit; reliqua consumpsit in- cendium aut redemit vcctigal annuurn. Quid 1M vero per singulas urbesetloca egerint,singulis urbibus et locis sua vexalio satis superqueest testimonio. Nos breviter quis ejus audaciae finis fuerit videa- mus, et sic ac enarrandum beati viri obitum re- flectamus articulum.
Post multam igitur effusiouem sanguinis sancto- rum Aurelianis perveniunt. Regebat 154eo tempore Aurelianensem urbem sanctus Anianus, sextus ur- bisejusdem episcopus, qui post sanctum Evantium,
dedit Ecio deccm milia solidorum,ut ejusauxilioet virtule Pannoniam rcdire posset. Ipsa etiam nocte Etius ad Thorsimundum pcrgens, causam consimi- lein de adventu inaximse muititudinis Hunorum a Pannoniis confinxit, adjiciens, debere illum vereri, ne dum re.noratur, frater ejusTheodericus regnum ei subi iperet. Similiterque susceptis ab eo decem milibus solidorum auxilium spondet contra Hunos, et sic clam Wisigothi recedunt. His ergo fugienti- bus, Hunis quoque altera ex parte recedentibus, Etius, junctis sibi Francis, suos post tergum Huno- rum direxit.Quos usqueToringiampersequutusest, et sic ejus virtute et ingenio Gallia ab hostibus libe- ratur. Cum igitur haec factio Tborsimodo et Gothis
qui tempore Constantini principis et papae Silves- D perlata fuisset et illi promissam Gal:iae partem re-
tri Deflniano successit, cathedram suscepcrat.
[Jord, 37.] Et cum 1,§ Etius patricius, qui sub Marciano principe Gallias regebat, comperisset Sin- gibanum 1M Wandalorum regem, qui in ea inoraba- turet partibus Etii favebat Aurelianorum velletra- dere civitatem, cui "7 sanctus Anianus episcopus
quirerent, urbiculus aureus quingentarum libra- rutn 160gemmis ornatus compositionis causa eis ab Etio transmittitur, qui usque hodie in thesauris Goth^rum pro ornatu reservatur.
[Jord. 40.] Narrat m Getarum historia, Theodo- ricum Wisigothorum regem a Valentiniano juniore
VARLE LECTIONES.
149 q. r. e.posteaadditum; adlatus legltur cptis. 15° superscriptum. 151 Plurcs — lib. sunt in marg. 1M ex.. plebous c. f 1M Quid - articulum in marg. 15i Regebat — susceperat in marg 188 in rasma. 1M S. W. r. q. in ea m. et p. E. f. superscripta. ll7 c. s. A. e. p. in rasura ; ut d. e. superscripta. 158 exceptis — occursu in margine. 1M S. s. in. m. p. n. ne ad A. d. in margine. 180 Q. 1. superscripta. 1,1 Narrat — inglorius inmarginefoli antecedentis leguntur adjecto signo o. Sed ea huc pertinerey do cent verba Verte folium in signo o quapost reservatur supersciipta habentur.
85
CHRONICON. - LIB. I.
86
qui regnavitin partibusOccidentis ad usque hostes
Pannonios incitatum, quatuor filiis domi dimissis,
cum Thrasimundo et Theoderico ad praelium pro-
cessisse ; Etium e contra tanta cura et prudentia
processisse obviam Attalae, ut infinitum agmennou
impar occurreret. Bellura atrox, multiplex,imma-
ne, pertinax,cuisimile nullum narrat antiquitas, ut
rivulus humili ripa praelabens sanguine nimiotor-
rentis more inundaret, QuoTheodericus, dum suos
circuiret adhortans,equodejectuset suorum pedi-
bus concnlcatus vitamfinivit. Quo faetoWisigothi
divisi ab Alanis invasis Hunis pene Attilam trucidas-
sent, nisi eo suosintrasepta castrorum recludente
nox prelium diremisset, quod circa nonam diei
boram ceptumeral ;ubitamenobsidione claudere-
tur, nisi obstitissent sagittarii quibus se cerlatim
munierat. At Thorismundus curatis exequiis dum
patrem ulcisci desiderat,Etium quid ageretconsu-
Ht. Quimetuensneilunisfunditus peremptisa Wi-
sigothis Romanum premeretur imperium, prsebet
consilium ut ad patrias sedes rediret regnumque
arriperet, ne germani ejus paternis opibus praere-
ptis regnum invaderent, etgraviter cum suisquam
cum extraneis pugnaret. Hoc responso acceplo
rediit ad Gallias. Qua disccssioneAHila cognita,ad
oppressionem Rouianorum intendit et Aquileiensem
obsedit urbem, quae est melropolis Venetiarum.
Thorismundus in campisCatalaunicis, ubi et pugna-
verat, regia majestate subvectus Tolosam ingredi-
tur. Attila Aquileiacaptaeterudeliter dirutaet vas-
tata,perreliquasVenetum civitatesdebachaturMe-
diolauumsubvertitur, Ticinum diruitur, vicina ioca
alliduntur, et totampeneftaliam demoiitur.Romam
dumintendit peraccederaet a suisremovetur exem-
plo Ailarici regis, quod ille post fractam Romam
noo diu supervixerit, Leo papa per se ad eum ac-
cessit, a quo delenitus ultra Danubium pacta pace
discessit, graviora se Italiaeillaturummala denun-
cians, nisi sibiHonoriaValentinianigermana Placi-
diae fiiia cum portioneopumrcgaliumsibi mittere-
tur ; quod ab Honoriaet requisitum erat. (/fl.,43).
Et dum Alanosultra Ligerim consistentes sibitem-
ptat, subigere, a Wisigothis quorumintendebat ex-
terminio, Alanis opem ferentibus, recessit inglo-
rius. (/£.,44.) Thorismundusergo Hunis devictis,
pace suorum composita, obiit, Thcodericus frater
8uccessit. Qui Reciarium Suevorumregem inHispa-
niaminvadentemauxiliariisGundioco et Chilperico
regibus Burgundionum usque ad inlernecionem pro-
stravit, eo perempto/cui Recismundussub Gotho-
rum dominio successit. (Ib.y 47.)EtTheodericus oc-
cubuit. EuricoTratre eisuccedente, qui Arelatumet
Massiliam propriae subdidit dicioni. (/£., 48.) Vixit
autem usque ad tempusTbeodemiri regis Ostrogo-
tharum Gothis 1Meisomninosubjectis et Attilaeim-
perio parentibus. Necaliteraliqua gensScithicaab
A Hunorum imperio dirimi potuit, nisi in commune optata cunctis nationibusAttilae mors praevenisset. Quac lam vilis fuit ut vita mirabilis. Nan dumpost innumerabilcs uxores puellam sibi sociasset tt in nupliis hilaritate nimia resolutus vino somnoque gravatus esset resupinusquejaceret,sanguisquiin- somniato de naribusfluebat, dum consuetis ineati- bus impeditur iti.iere ferali faucibus illapsus dor- mientem extincxit. De quo id accessit mirabile, quod Marciano principi Orientis de tam feroci hostcsol- lieitodivinitasadsislensarcum Attilae fractum ea- demnocteostendit, utPriscnshistoricusrefert.Nece autem ejus comperta, in mediiscampis et intraten- toria serica cadavere locato spcctaculum mirabile exibetur. Nam de totallunorum gente lecti equites
g locum quo erat positus ambientes, facta ejuscanlu funereoprosequebantur,ingentem co nmessationem celebrantes luctumque funereum mixto gaudio ex- plicantes. Cadaver autem loculo inclusum primum auro, secundum argento,tertium ferro coinmuniunt, quod ferro gentes edoinuerit, in auro vero et ar- gentoornatumutriusquerci publicasacceperit. Ad- duntur armahostium cedibus adquisita falerique vario gemmarum fulgore pretiosi, diversi quoque generis insigniaquibus aliquod decus coiitur. (Cf. ib.,30.) Et ut tot tantisque divitiisbumanacupiditas arceretur, huic operideputatosdetestabiliinercede trucidarunt, sepelientessciliscet ut esset morsmo- mentaneasepeiientibus cumsepulto. Locus vero se- pulturae ejus fluvius immanissimus ab alveo suo in ^ septuagintarivosextensus.Et ubi totusfluvii inun-
^ dabat impetus, ibi sepulturae est traditus, etobs- tructis rivis fluvius aiveosuo est redditus.
Igitur Gailia ab infestatione Hunorumitaquidem tunctemporisiiberata est. Pauci etiamqui reman- serant Christiani divinam ultionem justeinseexer- citam videntes et propitiationi ejus animo gratias agentes, exequendis mandatis Dei promptiorisub- debanturanimo. [Beda.] Etius quoque patricius, magna occidentalisreipublicae saluset regis Attilae terror, a Valentiniano manu propriafraude perimi- tur. Qui posteaa duobus Etii familiarissimis doio Maximi interfectusest anno imperii sui 30, anno4 Marciani [Fred[. Cui succedens Maximus tyrannus reiictam Valentiniani sibi duxit uxorem, ct quarto mensetumultu militari occiditur, succeditqucAvi-
D tus, aGallicanoexercitu primo Tolosaa Gothis, de- hinc apud Arelatum augustus appellatus. Qui tertio anno imperio et vita caruit, et Marcianus monar- chiamoptinuit.QuomortuoannoabiucarnationeDo- mini 4b7,Majorianus in Italia etConstantinopolim Leo augusti appellantur. Annoigitur163 ab incarnatione Domini433,antequamAvitusimperator fleret, Gay- sericus Wandalorum rex sollicitatusa relicta Valen- tiniani,Romamingreditur, ditatusqueopibus Roma- norum Affricam redit, Valentiniani uxorem et duas
VARIiE LECTIONES. ,tf Gotbis — est redditus in marg. M Post hac tria/ere vocabula era&a.
87
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
88
filias et Etii patritii filium Gaudentium secura ha- A et junctis Wisigothis Galliassuo jure defendit, quae
bens, [Isid.] Regnavit Gaysericus a. 37, m. 3, eteo mortuo successit Honoricus.
[Joud. 50.] Igitur 164 mortuo Attila, dum succes- sores ejus cuncti impcrarecupiunt, omnes simul imperium perdiderunt. Ardaricusenim,Gebidarum rcx famosissimus, contra filios Attilae primus in- surgit, et bellum commissum est in Pannonia con- currentibusgentibusvariisquibusAttila dominatus fnerat. Gothis, Gebidis, Suevis, Hunis,Alanis, Eru- lis, quorum trigint-a milia Ardarici gladius intere- mit ;reliquifugantur. Jn lfl5eo praelio Elacmajor li- liusAttilaeocciditur,reliquifuganturjuxtalitusPon- tici maris, ubiprius Gothorum seiles fuere. GepiJae victorcs Daciac fines occupavcrunt. GothiPanno-
a vicinis gentibus premebantur. Theodemir autem Pannoniam invadit et Thessalonicam, et ab Ylario patricio muneribussumptis loeaquaeincolerent ac- cipiunt sicquc quiescunt. Theodemir obiit, Theo- dericumreiinquens heredem,ut dictum est, Zenone imperante. (Ib., 57.) A quo Theodericus invitatus et eonsul factus et in filium adoptatus, missus est Romam ad liberandumeam a tyrannide regisThor- ciiingorum etRugorum : quam et tercio ingressus suiin Italiamanno optinuit, et regio coronatus est diademate, Alarico superWisigothos regnante,Si- gismundo in Burgundia, quiet ejusfiiiam habebat Clodoveo in Francia, Ermenfrido in Toringia, Tra- samundo super Wandalos. (Ib., 58.) De Alarico
nias, Huni Illiricum. Alani Schitiam inferiorem. b natus est Amalaricus. Quicum regnaret inGalliaet
Erma junior Attilae filius extremam minorisSeithiae sedemsibiaccepit,et habuit Marciano imperante.
Bcatus itaque Pulchronius, urbis Clavorumepis- copus, cursu vitae consummatodiscessit 2 Kal. Mai. ct migravit ad Dominum,Corpus ejus in ecclesia sancti Amantii nomine honore dicata sepult^m cst : licel a multis astipuletur, timore hostium sc- pultumeumjuxta viampublieam, quia inipsisbelio- rum tumultibusraptus siti nevideret exterminium civitatiset populi. et postea rarescentibus beliis supcreumedificatasitecclesiaaviristimoratis. Un- deposteaevolutisaiiquotannisnutudivino ievatum sit saeratissimumcorpusejus, et in ecclesia saneti Pctriutsanctumdecuit honorificereconditum. Suc-
Hispania, a Francis apud Barcinonam peremptus, regnum cum vita amisit Postque in Wisigothis Theudis regnans, Agili regnum reliquit,contra quem Athanagildus cum Liberiopatricio Romanorumin- surrexit. Super Ostrogothas vero in Italia post Theodericum Athalaricus filius fiiii ejus regnavit, cui successit Theodatus. Quo dejecto Witigis rex creatur, in quo finilum est rcgnum et cessit Ro- mano imperio.
Redeamus jam a successiones impcratorum et pontificum Romanorum. Majorianus quinto anno regnisuiinterficitur Romaecontra Wandalosprofe- ctum laciens, et Antimus imperator effieitur, anno7 Leonis imperatoris.(/£., 45.) Antimus168imperator cessiteisanctusPossessor, dequo cei^Uimhabemus C a Recimero genero suo beliointestino peremptus
quia placuitDeoet inventusest justus. Obiitetipse mense Decembrio, die primo, et in ecclesia sancti Petri sepultus 1M. De sancta eorum memoria hocin patruin scriptis invenimus, quod (Bercarii G. ep. Vird.) eorum merita Dco fuerint grata: et interci- vessanctorum ipsi fuerint annumerati. Celebratur dics tran?lationis annuatim cciebri memoria 4 Nonas Maii.
[Jord. 53. f Ostrogothorum 187 autem rex post Walamerem TheoJcmir fuit, et posteum filiusejus Theodericus fuit rex potentissimus. Qui annorum septem pacis obsesMarcianoreddituret Constanti- nopolim ad L onem ducitur. Quo tempore Gothi Hunos usque ad internecione:» sternunt, Scirorum
regnum reiiquit Avito. Qui ultro repedens Placen- tiae episcopus factus, regnum liquit Olibrio. Et hic spadonum ensibus occubuit. Et Glicerius apud Ra- vennam ciesar factus, a Marceliinisoronsfilio Ne- potc vix annoexactoepiscopusordinatur in portu Romano. Et Nepus fugiens Orestem, qui filium suum Augustulum apud Ravennam imperatorem creaverat, apudDalmatiasdefecit,Cui successit Au- gustulus, quem abaugustali dignitate OdoacerHe- rulorum rex dejecit et imperium obtinuit ; et sic augustalis illa sublimitas, quae ab Octavianocepta est, apud Romam deperiit, anno ab incarnatione Domini 475, impcrii vero522, ab urbe condita 1214. (Gestap. #.)Annoab. i.D. 46G.HilariusseditRo- maea. 6, m. 3, d. 10. Cui successit Simplicius,
gentem deleverunt. Quopraelio Walamir occubuit, D sedit a. 15, m. 1, d. 4. Subejus episcopatu venit
et a Theodemirofratreejus Suevi,Sarmatae, Gepidae et Alanivastantur et subjieiunt ir, eta Leoneimpe- ratorefiliuseireddidur.(/0.,56.)Theodemirfratrcm suumWidimeradItaliamdirigit,ubi ille defungitur heredem sui nominis relinquens, qui magnis mune- ribuu a Glicerio imperatore susceptis adGallias veni t
relatiodeGrecia ab Achacio Constantinopolitano episcopo, aflirmans Petrum Alexandrinumepisco- pum Eutichianistam herctieum factum. Tunc Sim- piiciusdampnavit Petrum Alexandrinum, eoquod Acatius innumera crimina dc eo aflfirmabat, reser- vato temporc penitentiae. Obiit ergo Simplicius et
VARIiE LECTIONES.
184 Hinc incipiuntvariaadditamenta, quvparvamembran&tociniaincertacontinentur, valdedijlcilia. dijudicatu,quoniam nullafere argumenti duc?ris concinnitate etsigna appictainterdum evanuerunt. Ac- curatequantumpotuisignasecutussumetubiqueindicavi. URLIOHS. lftIn— fuere in scedula assu- ta. lM kuc videntur pertinere verba insuperioremargineatramento eodem verum tenuibus ductibus ap- picta : Severus. . . fuco 4. occuibuit 167 Ostrog. — imperio in marg. 1M Antiiuus — Dommi 596 in scedula assuta.
89
CHRONICON. - UB. I.
90
sepultus est in ecclesia beati Petri 6 Non. Marcii, A exivit OdoacroetHerulis.Quosdispersosinveniens,
et cessavit episcopatus dies 6.
[Fredeg.] Post captam igitur Romam regnum Gothorum bifaria divisione partitum est, et qui in Italia remanserunt, ditioni se imperiitradiderunt; reliquiTolosam Aquitaniaecivitatem sibi statuerunt sedem. Elegerunt Adaulfum regem, qui et Placi- diam duxit uxorem, ut dictum cst. [Isid.] Quo se- ptimo anno occiso, Vallia successit, et ei Theodo- ricus, et Theodorico Thorsimodus, Thorsimodo quoque Theodoricus, ct ei Euricus frater ejus. Qui Hispanias Galliasqueet totam Burgundiamsibisub- dens24°anno regni sui Arelato obiit. Cui successit Alaricuscontra quem Clodoveus pugnavit. [Fredeg. | Gothi ergo, qui terram Italiae possederunt, et se
cum paucis eos superat, persequutusque Odoacrum vinctum cum uxore et liberis interfecit, gentemque et regnum Herulorum delevit.
[Isid.] Postquamvero Wandaliad Affricam trans- ierunt, Galiciam Suevi sortiti sunt : et rex eorum Erenricus regnavit a. 32, et post eum Recila a. 8, cui Recianus filius succcssit, et catholicus factus regnavit a. 8. Quo interfecto Maldra, Frumarius et Reccimundus reges constituuntur. Multis itaque Suevorum regibus in Arriana perfidia permanenti- bus,tandemregnumTheodomirusaccepit,quistatim Suevoscatholicae fidei reddidit. Cui Maro succes- sit et regnavita. 14. HuicEboricussuccessit,quein Audeca sumpta tirannide regno privavit et mona-
ditioni imperii Leonis tradiderunt, cum abOdoacro g chuui fecit. Contra quem Lcovigildus Gotthorum
rege Herulorum et vicinis gentibus assidue vasta- '
rentur, perlegatos Leonem iinperatorem postulave- runt, ut Theodericum eis institueret patricium, qui adversariis eorum resisteret. Quod imperator Leo clementer annuens, cum consilio senatus Romam Theodericum direxit, qui a Romanis et Gothis patri- eiatus honoregloriosesusceptusest. Hicexgenere Macedonum fuit. Idacius enim patriciusctEugenia uxor ejus cum essent absque liberis, et haberent in ministerio creditariospueros, Theodorum et Lili.am ifacedoncs, unde parvuli fuerant advecti, copulave- runt eos invicem. Eugenia jussit puellae ut in no- ctequajungerenturquicdquidvidisset in sonniosibi referret. Vidit ergo puella sonnium, quod arbor de ea exiliens tam exceJsus esset ut nubes penetraret. Quod cum viro narrasset, dicit ad eam : Cum ste- *-* teris in conspectu domina tua, dices ei vidisse te hacnocteequum etequamnimice pulcriiudinis, quos tequebatur equus parvulus, ambulantes in medio dominorum tuorum. Eugenia hoc audiens viro suo nunciat, et putantes liberum futurum, statim utros- que liberos esse jusserunt, et rebus plurimis dita- verunt. Peperit ergo Lilia filiurn nomine Theodcri- cuin, quem Idacius et Eugenia, quia esset decorus, prudens et fortis et longus, sibi adoptaverunt in fi- lium. Post quorum mortem praecepto Leonis impe- ratoris militare jussus, duodecim annis militiam gerens tantae fortitudinis ct ingenii praeliagessit,ut ab omoibus diligeretur. Postremo senatorespalatii tanto invidia? dolore eum persequuti sunt, ut inqui-
rex pugnavit et captum totondit ct presbyterum fe- cit, et sic regnum Suevorum in Gothos transfertur, quod manserat a. 177. Regnum vero Gotthorum postea duravit a. 380. Leovigiido, regi Ilispaniae qui Alarico successit, Richaredus rex successit, fratrc ejus Herminigiido martyrio a patre coronato. Ilic Richarcdus secrete baptizatus, omnes Gothos To- letum adunatos ad iidem cathoiicam reduxit, anno ab ineamatione Domini WJ6.
[Ado.J Tempore 169 Leonis Ylarius Areiatensis ct Claudianus Viennensisclari habentur. Pyminiola, soror sancti Ylarii Arelatensis, uxor fuit sancti Lupi Trecassinensis, cujus discipulus fuit sanctus Pulchronius Virdunensis. Septem autem simul fuere annis.
(Gestap. R.) Tempore igitur Odoacri regis sedit Romae Felix natioue llomanus, patre Felice presbi- tero, a. 8, m. 11, d. 18. Fuit usque ad tempora Theoderici. Sub hoc iterum veuit relatiode Grecia Petrum Alexandrinum revocatum ab Acatio Con- stantinopolilano, et facto conciiio Felix papa dam- pnavit Acatium cum Petro. Leo ergo imperator ex- actis in imperio 17 annis obiit anno ab inc. Dom. 474. Successit alter Leo et eodem anno defunctus est. [Isid.J Tunc Zenon imperator elRcitur, quod tc- nuit a. 16. Sub quo corpus Barnabae apostoli rep- peritur. Ab hoc relatio venit ut penitens rediret Acatius. (Gestap. R.) Tunc papa Felix misit duos episcopos Mescnum et Vitalem, ut si invenirent complicem Petri Acatium dampnarent cos. Qui cor-
rcrent qualiter jussu imperatoris intcrirot. Tholo- D rupti pecunia non fecerunt juxta prajceptum apo-
raeusautem quidam dc senatoribus cum eo amici- tiam iniit, quam usque in diem obitus custodivit. Susceptus ergo a Romanis et Gothis cum Odoacro qui Romam optiuuerat ct Uerulis plura praelia ges- Sit. [Fredeg.] Die igitur quadam inito praeiio Theo- dericus cum Gothis, fugiens Ravennam ingrcssus est. Ubi Liliam matrem suam inveniens, ab ea cor- reptus cum inproperio, quod non esset ubi fugeret nisi ut iterum ingrederetur uterum de quo natus esset, nimium confusus, cum paucis iterum obviam
stolicae sedis. Eodem tempore factasynodoinvenit judicium, ambos episcopos corruptos pecunia, et ejecti sunt a communione. Ilic sepultus est in basilica beati Pauli, et cessavit episcopatus dies U. Post eum Gelasius natione Afcr,patre Valcrio,sedit a. 4. m. 8. d. 9. Hic fuit amator cleri et pauperum et liberavit a pcriculo et fame urbem. Hujus tem- poribus Manichei in urbe inventi exilio deportati sunt, et codices eorum incendio concremati. Hic revocavit Mesenum ad communionem sub satisfa-
!«•
Tempore — annis in marg.
VARLE LECTIONES.
9i
HUOONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
Itt
ctione, ct purgatus rcceptus est. Hic dampnavit in perpetuum Acatium et Petrum, nisi resipiscercnt. Obiit 11 Kal. Dec. Fecit tractatus et bvmnos.
[Beda.] Post Zenonem imperavit Anaslasius anno ab incarnatione Domini 490, annis 27, qui, quia ca tholicos insequutus est favensheresi Euthiretis, ful- mine interiit. [Isid.] Trasamundus 17° Wandalorum rex catholicas ecclesias clausit et 220 episcopos Sardiniam misit. Regnavit a. 27, m. 4. Cui succes- sit Ildiris Honorici filius.
(Gestap. R.J Anastnsius papa, nationeRomanus, sedit Romae a. 1, m. 11, d. 24. Ab hujus commu- nione subtraxerunt se multi, eo quod sine consilio ecclesiae eatholic;e communicasset cuidam diacono Thessalonicensi,nomine Fotino, qui communicabat Acatio. Et cum vellet a decessoribus suis dampna- tum occulte revocare Acatium, non potuit, quia di- vino judicio percussus interiit. Successit Symma- chus 53 a Pctro, natione Sardus, patre Fortunato, sedit a. 15, m. 7, d. 27. Fuit teinpore Anastasii et Theoderici. Constituit utdie Dominico et sanctorum nataliciis cmzlur Gloriainexcelsis.Ulc inter mul- ta ecclesiarum opera omnibus episcopis per Affri- eam et Sardiniam exilio religatis omni anno ne- ccssaria ministrabat.
Anno ab inc. Dom. 509, obiit sanctus Benedictus, et in Monte Cassino per 15 annos jacuit, et post corpus ejus in Galliam translatum est anno 660. Tompore Anastasii claruit Antonius.
(Gesta p. R.J Hic et Laurentius sub intentione ordinati sunt uno die, et confirmatus est Symma- chus, et ordinavit sub intuitu miserieordiae Lauren- tium episcopum in Nucerina civitate. Post annos 4 zclo ducti quidam de clero et senatu incriminave- runt Symmachum, et facta sunt mala pcjora prio- ribus. Quidam vero de senatu quasi consultius agentes, miserunt ad Theodericum regem, ut eis destinaret qui opdinaretur apostolicusdepositisillis utrisque. Qui contra sacros canones misit eis Pe- trum, Altinae civitatis episcopum. Symmachus vero congregans universalem synoduml25episcoporum, prius purgavit se de crimine quod de eo ferebatur, deinde lam ipse quam omnes dampnaverunt Pe- trum a rege missum ut invasorem sedis apostolicae, et Laurentium similiter qui seditiosis assentiens vi- debatur se ad papatum ingerere. Ipse vero in Do- mino confortatus usque ad diem dormitionis suae permansit apostolicus. Audiant qui favorem terreni principis divinae voluntatianteponunt,etintelligant istius dampnationis sententiam usque ad se dirivari ct pertingere, quae a beato Symmaco papa et aliis 425episcopisinPetrumet Laurentium legitur pro- cessisse. Discant hic saltim 17i hi qui apostoiicam sedeminvaserunt et Romanae ecclesia) praejudicium fecerunt, qui favorem terreni principis divinae au- ctoritati anteponunt, secundumtam evidens exem-
A plum, dampnationi suse ipsi esse obnoxii ; nec ma- linl cum impiis in cireuituambulare, autvertiginera capitis sui quae in propatulo est defendere, quam errorem suum simpliciter confiteri et doctrinam suscipere.
Zenon 17t et Anastasius imperatores Euthichiani- stae, hi leguntur prius sibi sanctam catholicam ec- clesiam subdidisse,ita ut catholicos episcopos exi- lioreligarentetapostolica traditione postposita sibi consentancos in eorum sedihus subrogarent. Nam ante horum tempus leguntur quidem heretici impe- ratores catholicos opiscopos inultis modis vexasse, electioni vero aut promotioni cujuslibet pontificis nusquam leguntur sc miscuisse. Siquidem sub eis- dem Euthichianistisimperatoribus et Constantino-
p poii et reliquis urbibus legitur innumerabilis Gde- liummultitudo cleri et populi pseudoepiscoposeo- rum nullatenus suscipere voluisse, quia constabat eosabsque sui electione in Dei contemptum et sui crroris augmentum a praefatis principibus promo- tos fuisse. Ut enim tradit Anastasius, sanctae Ro- manae ccclesiie bibliothecarius, in chronica Theo- phaniset Georgii Dei cultorum,quamipse deGreco in Latinum tranStulit : [Anast.] « Vicesimo imperii Anastasii anno, Johanne Niocetae Alexandrino epi- scopos beretico mortuo, Dioscorus junior praelatus est episcopus Alexandriae. Qui cum manus imposi- tionem accepisset, recesserunt multitudines rusti- corum dicentes, quia nisi sicut sancti canonescon- tinent fiat episcopus, non recipietur. Prineipesenim intronizaverunt eum. Dyoscorus autem venit ad
^ Sanctum Marcum, et Venientes clerici induerunt eum secundo et iterum eum consecraverunt. Et ita veniens ad Sanctum Johannem perfecit collectam. Cum autem esset illic Theodosius filius Calliopiiau- gustaiis et Aehatins magister militum, turbae tur- batae ceperunt injuriis aflicere fiiium augustalis, eo quod laudaret imperatorem Anastasium,etinsilien- tes quidam a sede depulerunt eumet interfecerunt. Atvero Achacius magister militum quotquot cape- re potuit interfecit. Quod audiens imperator iratus est. Porro Dioscorus jnitigavit eum. Cumque Con- 8tantinopolim venisset apud imperatorem pro Ale- xandrinis intercessurus,ab orthodoxis publice con- viciis appetebatur. Quam ob rem et ipse cum ob homicidium intercessisset, cum festinatione reces-
D sit. » Ecce quibus primis auctoribus seculi princi- pes suos pontificc8 nituntur Dei ecclesiae promo- vere. Sequentesautem horum hereticorum exempla quidam Grecorum imperatores regni sui urbibus suos episcopos imponentes, Romanae vero urbi hoc pepercerunt. Decretum enim electionis a clero et senatu susceptum sibi mitti statuerunt, priusquam futurus pontifex consecretur. Quod cum legatur se- pius directum fuisse, nusquam tamen legitur eos Romanorum electionem mutasse aut reprobasse.
YMilJE LECTIONES. 170 Trasam — filius in marg. l71 saltim — anteponunt in marg. 17S Sequentia in marg.
93
CHRONICON. - UB. I.
94
Hoc tamen quia Domino erat contrarium, ut eccle- A giones sepe fuerant trucidatae. Belsarius timens
sia pontiOce careret, usquedum qui decretum fe- rebat iret et rediret.penitus respuerunt sequentes imperatores, religione, praestantes, quod liquido cognoscere possimus in praceptis Constantini principisad Benedictumepiscopum et clerumet po- pulum Romanum. Itaque qui attendit alios Grcco- rum imperatores decretum sibi mitti noluisse, at- tendat eos nunquam electionem mutasse, attendat
etiam 17S.
Post Anastasium Justinus senior accepit iinperi um anno ab. inc. Dom, 157; regnavit aunisO. (Gestap. R.). Ormisda Campanus sedit Romae anno ab inc. Dom. 511, sedit a. 8, d, 15, patre Justo de Frisone. Hic constituit clerum et presbiteros erudivit.f Beda I*
Wandalos adhortante Antonina uxore suaChristia- na, votum vovit Deo se futurum Christianum- si pos- set Wandalos superare.Wandali superiilus maris castrametantur, Belsariusecontra terrestri prselio etAntonina navaliprocedereparant.Cumjam prope conflictum essent, Antonina cumsuis egressa,om- nesmulieres et liberos Wandalorum delevit, nec animalexillisvivere permisit. Quod ubiChildemer audivit, retrorsum ad castra rediens, destructa pha- langa praelii a Belsarioet Antonina, terra marique vallatuscumsuisomnibus ad iuternecionem cesus est. Quifugienscumdujdecim tantum Wandalis in castro tutase reeepit, ubicoartatuspetcbat Belsa- rium, neiigatumeumimperatori praesentaret. Quo
Post hunc JohannesTuscus, patreConstantio, a. 2, B promittentinon seeumferro, non lignononcorrigia,
C
m. 8, p. 15. Hic Constantinopolim veniens ad por- tamquae vocatur Aurea, in conspectu omnium ro- ganti caaco lumen reddidit. (Gestap. R.) Qui cum redisset et Ravennam venisset, Theodericus eum cumcomitibus carcerisaffiietionc peremit, invidia ductus quod catholieae pietatis defensor Justinus honorifice cum suscepisset ; quo etiam anno Sym- machum et Boetium patritios occiderat, etipse 99 post hoc facinus die morte subita sequenti periit anno. [BeoaJ. Episcopi de exilio, quoper AtTrieam et Sardiniam tenebantur, revertuntur post annos 74 hereticae profanationis. [Ado]. Julianus Viennensis ccclesiae episcopus claruit. [Isid.] Childricus enim, qui et Ildiris, Honorici filius ex Eudochia captiva Valentiniani filiaortus, post Trasamundum Wanda- lorum regnumobtinuit. Hic pro sacramer to quo erat astrictus, utquam diuregnumteneret episco- posab exilio nerevocaret, antequam regnumacci- peret, catholicos sacerdotes quos Trasamundus dampnaverat, ab exilio revocavit. Quem Gilhrfer sumpta tirannideregnoprivavit, quiet Childericus dictusest etregnum optinuit. [FnEDec] Justinus non multo post bellum in Persas movens, cum Cal- cedonempertransisset,morbo periit, et Justinianus in regnum elevatur. Qui cum regem Persarum op- pressum vinctum teneret,honorifice eumin catlu- dra sedere jussit quaerens ab eo civitates . et pro- vincias rei publicae. Cumque ille diceret : Nondabo, et Justinianusecontra verborustico responderet : Denras, ob hocillo in lococivitasfundatanomenac- cepitDenras.Receptisergoprovinciiset civitatihus ^ plurimis, permisiteumin Persas regnum recipere, et cummagnotriumphoreversusestConstantinopo- lim. Qui cum unico amore diligeret Belsarium, in- stituiteumpatricium in illispartibusAflrieae quaaa Wandalis non fuerat occupata.Senatus autemzelo ductussuggessitdeeoimperatori quod dejectionem ejus meditaretur, utipse L. regnum sublimaretur, etobidzelumduccnsadversusBelsariumjubeteum Wandalos expugnare, a quibus multae militum le-
non ere ligandum, Childemeris se reddidit. Quem Belsarius catena argentea constrinxit, sociosque ejusiuterfecit, ipsunique Justiniano prassentavit ; quem ille inpalatiosuohabitare jussit, sed sputis ct opprobriisgravibusobprimebat.Petcnsqueimpe- ratoremait : Habitatores palatu tuisputisetobpro- briis opprimuntme; quorum egosijuberesduodecim etegounuscumequoquenyi habui ante conspectnm g loria tuee armali acccderemm a d pralium cognos- cerescuiex nobis validitas sit aut ignavia. Quod cumJustinianus duoilecim militibus jussisset, ille dumeosaggrediturfugamflngens,omnessingulatim interfecit. [Isiuj. Posthac jussu imperatoris eunu- chus factus, in provincias vicinas contra Persas pa- triciusordinatur,etmsic regnum Wandalorumfini- tumestanno ingressionis eoruminllispaniam 97, et manserat a. 113. [FnKD.JSenatus iterumBelsarium Justiniano facitodiosum.Quam ob rem ab honore patriciatusdeponitur. Iterum quendam Florianum in imperiumnititur sublimareet Justinitmum deji- cere,Quipetens Belsarium utse adjuvaret, uuncios misit adeum.Et illefingens se Florianum adorare vallatus pueris suis Florianum gladio percussit et omnesinimicos suosquierantcum eo,coronamque auferensacapite FlorianiimposuitcapitiJustiniani, reddenseibasia permanus [Fiied.].
A. 825. JustinianusimperatorJustini majoris ne- posregnavit a. 37. Quodefnncto in Constantinopo- iim Juslinusa.563ambivi. imperium, vir iniquus et cupidus.
[Ado.]. Tempore175 JustiniPantagathus Vienncn- sis quinque annis, cui successit Ysielnus. Tempo- re 17* Justiniani imperatoris Domninus Viennensis episcopus floruit.
[Fredeg.]. Teodericus igitur Gothorum rex, de quo supra retulimus, cum tempore Leonis impera- torisrenuissetsubireditionemimperii, triginta an- nis cum magna felicitate regnavit. Fuerunt omnes anni quibusregnavitin Itatia 32anni, a finibusPan- noniae usquead Rodanumfluvium, a Tyrreno mari
VARLE LECTIONES.
in ffie qumdam discemi nequemt. n* et ll3fo&HMy.175Tempore — Ysielnus in marg. 176 pore — uoruit inmarg,
Tem"
95
HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
\m
usque ad Alpes Penninas et Yseram fluvium. ;A^qvifaventeDominotribusjamemensistemporibus
eiprasideo,temporemeo niteris invadadere. Habe ergocimhis qui tecum erunt plana dampnationis sententiam,sublatumquetibinomenetmunusminis- terii sacerdotalis agnosce, Spiritus sanctijudicio et apostolicaanathematis auctoritatedampnatus. Sic enim decetfdem sanctorum Patrum in ecclesia, servare catholica, ut quod habuit amiitat, qui inproba temeritate quod non accepit assumpserit. (H J/fa£.;Justinianus 3 imperii anno promulga- vit, ne militarent nisi catholici soli, dans hereticis inducias nisisesemovissentad conversionem. Hunc adiit Agapitus papa pro quibusdam rogaturus, sed sentiens eumEuthicetamfactum, cum eum argue- rct, et illegraveseiminasintentaret, ait papa \Ego
anno regni sui basilicara sanctiJuliani Brivataeco- lumnismirificis ornatam exstruxit. Civitates omnes quasregebat miro opere restaurare et munire soller- tissime fecit. PalatiumsplendidissimumPapiae quae Ticinumcognominatur, Ravennae quoqueet Veronae fabricare jussit. Cujus filiam Sigismundus Burgun- dionum rexhabuit uxorem.Post i77 quem suscepit regnuni Athalaricus filius filiaeejus et ciTheodatus fJoRD.J. Quo dejecto, Vitiges rex creatur, et hica Justiniano perBelsarium victus opprimitur,et Con- stantinopulumductuspatriciuscreatur.Sicregnum Gotthorumpost a.2300Romanoruracessit imperio. Amator 178episcopus Silveriopapre(MANSi, ix 7): A quibusdam, Pater dilectissime, audivimus vosa
sedesancti Petriinjustepulsum et exilio dampna- B ad Justinianum Christianissimum venire deside-
tum. Quodnimisgraveferentes, misimus vobis ar- gentilibrasZOad vestram vestrorumque sustenta- tionem. SilveriuspapaAmatoriepiscopo:Ow»/«pa- tritiamihiinfestaerat, quodnonrestituebam Ante- mium dudumpatriarcham Constantinopolitanum, quem Agapitusprafiecessormeus meritissuisdona- vit. UrgenteetiamjussioneexieruntfaUiiestes, di- centes adversum mecrimina quorum nunquampar- ticepsfui. Sed dum multi in illa accusatione persis- terent,timuit Wilisiarius patritiusnoster, etman- davit me ad se venire pacifice pro quibusdam ecclesiasticis dispositionibusinpalaciumprincipis, etadprimum.etsecundumvelumretinuitomnemcle- rumetpopulumquimecumveniebat,et nullum per-
ravi, sedDiocletianuminveni. At ilie videns ejus constantiam inconcussametinadulatam,adcatholi- camfidemcummultisregrcssusest. Anthimumquo- que regiae urbiscpiscopumpraefata) hereseosdefen- sorem publicc communioncprivavit, et non multo post in eademurbedefunctuscst ;cuisuccessitSil- verius.Belisariusposthec Carthaginem cepit, cum 98 annos Wandali eam tenuissent, et omne Wandalo- rumregnumetstirpemdeievit. (Oestap. Rom.).S\\- verius itaquecumrogareturut Anthimum restitue- ret:noluit. Ob hoca Belisario nolente captus ex praeceptoTheodoraeaugustae in Pontiainsula exu-
lans obiit. Nomina pontificum Lugdunensium ab inicio :
misit introire nisime solum et Vigilium nosfirum. p photinus martyr. Hyreneusmartyr. Zachanas. He-
jL/iffM ._.*•/> Ti+ /H4/«m/«<MiI *■} /»-M /^ /TLM>«y/«y»/r*«M «l/I^Mi/M/IUI J A I? V~1 1 ? — *7-_..~ f..K..n TAlrviMAiin \7strtiuc
Mevero viretentumetantepradiciampatriciam de- ductum miserunt quomodo sustentor inexilium, panetribulationis etaqua angustia. Comitespropte- rea duos dimisi necdimitto officium meum, sed cum episcopis quos congregarepotui, eos qui talia erga me egeruntanathematizavi, et una cum illis aposto- licarum synoiali auctyritate statui, nullum um- quam decipiendum, sicut deceptussum,etsialiquis deinceps ullum episcoporum ita deciperet, anathe- maranatha fieret in conspectu Dei et sanctorum an- gelorum. Silverius Vigilio : Quia contrajura cano- nica temporibusBonefaciipap t ipso vivente succes- sor ejus designari conabaris, nisi tibi amplissimi senatus obviasset justitia, tunc providentia pasto- rali tuadebuerantexecrandajam viciadetruncari.
liusFaustinus. Verus. Julius. Tolomeus. Vocius. Maximus. Tretradius. Verissimus;hic interfuitSar- cicensi synodo 4. SanctusJustus. Sanctus Alpinus, Martinus. Sanctus Antiochus. Elpidius. Senator. Sanctus Eucherius. Salonius. Sanctus Veranus. San- ctus Paciens.Sanctus Lupicinus, tempore Wanda- licae persequutionis. Rustitius. Stephanus. Viven- tius. Sanctus Lupus, tempore Sigismundi et Clodo- vei, Lyconcius. Sanctus Sacerdos, tempore Childe- berti. Sanctus Nicetius, tempore Childeberti ejus- dem. Sanctus Priscus ; hic auctor synodorum 21. 22 et S^extitit. SanctusEtherius ; huic scribebat beatus papa Gregorius. Secundinus. Arigius.Tetri- cus. Gandericus. Viventius. Sanctus Aonemundus martir. Sanctus Genesius. Sanctus Lamdebertus
Seddumparvum vulnusinte nsglectum est, insa- ^ hujus temporeobiitsanctus Bonitiuset Lugduniest